Түзету әрекеттерінің негізгі бағыттары туралы мақала

Түзету әрекеттерінің негізгі бағыттары:

1.Қоршаған ортаның (әлеуметтік, табиғи) көмегімен балаға түзетушілік ықпал көрсету.

2.Оқу үрдісінің ұйымдасуы және түзетушілік бағытталуы.

3.Мәдени және сауықтыру іс-шараларын іріктеу.

4.Отбасы тәрбиесінің психогигиенасы.

Бұл бағыттар келесі түрде ұсынылуы мүмкін:

• сенсомоторлы даму жетістіктерін жетілдіру;

•психикалық әрекеттік жеке жақтарын түзету;

•ойлауды дамыту;

• эмоционалды-тұлғалық сфера дамуындағы бұзылуларды түзету;

•тілін дамыту және сөйлеу тілі техникасын меңгеру;

•қоршаған әлем туралы елестетулерін кеңейту;

•жеке білімдегі проблемаларды түзету.

Интеллектісі төмен балаларға көмектің келесі түрлерін бөлуге болады

•Медико-клиникалық бағыт – ақыл-ой кемдіктің этиологиясын зерттеуге негізделген. Интеллектінің бұзылуына әкелетін анатомо-физиологиялық және генетикалық себептерге назар аударылады;

•Психологиялық бағыт – интеллектуалды дамуы бұзылған балалардың психикалық әрекетіне, олардың эмоционалды сферасының жағдайына назар аударады;

•Педагогикалық бағыт – осы категориядағы балаларды түзету, оқыту, тәрбиелеудің педагогикалық әдістерін, қағидаларын және формаларын қарастырумен айналысады;

•Психометрикалық бағыт – интелектуалды ерекшеліктердің даму деңгейін сандық бағалау әдісімен негізделеді.

Түзету жұмысының бағыты «Кемтар балаларды әлеуметтік және медициналық-педагогикалық түзету арқылы қолдану туралы» Қазақстан Республикасы Заңының 6- бабының 4- ші тармағын іске асыру мақсатында, арнайы білім алуды қажет ететін адамдар үшін мынадай арнайы түзету ұйымдары белгіленеді:1) мектепке дейінгі білім беру мен тәрбиелеу түзету ұйымдары ( орынын толтыру);

2) түзету білім беру ұйымдары;

3) кәсіптік бастауыш және кәсіптік орта білім берудің түзету ұйымдары;

4) арнайы білім беру ұйымдары;

5) жетім және ата- аналарының қамқорлығынсыз қалған кемтар балаларға арналған арнайы білім беру ұйымдары.

Арнайы білім беру мекемелерінің ішіндегі көмекші мектептің негізгі құрамын ақыл-ойы кем балалар құрайды. Ақыл ойы кемістігін халықаралық ғылыми тілде олигофрения деп атайды. Олигофрения грек тілінен аударғанда ақылы таяз деген ұғымды білдіреді. Бұл терминді ғылымға немістің психиаторы Э. Крепелин енгізген. Ақыл – ойы кем балалар өз дамуы бойынша нормадан ауытқыған балалардың көп бөлігін құрайды. Олар баланың жарты популяциясын, шамамен 2,5 % құрайды.Олигофрения – психикалық жеткіліксіздіктің ерекше формасы. Бас миының перинатальді және ерте постнатальді (2-3 жаста) зақымдану салдарынан таным процестерінің тұрақты төмендеуі.

Олигофренияның белгілері:

1.Тұрақтысыздық;

2.Қалыпқа келмеу;

3.Кемістіктің органикалық сипаты;

4.Прогредиентті емес.

Ақыл-ойы кем балалар- (әсіресе бас ми қабы) органикалық зақым алуының нәтижесінде психикалық, әсiресе жоғарғы танымдық үрдiстерiнiң (белсендi қабылау, ауызша-қисынды ойлау, сөйлеу, еске сақтау) бұзылуына шалдыққан балалар.

Ақылы кем балаларда мынандай белгiлер байқалады:танымдық қызметiнiң (бiрiншi кезекте абстрактiлi ойлаудың талдап қорыту және назарын аудару үрдiстерiнiң) алғашқы кемiстiгi және жүйке үрдiстерi серпiнiнің бұзылуы (психиканың енжарлығы), сондай-ақ екiншiлік кемістіктер — сөйлеу қабiлетiнiң, ерiк-жiгер аясының толық дамымауы, дене дамуы мен мiнез-құлқындағы ауытқулар. Осы категориядағы балаларды оқыту және тәрбиелеуді арнайы педагогиканың бір саласы олигофренопедагогика жүзеге асырады.

Ойлау қабілетін дамытуға арналған тапсырмалар

тапсырма

"Кімді ұмытып кетті?"әдістемесі

Мақсаты: Баланың ойлау қабілетінін даму деңгейін анықтау.

Тапсырманын сипаты: берілген суретке мұқият қарап, кімнін суретін ұмытып кеткенін анықтау керек.

Даму деңгейлері

Жоғары деңгей - бала өздігімен қалып қойған суретті орнын тауып қою керек.

Ортаңғы деңгей - бала тәрбиешінің көмегіне жүгінсе.

Төменгі деңгей - бала мүлдем орындай алмайды

тапсырма

"Жазылмай қалған сандарды тап" әдістемесі

Мақсаты: бала бос тор көздерге қалып қойған сандарды жазу керек.

Тапсырманын сипаты: қалып қойған сандарды бос тор көзге жазу керек.

Даму деңгейлері

Жоғары деңгей - бала егер өздігімен сандарды тауып жазса.

Ортаңғы деңгей - бала тәрбиешінің көмегіне жүгінсе.