Дене шынықтыру пәніне арналған слайд баяндама

Науайы атындағы жалпы орта мектебінің

Денешынықтыру пәні мұғалімі У. Утенбаев

Тоғызқұмалақ ойынының ережелерін жаңа тәсілмен үйрету

Сабақтың мақсаты

Білімділігі: Оқушыларға жаңа сабақты

түсіндіру және үйрету

Дамытушылығы: Оқушылардың пәнге

деген қызығушылығын арттыру

мақсатында, тоғызқұмалықтың

ережелерін түсіндіру және көрсету

Тәрбиелілігі: Оқушыларды адалда, иманды, ақыл-ой өрісін дамыту

мақсатында оқушыларды

тәрбиелеу

Тоғызқұмалақ тарихы

Тоғызқұмалақ –қазақта кең тараған қызықты ойын түрі. Қаратау қазбаларынының арасынан табылған тас “қазан” осы тоғыз құмалақты еске салады. Бұл ойын Қырғызстан, Монғолия, Қарақалпақстан, Өзбекстан, тіпті алыс шетел қазақтарының арасында тараған. Бас шынықтыратын бұл ойынды біздің ұлттық “шахматымыз” десе де болады. 162 таста ойнатылады .

Дәптермен жұмыс

Ежелгі тоғызқұмалақ тақтасы

Кәзіргі замандағы тоғызқұмалақ тақтасы

Тоғызқұмалақ тақтасы

Тоғызқұмалақ ойынының негізгі ережелері :

Тоғызқұмалақ ойыны арнайы тақтада екі адам арасында ойналады. Ойын тақтасы 2 қазан, 18 отау, 162 құмалақтан тұрады. Ойын басында әр ойыншыға бір қазан, тоғыз отауға тоғыз-тоғыздан салынған 81 құмалақ тиесілі. Алғашқы жүріс жасаған ойыншыны бастаушы, екінші жүріс жасаған ойыншыны қостаушы деп атайды.

Жұп сандар дегеніміз не?

Тақ сандар дегеніміз не?

Тоғызқұмалақ ойынының негізгі терминдері : • Құмалақ • Қазан • Отау • Бастаушы • Қостаушы • Тұздық • Атсырау

Қоштаушының

отаулары

Бастаушының қазаны

Бастаушының отаулары

Қоштаушының қазаны

Тоғызқұмалақта құмалақтан басқа ойында бір рет қарсыластың отауын ұтып алуға да болады. Оны ежелде « тұзды үй » деп атаған . Бүгінде «тұздық» дейді . Тұздық алу үшін жүріс жасаған кезде қарсыластың екі құмалағы бар отауына сіз таратқан құмалақтардың соңғысы түсуі керек . Сонда сол отауда қалыптасқан үш құмалақпен бірге отау да ұтып алынып , сол отау ойынның соңына дейін сіздің меншігіңізге айналады . Яғни жүріс жасалған сайын тұздық алынған отауға түсетін бір құмалақ міндетті түрде сіздің қазаныңызға салынып отырады . Тұздық алынған отауға арнайы белгі қойылады

Тұздық алу:

Ойын аяқталуға жақындаған сайын әр ойыншының отауларындағы құмалақ кеми бастайды. Әр құмалақ ұтып алынған сайын немесе тұздыққа түскен сайын қарсыластардың жүріс мөлшері азая береді. Сондықтан…