Дәстүрлі қазақ қоғамының әлеуметтік жіктелуі 10 сынып ашық сабақ

Ұзақ мерзімді жоспардың тарауы:

Этникалық және әлеуметтік-саяси процестер

Дәстүрлі қазақ қоғамы: этникалық құрылымы және әлеуметтік ұйымдасуы

Мектеп: "№58 жалпы орта мектебі" коммуналдық мемлекеттік мекемесі

Күні: 11.12.2019

Мұғалімнің аты-жөні: Мейрамбек Аида

Сынып: 10 "А"

Қатысқандар: Қатыспағандар:

Сабақтың тақырыбы

Дәстүрлі қазақ қоғамының әлеуметтік жіктелуінің ерекшеліктері

Осы сабақта қол жеткізілетін оқу мақсаттары (оқу бағдарламасына сілтеме)

10.2.2.6 -қазақтардың әлеуметтік жіктелуіне тән ерекшеліктерді анықтау үшін «ақсүйек», «қарасүйек », «хан», «сұлтан», «би», «батыр» ұғымдарын пайдалану;

10.2.2.7 -дәстүрлі қазақ қоғамындағы әлеуметтік институттардың функционалдық рөлін түсіндіру

Сабақтың

мақсаты

Қазақтардың әлеуметтік жіктелуіне тән ерекшеліктерді анықтау үшін «ақсүйек», «қарасүйек », «хан», «сұлтан», «би», «батыр» ұғымдарын түсіндіру;

Дәстүрлі қазақ қоғамындағы әлеуметтік институттардың функционалдық рөлін талдау

Дәстүрлі қазақ қоғамындағы әлеуметтік институттардың функционалдық рөлін анықтау.

Бағалау критерийі

Дәстүрлі қазақ қоғамының әлеуметтік жіктелуін талдап, ерекшеліктерін сипаттап бере алады.

Дәстүрлі қазақ қоғамындағы әлеуметтік институттардың функционалдық рөлін анықтайды.

Ойлау дағдысы

Білу, түсіну

Тілдік

мақсаттар

Тақырыптың арнайы лексикасы мен терминалогиясы: Ру, тайпа , жүз, ата-жұрт, ата-мекен, шежіре, жеті-ата, ақсүйек, қарасүйек , хан, сұлтан, би, батыр.

Жазылым мен диалогқа қажетті сөйлем құрылымдары: Ру-тайпалық бірлестіктің қоғамдағы рөлін .......... көрініс табады, себебі......

«Ру» ұғымы бүгінгі күні................,

Рулық құрылымның функционалдық қызметінің маңыздылығы мынада.............., Қазақ қоғамындағы әлеуметтік институттардың функционалдық рөлі .............. болып табылады, себебі,......

Құндылықтарға баулу

«Мәңгілік ел» идеясының 3 құндылығы зайырлы қоғам дамуындағы экономикалық өрлеуді, білім беру, денсаулық саласының табысты дамуына болашақта үлес қосатын ізденімпаз ұрпақ тәрбиелеу.

Пәнаралық

байланыс

Құқық негіздері - әлеуметтік құрылым анықтамасын табуда байланысады.

Алдыңғы білім

Қазақтардың ру-тайпалық құрылымының ерекшеліктері

Сабақ барысы

Сабақтың жоспарланған кезеңдері

Сабақтағы жоспарланған жаттығу түрлері

Ресурстар

Сабақтың басы

5 мин

Сабақтың ортасы

25 мин

Ұйымдастыру кезеңі. Оқушылармен сәлемдесу. Түгелдеу.

Раппорт: "Қазақ елі - мәңгілік ел".

Үй тапсырмасын сұрау. "Таза тақта әдісі" бойынша стикерлерге алдыңғы өтілген тағғқырыптар бойынша сұрақтар жазылып ілінеді. Оқушылар бір-бірден шығып стикердегі сұрақтарға жауап беріп отырады. Осылайша тақта сұрақтардан тазарады.

Сұрақтар тізбегі:

Ежелгі дәуірдегі Қазақстан аумағындағы этногенездің негізгі кезеңдерін айтып бер.

Этногенез дегеніміз не?

Түркілену процесі дегеніміз не?

Қазірге кезде қандай халықтар түркі тілдерінде сөйлейді?

Автохтонды халық дегеніміз не?

"Қазақ" этнонимінің пайда болуы туралы айтып бер.

Қазақтар этногенезінің аяқталуы қай ғасырларға сай келеді?

Мұхаммед Хайдар Дулатидың алғаш қазақтар ұғымы қолданған шығармасы қалай аталады?

Қазақ хандығының негізін салушылар кімдер?

Шежіре дегеніміз не?

Қазақтарға өзінің жеті атасын білу неліктен маңызды?

Жүздердің құрылу факторларын атаңдар.

Қ.Б. "Мадақтау арқылы".

• Сен жарайсың.

• Сабақтағы сенің жұмысыңа мен қанағаттанамын.

• Сенің мүмкіндігің оданда зор.

Мақсаты: оқушыны ынталандыру, өзіне деген сенімділігін арттыру.

Сабақ тақырыбы мен оқу мақсаттары таныстырылып, кейін бағалау критерийлеріне, зерттеу сұрағына назар аударылады.

Зерттеу мен талдау.

Тапсырма. Топтық жұмыс. "Ақпаратты талдайық" әдісі арқылы оқушыларға мәтін таратылады. Мәтіннен дәстүрлі қазақ қоғамының қандай әлеуметтік топтарға жіктелгенін және оларға кірген әлеуметтік топтарды анықтауы қажет.

Қазақ қоғамы бір-біріне қарама-қарсы екі әлеуметтік топтан – «ақ сүйектер» мен «қара сүйектерден» тұрды. Олардың экономикалық жағынан ғана емес, саяси және құқықтық белгілері жағынан да айырмашылығы болды.Ақсүйек қауымын Шыңғысхан ұрпақтары құрады. Қазақ қоғамын әлеуметтік-таптық топтарға бөлу негізіне әл-ауқаттылық жағдайынан гөрі әлеуметтік шығу тегі алынды. Жоғары аристократтық топ – ақсүйектерге Шыңғыс әулеттері: хандар, сұлтандар, төрелер мен Мұхаммед пайғамбар жолын ұстаушылардың ұрпақтары деп саналатын қожалар ғана жатты. Ал бүкіл өзге халық әл-ауқаттылық жағдайына қарамастан төменгі топқа – қара сүйекке жатқызылды. Олардың қатарында билер, ру басылары, ақсақалдар, батырлар, дін басылары және қарапайым халық бар. Қарапайым халық қатарына - шаруалар, малшылар, егіншілер мен қолөнершілер, жатақтар мен қала тұрғындары, ұсақ саудагерлер, т.б. кірді.

Дескрипторы:

Топта өзара талқылау арқылы дәстүрлі қазақ қоғамы қандай әлеуметтік топтарғажіктелгенін анықтайды.

Оларға кірген әлеуметтік топтарды анықтап, атайды.

Критерийлері:

- Құжат мәтінінен ақпараттарды біледі және түсінеді.

- Дәстүрлі қазақ қоғамы қандай әлеуметтік топтарға жіктелгенін анықтайды.

- Оларға кірген әлеуметтік топтарды анықтап, атайды.

Қ.Б. "Топтардың бірін-бірі бағалауы" .

Тапсырма. Жұптық жұмыс. "Мен кіммін?" әдісі арқылы қазақ қоғамындағы әлеуметтік топтарды өзіне сәйкес ұғымдарымен дұрыс анықтаңыз.

1.Ханмын