Допты жоғарыдан ойынға қосу ашық сабағы 5-сыныпқа

Мектеп: №12 Аманкелді ЖОМ

Сынып: 9 а,ә

Күні: 16.11.2017

Мұғалімнің аты жөні: Манапбек С.

Сабақ тақырыбы:

Химиялық элементтердің периодтық жүйедегі орындарынабайланысты IV-VII топтың негізгі топшаларынада орналасқан элементерге салыстырмалы сипаттама. Бейметалдардың тотығу-тотықсыздану қасиеттері.

Осы сабақта қол жеткізілетін оқу мақсаттары (оқу бағдарламасына сілтеме)

Химиялық элементтердің периодтық жүйедегі орындарына байланысты IV-VII топтың негізгі топшаларынада орналасқан элементерге салыстырмалы сипаттамама беру, және тотығу тотықсаздану қасиеттерін түсіндіру.

Сабақ мақсаты

Барлық оқушылар: IV-VII топтың негізгі топшаларынада орналасқан элементерге салыстырмалы сипаттамама бере алады.

Оқушылардың басым бөлігі: Бейметалдардың тотығу тотықсаздану қасиеттерін түсінеді.

Кейбір оқушылар: Бейметалдардың тотығу тотықсаздану қасиеттерін түсініп есептерді шеше алады

Тілдік мақсат

Пәнге тән лексика мен терминология

Электрон, ядро

Негізгі сөздер мен тіркестер

Тотықтырғыш және тотықсыздандырғыш

Алдыңғы оқу

Сандық есептер

Сабақ барысы

Жоспарлан

ған кезеңдері

Сабақтағы жоспарланған іс-әрекет

Ресурстар

Сабақтың басы

Ұйымдастыру кезеңін өткізу

Оқушылармен амандасып,сынып құрамын түгелдеп,оқушылардың көңіл күйін білу

Сыныпта жағымды ақуал туғызу

Оқушылар элементтердің қасиеттері бойынша бір-біріне жақсы тілек айтудан бастайды

Жаңа тақырыпқа байланысты сыныпты 3 топқа бөлу

1- топ. 20 грамм натрий гидроксидін тұз қышқылымен араластырғанда неше грамм тұз түзіледі.

2 - топ. Массасы 48 грамм алюминийді оттекпен әрекеттестіріп, алюминий оксидінің массасын табыңдар.

3 - топ. Массасы 43 грамм кальций оттекпен әрекеттескендегі кальций оксидінің массасын есептеңдер

Тақырып бойынша презентациялар

Сабақтың ортасы

Олар ортақ электрон жұбы арқылы ковалентті полюссіз байланыс түзуге қбілетті. Бос күйдегі фтор, хлор, бром, йодқа тән ортақ қасиет: екі атомды жай заттарының – F2, Cl2, Br2, I2 және одан басқа H2, O2, N2газдарының кристалдық торлары-молекулалық .

VI топтың негізгітопшасында оттек, күкірт, селен, теллур, полоний бар. Оттек электр терістігі жағынан фторға ғана орын береді. Оған -2 тотығу дәрежесі тән.

Азот топшасындағы бейметалдардың сыртқы қабатында 5 электрон бар. Электр терістігі жағынан фтормен оттектен кейін тұрған азоттың тотығу дәрежесі -3, күшті тотықтырғыш қасиет көрсетеді.

IV негізгі топшада тұрған көміртек пен кремний, III негізгі топшадағы бордың құрылыстары ұқсас және оларға кейбірортақ қасиеттер тән. Көміртек, кремнийдің кристалдық торы-атомдық.

Жай заттардың химиялық қасиетін периодқа орналасуы бойынша оңнан солға қарай салыстырсақ бейметалдардың тотықтырғыштық қасиеті кемитінің байқауға болады. Мысалы, III период элементтерінің қасиеттері қалай өзгеретінің қарастырайық: Аргон-салғырт газ, химиялық реакцияға түспейді. Хлор-негізінен, тотықтырғыш қасиет көрсетеді. Күкіртте-тотықтырғыш және тотықсыздандырғыш қасиет бар. Фосфордың-күкіртке қарағанда тотықтырғыштық қасиеті әлсіз. Кремний, негізінен, тотықсыздандырғыш қасиетке ие.

Демек, тотықтырғыш (бейметалда) қасиет азая келе тотықсыздандырғыш (металдарда) қасиет күшейеді. Бейметалл атомдарының сыртқы деңгеінде электрон саны 3-тен көп, негізіне, 4-8 электрон болады. Олар электрон қосып алуға бейім және тотықтырғыштық қасиет көрсетеді.

Бейметалл элементтердің көбісі сутекті ұшқыш қосылыстарында теріс тотығу дәрежесін көрсетеді.

Бейметалдар химиялық белсенді болғандықтан, табиғатта көбінесе қосылыс түрінде кездеседі. Осыған сәйкес оларды алу жолдары да алуан түрлі. Мысалы, фторидтер немесе хлоридтердің балқымасын электролиздеп бос күйіндегі фторды және хлорды алады.

Бромды бромидтерден белсенді галогендермен орынбасу реакциясы арқылы алады. Йодты теңіз балдырларынан алады. Кейбір бейметалдар бос күйінде және қосылыс құрамында кездеседі. Азот…