Дыбыс тақырыбы бойынша ашық сабақ, 9 сынып

Сыныбы: 9 б,в,г

Күні: 10.01.2019

Сабақтың тақырыбы: Дыбыс.Дыбыстың сипаттамалары. Акустикалық

резонанс. Дыбыстың шағылуы.Жаңғырық

Сабақтың мақсаты:

А) Білімділік мақсаты: Тербелістер мен толқындар тақырыбы бойынша алған

білімдерін қайталай отырып,жаңа сабақты меңгеру.

Б)Дамытушылық мақсаты: Оқушылардың өз бетімен және ұжыммен жұмыс

істеу біліктіліктерін,есте сақтау қабілетін,ой-өрісін

дамыту,оларды шығармашылықпен жұмыс істеуге

дағдыландыру,танымдық белсенділіктерін

қалыптастыру.

В) Тәрбиелік мақсаты: оқушыларды ұйымшыл болуға,ынтымақтастыққа,

өзін-өзі басқаруға баулу.

Сабақтың түрі: жаңа білімді меңгерту

Сабақтың әдісі: баяндау, кешенді және таңдау жауабы бар

тестілер,оқулықпен жұмыс, СТО технологиясының

элементтері,тірек-сызба,бағалау.

Сабақтың көрнекілігі: интерактивті тақта,сызбанұсқалар,слайдтар, таратпа

материалдар,формулалар, камертондар,домбыра.

Сабақтың жоспары:

Ұйымдастыру кезеңі.

А) «Сәлем-сөздің анасы» оқушылармен амандасу.

Ә) Шаттық шеңбері арқылы сабақты бастаймыз

Қуанамын мен де,(өзімді көрсетемін)

Қуанасың сен де,(сыныпты көрсетемін)

Қуанайық достарым,(бір-бірлерінің қолдарынан ұстайды)

Арайлап атқан күнге,(қолдарымызды жоғары көтереміз)

Оқушылар топқа бөлінеді.

Үй тапсырмасын сұрау.

1. «Өз жартыңды тап» ойыны.

Бұл ойында формулалар беріледі.Формулалар екі бөлікке бөлініп беріледі.Тақтаға бір ұл бір қыздан шығып, формулалардың жартысы жазылған қағаздарын алады.Қағаздарын алып болғаннан кейін өз жартыларын іздеп табады.Егер өз жартыларын дұрыс тапқан болса,онда осы формула бойынша мәлімет береді.

«Шапшаңдық сайысы» қызықты есептер

1-топ Дауыс

Толқын ұзындығы 2м, бөлшектердің толқындағы тербеліс периоды 0,2с.Толқын қандай жылдамдықпен тарайды.

2-топ Толқын

Балықты қалтқы 1 минут ішінде толқынды 24 тербеліс жасағанын,ал көршілес толқын өркештерінің арақашықтығы 8 м екендігін байқаған.Толқындардың таралу жылдамдығы қандай?

3-топ Шу

Көршілес толқын өркештерінің арақашықтығы 3м болса, қайықтың 0,5 Гц жиілікпен тербелгендегі толқынның таралу жылдамдығы қандай?

Қызығушылықты ояту

Ертегі-аңыз.

Ертеде бір хан болыпты.Оның жалғыз қызы бар екен.Хан қызын өзі сияқты хан

баласына атастырып қояды.Қыз бойжеткенде кедей жігітке ғашық болып,көңіл

қосып жүреді екен.Мұны білген хан жігітті дарға астырады.Жігіт өлгеннен кейін

қыз мезгіліне жетпей бір ұл,бір қыз табады.Ел сөзінен сескенген хан жаман атқа

қалмаудың амалын іздеп ,қос бүлдіршіннің көзін жоюды мыстан кемпірге

тапсырады.Сәбилерді көз –көрмес, құлақ естімес жерге апарып,биік ағаштың

басына қызды шығысқа, ұлды батысқа қаратып іліп кетеді.Нәрестелердің көз

жасы тамған ағаш бұтақтары суалып,қуара бастайды.Қос жүрек соғуын

тоқтатқанда, бәйтерек те өсуін тоқтатады.Ел ішіндегі өсек-сөзге шыдамаған қыз

егізін іздеп жолға шығады.Бармаған жері,баспаған тауы қалмайды.Қатты шаршап

діңкесі қатқан қыз әбден қурап,қабығы түсіп шіруге айналған биік ағаштың түбіне

қисая кетеді.Оны бір сүйкімді саз,сиқырлы әуен оятады.Құлақ түріп тыңдаса, «ән

салып» тұрған қасындағы биік ағаштан күмбірлеген үн естіледі.Қыз күнде егізін

іздеп,түнде осы ағаштың түбіне келіп,көңіл жұбатып,тынығып жүреді.Бір күні

айналаға көз салмақ болып,басына шығам деп,ағашты құлатып алады.Ағаш жуан

түбінен басына дейін қуыс екен.Жіңішке басының екі жағында бұтақтан-бұтаққа

керіліп қалған ішектерді көреді.Бұл қыздың екі баласынан қалған жұрнақ

еді.Батыс жағындағы ішек бостау,шығыс жағындағы ішек қаттылау

тартылған.Шертіп көрсе керемет үн шығады.Қыз байғұс бостау тартылған ішектің

үні мұңды шығатындықтан ұлым-Мұңлық, тым зарлы шығатындықтан қызым-

Зарлық деп атап,күндіз түні қасынан тастамай күй шығарып,ел кезіп,егізін іздеп

кеткен екен.

Домбыра құрылысы:

Домбыра үш бөліктен тұрады.Бас бөлігі,мойыны, шанақ.Басында құлақтары,тиегі

орналасқан.Мойын бөлігінде пернелер,шанақта тиек,ойық ілгек

орналасқан.Домбыра – акустикалық аспап.Сондықтан шанақ резонатор болып

табылады.Дыбысты тек домбыра шанағы ғана емес оның қуысының ішіндегі ауа

да күшейтеді.

СҰРАҚ 1

Домбыра төрде ілулі тұрғанда немесе шертпей жай ғана қолымызға алғанда

барлық бөліктері өзара тепе-теңдікте тұрады.Егер домбыра ішегін қолымызбен

шертсек не болар еді?

Сұрақтың жауаптары

Ия/жоқ

1.Тепе теңдікте тұрған ішекті шертіп тербеліс тудырдық

Ия/жоқ

2.Ішектің тербелісі ауа арқылы,біздің құлағымызға жетеді.

Ия/жоқ