Дұрыс әрекет – өмір негізі туралы таныстырылым

Орындаған: Түркістан облысы Қазығұрт ауданы

«С.Сейфуллин атындағы жоббм».

«өзін-өзі тану» пәнінің мұғалімі

Акжолова Балнур Қуандыққызы

Тақырыбы: Дұрыс әрекет - өмір негізі

Жоспары

1.Дұрыс әрекет жалпыадамзаттық құндылық ретінде .

2.Білім беру үрдісінің дұрыс әрекетке үйретудегі мақсаттары .

3.Дұрыс әрекетке тән қасиеттер.

4.Дұрыс әрекет ету іс- тәжірибесі.

1. Дұрыс әрекет жалпыадамзаттық құндылық ретінде ;

Дұрыс әрекет – жүректен шығып , сосын сөз ретінде бейнеленетін және іс жүзінде қолданылатын құндылық

Аксиология ( грекше αςια - құндылық және λογος – ілім)- “құндылық” категориясын зерттейтін философия саласы.

Адам үшін аса маңызды заттар, құбылыстар, қасиеттер, жай-күйлерді құндылықтар деп аталынады.

Жалпыадамзаттық құндылықтар -барлық адами қасиеттердің өзегі болып табылады .

Мәңгілік жалпыадамзаттық құндылықтар - адам бойына тумысынан

берілген

сый және олар адамның рухани дамуының барлық кезеңіне нәр болады.

Т.И. Петракова ұсынған құндылықтар жүйесінің жіктемесі оларды үш түрге бөліп қарастыруды көздейді табиғи, жүре пайда болған және абсалюттік.

Абсалюттік жалпыадамзаттық құндылықтар

Бұл адамның табиғи күші мен жан-дүниесі қабілеттілігі. Ақыл-ой, сезім, күш-жігер.

Табиғи құндылықтар

Жүре пайда болған құндылықтар

Әдептілік, сыпайлық, сабырлық .

Ортамен, қоғаммен шектелмейтін бүкіл адамзат үшін маңызы зор құндылық.

Табиғи мен жүре пайда болған құндылықтарды қамтиды.

Рухани деңгей

Интуиция, ар-ождан, шабыт

Ажырату деңгейі(ақыл-парасат, білім)

Менталдық деңгей(ақыл, әсер)

Эмоционалдық деңгей

Бес сезім мүшесі

Физикалық деңгей

Адам тұлғасының құрылымымен өзара байланысын шартты түрде төмендегідей бейнелеуге болады.

Ішкі үйлесімділікке қол жеткізу үшін адам ойы , сөзі , ісі адами тұлғаның мынадай аспектілеріне сәйкес келетін жалпыадамзаттық құндылықтарға сай болуы тиіс :

Қиянат жасамау – рухани деңгей ,

Ақиқат – интеллектуалдық деңгей ( ажырату , интуиция),

Сүйіспеншілік – адамгершілік деңгей ( ментальді , ақыл -ой, сөз ),

Ішкі тыныштық – эмоциялық деңгей ( сезім ),

Дұрыс әрекет – физикалық деңгей .

Қиянат жасамау

Сүйіспеншілік

Дұрыс әрекет

Ақиқат

Т ыныштық

2.Білім беру үрдісінің Дұрыс әрекетке үйретудегі мақсаттары.

Әр адамның бойында бар ар – ұждан дауысын ажырата және ести білу қабілеттерін ояту .

Күнделікті өмірде дұрыс әрекет ету дағдысын және жүзеге асыратын ойларын , сөздерін және іс-амалдарын бекіту .

Конфуций

(б.з.б 551)

Конфуций - әйгілі қытай философы және ұстаз, шығыс

данышпаны.

Ол өз ілімін адамға бағыттаған. Ол алғаш рет адамның

кісілік тұлғасы туралы ой қозғаған философ. Адам тумысынан

жаман болып тумайды, оны жаман да, жақсы да қылатын

о ртасы деп түсіндірген. Ол адам проблемасына, оның

ақыл-ойына,

а дамгершілік кескін-келбетіне, мол көңіл бөлді.

