Дүниежүзілік ауыл шаруашылығы саласы бойынша конспект

Дүниежүзінің ауылшаруашылық географиясы.

Ауыл шаруашылығы типі дегеніміз – бұл белгелі бір аграрлық қатынастардың тұрақты жиынтығы,тауарлық-мамандануы және шаруашылықты жүргізу жүйесі.

Ауыл шаруашылығының ерекшеліктері - табиғи жағдайлардың ауыл шаруашылығының орналасуы мен салаларына, оның өнімділігіне әсері. Сонымен бірге ауыл шаруашылығында жер еңбек құралы және еңбек объектісі, себебі жердің топырағының құнарлылығына байланысты ауыл шарушылығы өнімділігі мен экономикалық тиімділігі анықталады. Ауыл шаруашылығының салалары - өсімдік шаруашылығы, ол өз кезегінде астық шаруашылығы, техникалық дақылдар мен картоп шаруашылығы, көкөніс шаруашылығы, бақша және жүзім шаруашылығы салаларынан тұрады, мал шаруашылығы – ірі қара мал шаруашылығы, шошқа шаруашылығы, қой шаруашылығы, құс шаруашылығы.

- экстенсивті өндіріс, өнім көлемі негізінен өндірістің көлемін ұлғайту арқылы жүргізіледі. Мысалы, егіншілік жерлерді, мал басын көбейту, т.б.

- интенсивті өндіріс, өнім көлемі өндірістің өнімділігін арттыру арқылы жүргізіледін.Мысалы, егіншіліктің түсімін жаңа тұқым арқылы арттыру, малдың сүттік немесе еттік өнімділігін жоғарылату.

Ауыл шаруашылығы материалдық өндірістің ежелгі әрі кең тараған саласы. Дүние жүзінде ауыл шаруашылығымен және оған шектес орман шаруашылығымен, аңшылықпен, балық аулаумен айналысатын салаларда 1,1 миллиард адам еңбек етеді. Ауыл шаруашылығының барлық жерде таралуы оның алуан түрлілігіне байланысты. Олар үлкен екі топқа біріктіріледі. Біріншісі — дамыған тауарлы ауыл шаруашылығы. Оған ауыспалы егістігі бар интенсивті егіншілік, мал азығын дайындау қоса жүргізілетін интенсивті мал шаруашылығы, сондай-ақ, тыңайған жері және жайылымдық мал шаруашылығы бар экстенсивті егіншілік жатады.

Екіншісі — дәстүрлі тұтынушы ауыл шаруашылығы. Ол артта қалған соқалы-теселі егіншілікті, жайылымдық мал шаруашылығын, көшпелі және жартылай көшпелі мал өсіруді, сондай-ақ, бұдан да қарапайым терімшілікті, аңшылық пен балық аулауды қамтиды. Ауыл шаруашылығының басты саласы — өсімдік шаруашылығы. Оның ішінде дәнді дақылдар — дүниежүзілік ауыл шаруашылының негізі, дүние жүзінде өңделетін бүкіл жер аумағының 50%-інен астамын қамтиды. Дәнді дақылдардың дүниежүз. өндірісі бірте-бірте өсіп келеді. Жылына 1,9 миллиард. тоннаға дейін астық жиналады. Дәнді дақылдар, яғни астық шаруашылығын құрайтын үш дақыл — бидай, күріш және жүгері жалпы түсімнің 80%-ін береді және адамдардың бүкіл тамақ энергиясының 50%-ке жуығын қамтамасыз етеді. Бидай — дәнді дақылдардың ең…