Дыбыстың адам денсаулығына әсері 9 сынып ғылыми жұмыс

Түркістан облысы

Ордабасы ауданы

«Мұхаметқұл Исламқұлов атындағы жалпы орта мектебі»

коммуналдық мемлекеттік мекемесі

Джумабаева Жансезім

9 – сынып оқушысы:

Дыбыстың адам денсаулығына әсері

Бағыты: І. Ғылыми-техникалық прогресс экономикалық өсудің негізгі буыны ретінде

Секциясы: Физика

Жоба жетекшісі: физика пәнінің мұғалімі Ерсинов Сейтжан Сапарович

Ғылыми кеңесшісі: Ахметова С. Т

Темірлан, 2023 жыл

Мазмұны

Эссе ....................................................................................................................3

Аннотация (үш тілде) .......................................................................................4

Ғылыми жетекшінің зерттеу жұмысына шолуы ...........................................5

Жоба жұмысының жоспары ............................................................................6

Abstract ...............................................................................................................7

Кіріспе. Дыбыс жайлы ақпарат ......................................................................9

Негізгі бөлім. Дыбыс ......................................................................................11

Дыбыс жайлы 10 таңқаларлық дерек .............................................................11

Шу және инфрадыбыс .....................................................................................13

Музыка және музыкалық аспаптардың әсері, музыкалық дыбыстар .......14

Зиянды және пайдалы дыбыстар..................................................................15

Сауалнама .......................................................................................................16

Адам ағзасына дыбыстың әсері. (эксперимент талдау)..............................17

Қорытынды .....................................................................................................20

Ұсыныс ...........................................................................................................21

Қолданылған әдебиеттер тізімі ....................................................................22

Қосымшалар

Эссе

Дыбыс-толқын түрі. Табиғатта адам баласы біле бермейтін неше түрлі құбылыстар бар. Қоршаған ортада сол көзбен көре алмайтын, қолмен ұстай алмайтын, бірақ сол арқылы бір-бірімізбен қарым-қатынас жасайтын толқын түрі-дыбыс деп аталады.

Зерттеу тақырыбымның ерекшелігі де осы көзге көрінбейтін, әрі қолмен ұсталмайтын құбылыс жайлы болмақ.

Бұл жұмбақ жағдай адам баласына, яғни бізге қаншалықты қалай әсер етеді? Оның біздің өмірімізде алатын орны қандай болады деп ойлайсыздар?

Қоршаған ортада болып жатқан көп нәрселердің пайымына жету үшін әр адамның ой-түйсігі зердесі болу қажет.

Бұл жұмбақ жағдайдың адам баласына тигізер пайдасы да жоқ емес. Өйткені біз күй мен музыка тыңдау барысында ішкі жандүниеміздің рухани демалуына да көз жеткізіп келеміз. Табиғаттың дыбыстары бізге жұбаныш беріп, психикалық ортаға қолайлы ортада демалуға көмектеседі. Дыбыс толқындары ғажап нәрселерді жасай алады. Сондықтан болар ол ғылымда да,өнерде де, медецинада да кеңінен қолданылып келеді.

Ал дыбыстың біздің өмірімізде алатын орны ерекше .Мысалы бізде бар құстардың әні, сықырлау, жаңбыр, орман жолының шуылы, қалыпты шыңғыру, жағажайдың жағасында толқындар ағынның ағысы. Бұл дыбыстар неге жағымды деген сұраққа ғылым жауап табуға тырысады.

Өз сыныптастарымнан дыбыстың әсері жайлы сұхбат алған кезімде олардың әр қайсысының ойы әр алуан болды. Мысалы, мен өзім мектеп қабырғамызда әр сабақтың басталуы мен аяқталуында соғылатын сыңғырлаған үннің, яғни қоңыраудың қазақтың дәстүрлі күйімен алмастырылса деген ұсыныс айтар едім.

Себебіне тоқталсам, қазақи нақыштағы күй әрбір білім алушының көңіліне керемет сезім ұялатар еді, патриоттық рухы мықты жаңғырып, ерекше сезімде болары хақ.

Ал кейбір құрбыларым дыбыстың адам денсаулығына тигізер зияны жайлы да ақпараттар берді. Завод-фабрикалардың, көліктің шуы адам жанына кері әсерін тигізіп, денесін тітіркендіруі жайлы пікірлер білдірді. Себебі әрадамның өз талғамы бар. Біреуі дыбысты тітіркендіре алса, келесі адам оның жанға жайлы екенін таңдайды.Ал, менің дыбыстың адам ағазасына келтірер пайдасы жайлы көбірек зерттеуді негізге алғаным өзіме үнады.

Меніңіше дыбыс терапиясы бірнеше бағытта бөлінетін медицина саласы. Шын мәнінде түбегейлі білу сияқты нәрсе жоқ. Әрбір адамның таңдауына қарай. Алдағы уақытта дыбыстың адам ағзасына әсері жайлы тағы зертеу нәтижелерін көрсететін боламын.

