Допты беру және қабылдау туралы таныстырылым, 4 сынып

Тақырып:

Көркемсөз оқу шеберлігін қалыптастырудың жолдары

Баяндамашы : Қазақ тілі мен әдебиет пәні мұғалімі Серикбаева М

Мақсаты :

Сананың айрықша саласы-өнер; өнердің жалпы адамзат мәдениетінен алатын орны өзгеше, адамдардың парасат дүниесінде атқаратын қызметі орасан екендігін түсіндіру

Міндетті

Көркем әдебиетті, қазақ қаламгерлерінің шығармашылық мұрасын насихаттау , ел бірлігін нығайту және отансүйгіштік сезімге тәрбиелеу , қазақтың ұлттық мәдениеті мен өнеріне , әдебиеті мен тіліне деген көпшілік ықыласын арттыру , жастар арасында кітап оқу мәдениетін дамыту .

Көркем сөз

- Э стетикалық мәні күшейтілген, әсерлі, бейнелі сөз. Болмысты әсерлеп, өрнектеп бейнелеу құралы, яғни "Әдебиеттің ең бірінші элементі " (М.Горький). Көркем сөз әдебиет негізін құрап отыратын мәңгілік мұра. Көркем сөздің кадірі мен құдіретіне арналған қазақ халқының талай даналық ойлары , мақалдары мен мәтелдері бар (" Өнер алды - қызыл тіл ", " Сөз тапқанға қолқа жок ", " Сөз тұземегенді тез түземейді ", " Жүйелі сөз - киелі ", т.б.). Ұлы ақын Абай: "Өлең - сөздің патшасы , сөз сарасы ", "Кестенің бізі , өткірдің жүзі, Өрнегін сендей сала алмас " деп , Көркем сөз кұдіретін жоғары бағалаған . Акын-жазушылар асыл сөздің сол сиқырлы сырын ашып , әдеби шығармалардың коркемдігін арттырады , тіл байлығын молайтып отырады .

Көркем сөз

Қазақтың көркем сөзі – ондаған ғасырлардың жемісі . Көнеден бүгінге жеткен Сөз өнері көшпелі жұрттың өмір сүру салты мен билік құру институттарын да анықтап отырған . «Қызыл тілді өнер атаулының алды санаған» кемеңгер бабаларымыздың бұл қасиетті көк түріктер кезеңінде де, Алтын Орда, Ақ Орда, Қазақ хандығы дәуірлерінде де, нар заман , зар заман кезеңдерінде де, Абай – Махамбет – Жамбыл ғасырында да, арыстар мен алыптар тағдырына куә болып , реалис­тік-психология мектебі мен « алпысыншы жылдардың » тұсауын кескен , сандаған саңлақтарымыз бен ондаған тарландарымыздың буынын бекітіп , қанатын қатайтқан кешегі кеңес кезінде де тұғырынан таймаған .

Сөз м әдениеті

Сөз мәдениетін оқу пәні ретінде қарастыру үшін “ тіл мәдениеті” мен “ сөз мәдениеті ” деген терминдердің аражігін , олардың қарастыратын нысандарын анықтап алу қажет болды . Ғалымдар арасында пікірталас тудырған бұл терминдер туралы Т.Қордабаев: “Өмірде мәдениетті тіл , мәдениетсіз тіл деген болмайды , мәдениеттілік те, мәдениетсіздік те тілді қолдануда , сөйлеу ( жазу ) процесінде болады .

Тіл мәдениеті

Тіл мен сөйлеу бір-бірімен айырылмастық бірлікте болатындарына қарамастан , бұл екеуінің бірлігі – тепе-теңдік бірлік емес , әрқайсысының өзіндік ерекшеліктері бар диалектикалық бірлік . Тіл дегеніміз – сөйлеуге қажетті материалдардың жиынтығы. Ал сөйлеу – сол жансыз материалдардың өзара қарым-қатынасқа келуі , тілдің қимыл үстіндегі күйі . Тілге жақсы, жаман , мәдениетті, мәдениетсіз деген сын жүрмейді . Осы себептен “ тіл мәдениеті ” дегеннен гөрі “ сөйлеу мәдениеті ” деу өз мазмұнына сай келеді…