Дизартрияны түзету жолдары туралы әдістемелік мақала

Дизартрияны түзету жолдары.

Абуова Индира Сафилаевна

«Алматы қалалық мүмкіндігі шектеулі

балаларға арналған қоғамға бейімдеу орталығы»

№8 ППТК меңгерушісі

«Қзахстан Республикасының 2011-2020 жылдары білім беру жүйесін дамыту бағдарламысында» көрсеткендей ҚР білім беру саясатының құзырлы міндеті-білім беру сапасын көтеру болып табылады. Басты міндеттердің бірі халықтың барлық сатыдағылары үшін сапалы білім алудың қолджетімдігін қамтамасыз етуді қарастырады. Осы тұжырымдардың барлығы ерекше білімді қажет ететін балаларға да қатысты және 2002 жылы жарық көрген «Ерекше білім қажет ететін балаларды әлеуметтік және медициналық педагогикалық түзету арқылы қолдау туралы» заңында бекітілген. Осы заңды жүзеге асыру бағытында республикада ана тілінде оқытудың психологиялық және педагогикалық теориясы мен практикасын дамытудың жағымды нышандары жасалуда.

«Тіл үшін дамудың қиын-қыстау кезеңі бала өмірінің алғашқы үш жылы болып табылады: осы кезге қарай негізінен мидың анатомиялық сөйлеу желісінің жетілуі аяқталады, бала ана тілінің басты грамматикалық формаларын меңгереді, мол сөз қорын жинайды. Егер алғашқы үш жылында сәбидің тіліне тиісті назар аударылмаса, кейін олқылықтың орнын толықтыру үшін қыруар күш-жігер жұмсауға тура келеді» -деп М.М.Кольцова айтқандай баланың тіл кемшіліктерін түзету үшін логопедиялық түзету жұмыстарын ерте бастаған нәтижелі болмақ.

Квилинг техникасы бойынша дизартрик – балалардың ұсақ моторикасын дамытуға болады. Изошығармашылықтың, материалдармен манипуляцияның процесінде қолдың алақаны мен саусақтарында орналасқан биологиялық белсенді нүктелерге табиғи массаж жасалады, ол балаланың жалпы өзінің сезінуіне жағымды әсер етеді. Қолдың жалпы икемділігі қалыптасады, сонымен қатар ұсақ моторикада дамиды, қолдың қозғалыстары көру мен кинестетикалық түйсінудің бақылауында жетіледі, сондықтан меңгерілетін дағдылар физикалық және психикалық процестердің дамуына және баланың жалпы дамуына көп әсерін тигізеді. Одан басқа, ойлау тапсырмаларының көп бөлігі шешіледі- қол әрекет жасайды, ал ми түйсінуді тіркеп, оны көру, есту, тактильді қабылдауды күрделу, интеграцияланған образдар мен көріністерге байланыстырады. Өнімді іс-әрекетте сөйлеуде кідірістері бар балалардың қабылдауы мен сөйлеуі жылдамырақ жүреді, өйткені сөйлеу шын мәнінде практикалық бағытта және ұсынылған іс-әрекетті орындау үшін көп мәні үшін көп рөл атқарады. Сөйлеу белсенділігінің пайда болуына мүмкіндік жасайтын мәселелі жағдайларды жеңіл жүзеге асыру кезінде жемісті…