Дыбыс тақырыбына арналған таныстырылым, 9 сынып

Сабақтың тақырыбы: Дыбыс. Дыбыстың

сипаттамалары.

Акустикалық резонанс.

Дыбыстың шағылуы.

Жаңғырық.

9 «г» - сыныбы

Өткізген: Физика пәні мұғалімі

Утегалиева Жанар Жақсылыковна

Атырау 2014-2015 оқу жылы

“ Ұстаздық еткен жалықпас , үйретуден балаға”

Абай

Педагогикалық ұстанымы:

«Сәлем-сөздің анасы»

«Өз жартыңды тап»

«Шапшаңдық сайысы»

Қызығушылықты ояту.

Мағынаны тани білу

Физикалық диктант

“Ойлан,жұптас, бөліс” ,“Бес жолды өлең ”.

Оқушыларды бағалау. Үйге тапсырма.

Домбыра құрылысы.

Домбыра 3 бөліктен тұрады . Бас бөлігі, мойыны, шанақ.

Басына : құлақтары, шайтан тиегі

Мойынына: пернелер .

Шанаққа : тиек, ойық, ілгек орналасқан .

Сұрақ 1.

Домбыра төрде ілулі тұрғанда немесе шертпей жай ғана қолымызға алғанда барлық бөліктері өзара тепе-теңдікте тұрады. Егер домбыра ішегін қолымызбен шертсек не болар еді?

Әрбір сұраққа «Ия» немесе «Жоқ» деп жауап беріңіз.

Сұрақтың жауаптары

Иә, жоқ

1.тепе-теңдікте тұрған ішекті шертіп тербеліс тудырдық

Иә, жоқ

2.ішектің тербелісі ауа арқылы, біздің құлағымызға жетеді.

Иә, жоқ

3.ауада тарайтын дыбыс толқындары көлденең толқын болып табылады.

Иә, жоқ

20000 Гц-тан жоғары толқындар

ультрадыбыстар

16 Гц-тен төмен толқындар инфрадыбыстар

Дыбыс

Сұрақ 2.

Кез-келген тербелетін дене ауада механикалық толқын тудырады. Неліктен онда олардың барлығы да дыбыс толқындарымен тарайды .

Жауабы:

1. Тербеліс жиілігі 16 Гц-20 000 Гц дейін жететін болғандықтан.

2. Толқынның таралу бағыты болады.

3. Ауасы жоқ ортада таралады.

4. Денелердің тербелісі дыбыс тудыруының себептері болады.

Алақанымызды ауызымызға жақындатып, қандайда бір дауысты дыбысты айтамыз. Сол кезде дем алақанымызға әсер етіп, оны сәл қысады. Не себепті ауа тығыздалып шығады.

Әрбір сұраққа «иә» немесе «жоқ» деп жауап беріңіз.

Сұрақтың жауаптары

Иә/жоқ

1.Дыбыстың серпімділік қасиеті болады.

Иә/жоқ

2.Дауыс желбезегі тудыратын тербелістер белгілі бағытта тарайды.

Иә/жоқ

3.Дыбыс ауада тез таралады.

Иә/жоқ

Сұрақ 3.

Дыбыс сипаттамалары.

Тембр

Дыбыс қаттылығы

Тон биіктігі

Камертон доға тәрізді қысқа сапталған металл таяқша.

Тербеліс жиілігімен анықталады. Жиілгі үлкен болса, тон да биігірек болады.

Адамның дауысына немесе үніне өзіндік бояу беретін дыбыстың сапасы.

Дыбыс қаттылығы дыбыс шығаратын дененің тербеліс амплитудасымен анықталады.