Дыбыс және әріп тақырыбына арналған сауат ашу жоспары

Ұйымдастырылған оқу іс- әрекетінің технологиялық картасы

Ересектер тобы

Білім беру аймағы: Қатынас. Таным. Денсаулық.

Бөлімі: Сауат ашу және жазу негіздері

Тақырыбы: «Дыбыс және әріп».

Мақсаты: дыбыс пен әріп туралы түсінік беру, дыбыс пен әріптің айырмашылығын ажырата алуды, жазу кезінде дұрыс отыруға, дәптер, қарындашты дұрыс ұстауға үйрету; ойлау қабілеттерін дамыту; қағылезділікке, бастаған істі аяқтай білуге, шыдамдылыққа тәрбиелеу.

Көрнекіліктер:жұмыс дәптері, үй жануарларының көркем суреттері.

Сөздік жұмыс: әліпби

Іс-әрекет кезеңдері

Тәрбиешінің іс-әрекеті

Балалардың іс-әрекеті

Мотивациялық-қозғаушы лық

-Балалар, біз бүгін дыбыстар бағына саяхатқа барамыз. Бұл бақ «Әліпби» деп аталады.

Қызуғышылық танытады.

Ұйымдастырушылық -

ізденушілік

Әліпбиді көрсету.

-Әліпбиде көріп отырғандарың әріптер, олардың саны – 42. Егер біз әліпбидегі әріптерді оқитын болсақ, ол – дыбыс.

Дыбысты естиміз, аузымызбен айтамыз, ал әріпті көреміз, оқимыз және жазамыз.

-Балалар, айтыңдаршы, пойыз тоқтағанда қандай дыбыс шығарады?

-Жақын арада аралар жүргенін қайдан білеміз?

-Түнде қасымызға маса келгенін қайдан білеміз?

-Дұрыс айтасындар, біз дыбысты осылай құлағымызбен естиміз. Әр естіген дыбыстың жазылу таңбасы – әріп. Әріптер мыналар (әліпбиді көрсету).

Саусақ ойыны:

Жаңбыр жауса

Тырс-тырс,

Айтады гүл:

-Дұрыс-дұрыс.

Жаңбыр жауса

Тыр-тырс.

Айтады қыр:

-Ырыс-ырыс.

«Не қалай дауыстайды:» дидактикалық ойыны:

Ойын шарты: педагог үй жануарларының суретін көрсетіп, не істейтінін айтады. Балалар сол жануардың дауысын салады.

Қой маңырайды:

Сиыр мөңірейді:

Жылқы кісінейді:

Түйе боздайды:

Ешкі бақырады:

Бұл ойында үй жануарларының жүрісін де салуға болады.

-Балалар, әріптерді жазу үшін бізге не керек?

Балалар көреді.

Естиді, қайталайды, естерінде сақтайды.

Естеріне түсіріп

-Піш-ш-ш! – деп айтады.

-Біз «ж-ж-ж» деген дыбысты естиміз.

-«З-з-з» деген дыбыс естиміз

Қызығушылық танытады.

Балалар орындықта отырып, жаңбырдың дыбысын саусақтарын қимылдата отырып аутады.

-Мә-мә-мә.

-Мө-мө-мө.

-Ио-ио-ио.

-Бө-бө-бө.

-Бә-бә-бә.

Жүрісін салады, атын айтады.

-Дәптер, қалам қажет.

Ұйымдастырушылық -

ізденушілік

-Үстелде отыру ережесімен таныстыру: жазу барысында денені тік ұстап, дәптерді солға қарай қиғыштап қоямыз. Қарындашты үш саусақпен – бас бармақ, сұқ саусақ, орта саусақтармен ұстайды (көрсету). Қарындаш ортаңғы саусақтың сол жағында болады. Бас бармақ қарындашты сол жағынан, сұқ саусақ үстінен сүймелдейді.

Қарындаштың жоғарғы ұшы иыққа бағытталады (көрсетеді).

Саусақ жаттығуы:

Педагог қаламды екі немесе үш саусақпен айналдыртады.

Саусақ жаттығуы:

«Сорпаға тұз себейік»

Дәптермен жұмыс:

Дәптердегі №1 тапсырма бойынша орындалады.

