Домбыра физикасы тақырыбына ашық сабақ, 7 сынып

Домбыра физикасы

Сабақ тақырыбы: Домбыра физикасы

Мақсаты: білімділік: а) тербеліс туралы түсінік беру

ә) серіппе тербелісін графикпен кескіндеу.

б) статикалық тепе-теңдік туралы түсінік тәрбиелік: ұлттық өнерге баулу, дыбыстың адам өміріндегі маңызын ашу.Домбыраның құрылысымен танысу.

Этнопедагогикалық тәрбие беру. дамытушылық: пәнге деген ынтасымен қабілетін дамыту, білімділік танымдарын өмірмен байланыстыра отырып арттыру.

Сабақ әдісі: түсіндіру, баяндау, демонстрациялау

Көрнекілік құралдар: домбыра, домбыра схемасы, серіппе жүктер, кодоскоп. Пән аралық байланыс: тарих, этнопедагогика, қазақ тілі, ән-күй. Сабақ барысы: I. Кіріспе. Ертегі –аңыз. Ертеде бір хан болыпты. Оның жалғыз қызы бар екен. Хан қызын өзі сияқты хан баласын атастырып қояды. Қыз бойжеткенде кедей жігітке ғашық болып, көңіл қосып жүреді екен. Мұны білген хан жігітті дарға астырады. Жігіт өлгенен кейін қыз мезгіліне жетпей бір ұл, бір қыз табады. Ел сөзінен сескенген ханжаман атқа қалмаудың амалын іздеп, қос бүлдіршіннің көзін жоюды астыртын мыстан кемпірге тапсырады. Сәбилерді көз-көрмес құлақ –естімес жерге апарып, биік ағаштың басына қызды шығысқа, ұлды батысқа қаратып іліп кетеді. Нәрестелердің көз жасы тамған ағаш бұтақтары суалып, қуара бастайды. Қос жүрек соғуын тоқтатқанда, бәйтерек те өсуін тоқтатады. Ел ішіндегі өсек-сөз, өтірік өкпеге шыдамаған қыз, егізін іздеп жолға шығады. Бармаған жері, баспаған тауы қалмайды. Қатты шаршап діңкесі қатқан қыз әбден қурап, қабығы түсіп шіруге айналған биік ағаштың түбіне қисая кетеді. Оны бір сүйкімді саз, сиқырлы әуен оятады. Құлақ түріп тыңдаса, “ән салып ” тұрған қасындағы биік ағаштан күмбірлеген үн естіледі. Қыз күндіз егізін ізде

II. Домбыра құрылысы. Домбыра 3 бөліктен тұрады. Бас бөлігі, мойыны, шанақ. Басында құлақтары, шайтан тиегі орналасады. Мойын бөлігінде пернелер, шанақта тиек, ойық, ілгек орналасады. Домбыра- әрбір құрылымдық элементтерінің қызметін жалпы физикалық күрделі заңдармен түсіндірілетін ұлттық акустикалық –аспап.

III. Жаңа сабақ Статистикалық тепе-теңдік. А) Домбыра төрде ілулі тұрғанда немесе шертпей жай ғана қолымызға алғанда барлық бөліктері өзара тепе-теңдікте тұрады. а-табалдырық тиектің биіктігі в-шайтан тиектің биіктігі а1, а2- домбыра бойы мен ішектің арасындағы бұрыш. L1-табалдырық тиектен домбыра…