Конфуцидің айтуы бойынша жан-жақты толысқан , адамгершілік

қ асиеттері мол жетілген адамның бойында екі қасиет болуы керек дейді. Олар: адамгершілік пен пары з сезімі. Басты қасиет - парыз сезімі керек. Парыз - бұл моральдық міндет болып саналады.Парызды сезіне білудің өзі білім мен жоғарғы принципке, жалпы алғанда, адам бойындағы ізгі қасиеттерге тікелей байланысты болып келеді.

Конфуцидің ойынша адамгершілік кісіде мына бес қасиет болу керек: кісіге шын құрмет, кеңпейілділік,шыншылдық, зеректік, мейірбандық. «Өзіңе не тілемесең, басқаға да соны тілеме» деген ойы философия тарихында «адамгершіліктің алтын ережесі» деп аталады.

Әл-Фараби дүниенің білім және ой тарихынан құрметпен орын алған түрік ғалымы , ойшылы . Сократ философиясының негізін жарыққа шығаруға көп еңбек етті . Сондықтан да «Хадже-и-сани», яғни « Екінші ұстаз » деп аталды . Фарабидің ойы , қөз қарастары , өте жемісті еңбектері , түсіндіргісі келген ойын өте жеңіл түсіндіре алатын қасиеті Шығысты да , Батысты да таң қалдырды . Адамның өз болмысын өзі танып-білуіне философиялық тұжырымдар жасаған . Ар- ождан алдындағы адалдық – өз қадір-қасиетіңе , ізгі іс-әрекетіңе байланысты .

Әбу Насыр әл-Фараби (870— 950 )

3.Дұрыс әрекетке тән қасиеттер;

Қанағат - Тілек-қалау адамды әрекет етуге итермелейді және оның өмірдегі амал-әрекетіне себепші болады . Тек тілек-қалауын тыйғанда ғана адам еркіндікке қол жеткізеді .

— Ынтымақтастық - Жастары , әлеуметтік және экономикалық жағдайлары әр түрлі адамдармен бірге өмір сүруге үйрену үшін оқушылар мектепте тәртіпке , өзара сыйластыққа , ынтымақтастыққа үйренеді .

— Тәртіп - Адам іс-әрекетіндегі жетістігінің негізі . Бұл қасиет баланың бойына сәби кезінен бастап даруы керек .

— Парыз бен ризашылық - Әр адамның өз отбасы , өзі өмір сүретін қоғамы мен елі алдындағы парыздары мен міндеттері бар.

— Дұрыс ой- Адамның Дұрыс әрекетке бастайтын таза және асқақ ойы болуы керек .

— Дұрыс сөз - Тіл-бұл шынайы тәрбиеліктің көрсеткіші . Айқайлап , сауатсыз сөйлеу , ашу мен ызаға толы сөз - адам денсаулығына кері әсер етеді .

Дұрыс әрекет - жүректен шығып,сосын сөз ретінде бейнеленетін және іс жүзінде қолданылатын құндылық .

Ақиқаттан туындағанның бәрі – дұрыс әрекет .

От парызы - жану . Онсыз жай ғана көмір . Қант парызы-оның тәттілігі . Тәттілігі болмаса жай ғана сусымалы зат .

Егер біз ар- ұятымызға сүйсінбесек онда дұрыс әрекет болмайды .

Бол ( әуелі өзің ақниет бол)

— Істе ( ақниет болып қоймай,оны іс-жүзінде көрсете білу )

— Сөйле ( дұрыс сөзбен айту )

Өсиет әңгіме

Бір адам Аристотельге ұзақ , іш пыстырарлық әңгімесін айтып қоймайды . Соңында ол үндемей отырған философтан :

-Мен сізді шаршатқан жоқпын ба?- деп сұрады .

Ол болса :

- Жоқ , мен тыңдаған жоқпын ,- деп жауап береді .

Бір күні Аристотельге тәрбиелеуге өте сөзуар жас жігітті әкеледі . Көп әңгімеден кейін жігіт ұстазынан қанша ақша алатынын сұрады .