Жеке жұмыс жүргізеді.

Балалар қолындағы қаламдарын солай ұстайды.

Балалар қаламды оңға, солға екі не үш саусақпен айналдыра жаттығулар жасайды.

Үш саусақпен сорпаға тұз сеуіп жатқандай саусақ ұштарын қимылдатады.

Дәптерде берілген тапсырмаларды орындайды.

Рефлексивті-

түзетушілік

-Балалар, әріп пен дыбыстың айырмашылығы бар ма?

-Қандай айырмашылық?

-Әріпті көреміз және жазамыз.

-Дыбысты айтамыз және естиміз.

Күтілетін нәтиже:

жасайды: жануарлар мен жәндіктердің, көліктердің дауысын, жүрісін салуды, жазу барысында үстелде дұрыс отыруды, қарындашты дұрыс ұстауды, үзік сызықтарды қосуды.

түсінеді: дыбыстардың жазылу таңбасы әріптер екенін, дыбыс пен әріптің айырмашылығын, оқу үшін әріптерді тану керек екенін.

қолданады: саусақ бұлшықеттеріне жаттығу жасауды.

Ұйымдастырылған оқу іс- әрекетінің технологиялық картасы

Ересектер тобы

Білім беру аймағы: Қатынас. Денсаулық.

Бөлімі: Сауат ашу және жазу негіздері.

Тақырыбы: Дыбыс және әріп туралы түсініктерін пысықтау.

Мақсаты: дыбыс пен әріпті қайталау; қысқа және ұзын таяқшаларды жазу арқылы саусақ ұшы бұлшықеттерін дамыту; баланы жазу кезінде дұрыс отыруға, қалам мен қарындашты дұрыс ұстауға баулу.

Көрнекіліктер:үнтаспа, жұмыс дәптері.

Іс-әрекет кезеңдері

Тәрбиешінің іс-әрекеті

Балалардың іс-әрекеті

Мотивациялық-қозғаушылық

Балаларды шаттық шеңберіне тұрғызу. Төмендегі өлеңді бірге айтады.

Біз қандаймыз, қандаймыз?

Шұғылалы таңдаймыз.

Жарқыраған күндейміз,

Ренжісуді білмейміз.

Шаттық шеңберіне тұрып балалар айтады.

Ұйымдастырушылық -

ізденушілік

-Балалар өткен тақырыпты естеріңе түсіріңдерші?

-Не жайлы айттық?

-Дыбыс пен әріпті қалай ажыратамыз?

Педагог: дыбыс йтылуына қарай әртүрлі болып есептеледі. Жазылуы да әртүрлі болады.

«Ненің дыбысы?» дидактикалық ойыны.

Ойын шарты: педагог үнтаспадан әртүрлі көлік түрлерінің, табиғат құбылыстарының, жан-жануар, жәндіктердің дыбыстарын тыңдатады. Балалар ненің дыбысы екенін табу керек.

Педагог әліпбиден балалар естіген дыбыстардың жазылу таңбасын көрсетеді.

-Балалар, әріптің жазылу таңбасы екі түрлі болады. Біріншісі- әліпбиден көргеніміздей баспа түрі. (Таяқшамен көрсетеді). Баспа түрі кітаптарда, газет, журналдарда жазылады.

Ал жазба түрімен дәптерге жазамыз. Педагог жазбаша түрін тақтаға жазып көрсетеді.

Билингвальды компонент: таяқша-укаска.

Сергіту жаттығуы:

Тікірейіп құлағы,

Менен бұрын тұрады.

Бойын жазып керіліп,

Беті-қолын жуады.

«Даусынан таны» дидактикалық ойыны:

Ойын шарты: балалар шеңбер болып тұрады, бастаушы санамақ санау арқылы бір баланы ортаға шығарып, көзін байлайды. Санамақ арқылы келесі баланы шығарады. Ол көзі байлаулы тұрған баланың атын айтады. Ойын осылай жалғаса береді.

Саусаққа жаттығу:

Сыңғыр; сыңғыр сырғалар

Құлағымда сыңғырлар.

Оң қолымда білезік,

Сол қолымда білезік,

Санап көрші, кәнеки,

1, 2, 3, бір, екі, үш,

Демаламыз жинап күш.

Дәптермен жұмыс: дәптердегі №2 тапсырма бойынша орындалады.

Жеке жұмыс жүргізеді.

-Дыбыс және әріп жайлы айттық.

-Дыбысты естиміз, әріпті көреміз.

Балалар шыққан дыбысты мұқият тыңдап, ажыратып айтады.

Қайталайды.

Қимылмен орындайды.

Апам шелпек пісірді.

Санап көрсем он екі.

1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12-ші баланы шығарады.

Балалар саусақтарына жаттығу жасайды.

Тапсырманы орындайды.

Рефлексивті-

түзетушілік

-Балалар, әріптер таңбасы нешеге бөлінеді?

-Баспа түрімен қайда жазады?

-Жазбаша түрімен ше?

-Әріптер таңбасы екіге бөлінеді. Баспа түрі, жазбаша түрі болып.

-Баспа түрімен кітап, газет, журналдарда жазады.

-Дәптерге жазады.

Күтілетін нәтиже:

Жасайды: қысқа және ұзын таяқшаларды жазу.

Түсінеді: дыбыс айтылуына қарай әртүрлі болатынын, әріп жазылу таңбасына қарай екіге бөлінетінін.

Қолданады: өткен тақырыпты естеріне түсіріп, дидактикалық ойында әртүрлі ойындар ойнауды.

Ұйымдастырылған оқу іс- әрекетінің технологиялық картасы

Ересектер тобы

Білім беру аймағы: Қатынас. Денсаулық.

Бөлімі: Сауат ашу және жазу негіздері.

Тақырыбы: Сөз.Сөз туралы түсінік қалыптастыру. «А» дыбысы және әрпі.

Мақсаты: баланың сөз туралы түсініктерін қалыптастыру; сөздердің ұзынды-қысқалығын қолме өлшеп айыра білуге үйрету, «А» дыбысымен және әрпімен таныстыру, танып-білуге деген қызығушылықтарын дамыту; ұқыптылыққа тәрбиелеу.

Көрнекіліктер:жұмыс дәптері, Астана қаласының көрікті жерлерінің суреттері.

Іс-әрекет кезеңдері

Тәрбиешінің іс-әрекеті

Балалардың іс-әрекеті

Мотивациялық-қозғаушылық

Педагог балаларға ыммен «отырыңдар», «сөйлемеңдер», «тынышталыңдар», - деп белгі береді.

Ым-ишарат.

-Міне, балалар, көрдіңдер ме, сөзсіз өмір сүру қандай қиын, ал біз бәріміз өз ойымызды сөз арқылы айта аламыз.

Балалар педагогті қалай түсінгендеріне байланысты іс-әрекет жасайды.

Ұйымдастырушылық -

ізденушілік

-Балалар, қазір мен бір сөз айтамын. Мысалы: «сиыр», енді сендер бір сөзден айтыңдар. Ал шатасып кетпес үшін мына стақанға бір сөз айтқан сайын бір қарындаштан салып отырайық. Мен «сиыр» сөзір айттым, бір қарындаш салайын. Тағы да кім сөз айтады?

Ең соңында қарындаштарды санап, педагог қорытынды жасайды.

-Міне, біз қандай көп сөз білеміз, айта берсек әлі де көп.

-Сендер байқадыңдар ма, кейбір сөз ұзақ дыбысталса, енді бір сөз қысқа дыбысталады. Сол себепті сөздер ұзын және қысқа болады.

Мына екі сөзді тыңдаңдар: үй және кітапхана. Осы сөздердің қайсысы ұзақ, ал қайсысы қысқа айтылады?

-Біз ол сөзді өлшеп көрсетейік: 2 қолдың алақандарын біріктіріңдер. Сөзді дыбыстай бастаған кезде алақандарыңды аша бастайсыңдар. Ал дыбыстап болысымен, сол сәтте тоқтай қалыңдар (Бұл жаттығу 2-3 баламен жекелеп жүргізіледі, 6-8 сөз айтылады).

Билингвальды компонент: үй-дом, кітапхана-библиотека, Астана қаласы-город Астана.

Ыммен түсіндіру-сөзсіз түсіндіру.

Сергіту жаттығуы:

Көгінде күн нұрын төккен,

Жерінде гүл жұпар сепкен.

Неткен сұлу, неткен көркем!

Осы менің туған өлкем!

Алтын дәнді даласы бар,

Ақ күмістей қаласы бар,

Неткен сұлу неткен көркем!

Осы менің туған өлкем!

(Ө.Тұрманжанов)

-Балалар, біздің елордамыз, бас қаламыз қай қала?

Астана қаласының көрікті жерлерінің көркем суреттерін көрсетеді.

-Астана қаласы «а» дыбысынан басталады. «а» дыбысын аузымызды кеңірек ашып қайталаймыз.

«А» дыбысы дауысты дыбыс, оны әндетіп айтуға болады. Ауыз қуысынан кедергісіз шығады.

«А» дыбысының дұрыс айтылуы артикуляциясы мынадай «а» дауысты дыбысын айтқанда ауыз кең ашылып, тіл ауыз қуысында еркін жатады. Дауыс шымылдығы ашық болады. Осылай «а» дыбысы жасалады.

-Ал енді «а» дыбысынан басталатын сөздерден мысал келтіріңдерші.

Педагог балалардың ойлаған сөздерін буынға бөлулерін сұрайды.

-Ал енді «а» дыбысын ауада жазып көрейік.

Жұмыс дәптері. Дәптердегі №3 тапсырма бойынша орындалады.

Жеке жұмыс жүргізеді.

Балаларбір-бірлеп сөз айтады:

-Доп.

-Кітап.

-Ойыншық.

-Балабақша.

Балалар педагог сұрағына жауап береді. Қалған балалар қайталап отырады.

Қайталап айтады.

Балалар өлең мазмұнына байланысты қимыл-қозғалыстар жасайды.

-Астана қаласы

Балалар көреді, есте сақтайды.

-А-а-а.

-Алма, Алматы, алмұрт, апельсин, апа, ата.

-А-ғаш, а-на, ал-тын, ай-на.

«А» әрпін ауада жазады.

Дәптерде берілген тапсырмаларды орындайды.

Рефлексивті-

түзетушілік

Педагог жұмбақ жасырады.

Күн нұрын шашқан асқардан,

Алатау-алып тас қорған.

Бас қала аты-Астана,

Қай әріптен басталған?

-«А» дыбысы дауысты ма, дауыссыз ба?

-Бір-бірімізді түсіну үшін не айтамыз?

-Сөздер қандай болады?

Ендеше маған бір ұзақ сөз, бір қысқа сөз айтыңдаршы.

-Бүгін қандай дыбыспен таныстыңдар?

-«А» дыбысы қандай дыбыс?

-Сөздер қандай болады?

Өте жақсы балалар! Сендер бүгін өте ақылды әрі зерек екендеріңді көрсете білдіңдер.

Балалар жұмбақ жауабының «а» дыбысы екенін табады.

-«А» дауысты дыбыс, оны әндетіп, созып айтуға болады.

-Ұзақ және қысқа болады.

-«А» дыбысымен таныстық.

-Дауысты дыбыс.

-Сөздер ұзақ және қысқа сөз болады.

Балалар педагогтен естіген мақтау, мадақтауларына қуанады.

Күтілетін нәтиже:

Жасайды:ыммен берілген тапсырманы, ұзын және қысқа сөздерді қолдарымен өлшеуді, сөз айту арқылы стақанға қаламдар салуды, жаңа дыбысқа сөз ойлап айтуды.

Түсінеді:«а» дыбысының дауысты дыбыс екенін, сөздің қаншалықты қажеттілігін.

Қолданады:ұзақ және қысқа сөз ойлап айтады, сөздерді буынға бөледі.

Ұйымдастырылған оқу іс- әрекетінің технологиялық картасы

Ересектер тобы

Білім беру аймағы: Қатынас. Денсаулық.

Бөлімі: Сауат ашу және жазу негіздері.

Тақырыбы: «Ғ» дыбысы және әрпі.

Мақсаты: «ғ» дыбысы және оның әріп таңбасын қайталату, балалардың тілдік қорларын дамыту; ұйымшылдыққа тәрбиелеу.