АННОТАЦИЯ

Бұл жоба жұмысында дыбыстың сипаттамалары жайында ақпараттар айтылған және дыбыстың адам ағзасына тигізер әсерлері, дыбыстың ерекше құбылыс екендігі, оның түрлеріне, өлшеміне, дыбыстың құлақ арқылы қалай жететіндігі жайлы айтылған. Адам денсаулығына пайдалы және зиянды дыбыстардың бар екендігі және зиянды дыбыстардан қалай қорғану керек екендігі жайлы айтылған. Бұл дыбыстар адам баласына, яғни бізге қаншалықты қалай әсер етеді? Және оның біздің өмірімізде алатын орны қандай? Осындай тылсым күштің адамға әсер ететін физикалық құбылысы жайлы айтылған. Қоршаған ортада болып жатқан көп нәрселердің пайымына жету үшін әр адамның ой - түйсігі зердесі болу қажеттілігі жайлы баяндалған.

АННОТАЦИЯ

В работе данного проекта представлена информация о характеристиках звука и о воздействии звука на организм человека, о том, что звук является уникальным явлением, о его видах, размерах, о том, как звук достигает слуха. Говорят о том, что есть звуки, которые полезны и вредны для здоровья человека, и как защититься от вредных звуков. Как эти звуки влияют на человека, то есть на нас? И какое место он занимает в нашей жизни? О физическом явлении, которое оказывает на человека такая таинственная сила, говорится в сообщении. Для достижения видения многих вещей, происходящих в окружающей среде, изложена потребность каждого человека быть мыслителем.

ANNOTATION

The work of this project provides information about the characteristics of sound and the effect of sound on the human body, that sound is a unique phenomenon, about its types, sizes, and how sound reaches the ear. They say that there are sounds that are useful and harmful to human health, and how to protect yourself from harmful sounds. How do these sounds affect a person, that is, us? And what place does he occupy in our lives? The message says about the physical phenomenon that such a mysterious force exerts on a person. In order to achieve a vision of many things happening in the environment, the need of each person to be a thinker is outlined.

Ғылыми жетекшінің зерттеу жұмысына шолуы

Еліміздің тәуелсіздік алып, өз алдына шаңырақ көтеруі экономиканың, оқу-білімнің, мәдениеттің, әдебиеттің, өнер-білімнің, т.б. салалардың өсіп- өркендеуіне жол ашты. Жас ұрпақтың бойындағы қабілетін көру, дамыту, оны одан әрі жетілдіру бағыт сілтеу - бүгінгі күні өзекті мәселесі. Қашанда болсын, ілгерілеуге апаратын алғы шарт – сапалы білімге келіп тірелері шартты құбылыс. Мемлекетіміздің болашағы жас ұрпақтың бойындағы ізденгіштік қасиеттерін дамыту, одан әрі жетілдіру, ғылыми шығармашылыққа бағыт сілтеу өзекті міндет. Сол үшін балалардың қабілетін дарындылығына зер салу, дарындыларды тани білу қоғам дамуына, келешек өмірге дарынды балалардың қоғамға тигізер пайдасын білу қажетті. Жоба авторы Джумабаева Жансезім дыбыс жайлы көптеген мәліметтерді қарастырып, ерекше зерттеу тақырыбын алған. Жұмыста дыбыстың адам ағзасына әсері анықталған. Оның негізінде дыбыстардың ағзаға жағымсыз әсерін азайту бойынша ұсыныстар берілген.

Жасөспірім балаларға физикалық құбылыс туралы түсіндіру шаралары айтылған, дыбыстардың қоршаған ортада өзгеріске ұшырайтындығына мән берген.

Зерттеу жұмысымның мақсаты: дыбыстың және шудың адам денсаулығына әсерін зерттеу жайлы мәліметтер келтірген. Зерттеу жұмысының кезеңдері:- Тақырыпты таңдау, мақсатын құра білген.- Қажетті материалдарды жинақтап, қорытындылаған.- Дыбыстың көзге көрінбейтін, қолға ұсталмайтын, бірақ сол арқылы адамдардың қарым - қатынас жасайтын факторлар туралы мәліметтер жинақтаған.- Жинақталған материалды сараптап, әлеуметтік сауалнама жүргізген.

Жоспар

І. Кіріспе бөлімі

1.1 Дыбыс жайлы ақпарат.

1.2 Дыбыстың сипаттамалары

ІІ. Негізгі бөлім.

2.1 Дыбыс

2.2 Шу және инфрадыбыс

2.3 Музыка және музыкалық аспаптардың әсері, музыкалық дыбыстар.

2.4 Зиянды және пайдалы дыбыстар

2.5 Білім алушылардан алынған сауалнама нәтижесі

2.6 Эксперимент жүргізілген білім алушының жазба үлгісі

ІІІ. Қорытынды. .

Пайдаланылған әдебиеттер.

Abstract .

Зерттеу жұмысымның тақырыбы: «Дыбыстың адам денсаулығына әсері»

Зерттеу жұмысымның мақсаты: дыбыстың және шудың адам денсаулығына әсерін зерттеу.

Зерттеу обьектісі:1. Дыбыс - толқын түрі.2. Дыбыстың түрлері мен өлшемі.3. Дыбыстың қоршаған ортаға әсері.Зерттеу жұмысының кезеңдері:- Тақырыпты таңдау, мақсатын құру;- Қажетті материалдарды жинақтау;- Дыбыстың көзге көрінбейтін, қолға ұсталмайтын, бірақ сол арқылы адамдардың қарым - қатынас жасайтын факторлар туралы мәліметтер жинақтау;- Жинақталған материалды сараптау;- Зерттеу жұмысы, оның мақсатының құрылымын анықтау;Зерттеу әдістері: - мектептегі оқушылар арасында әлеуметтік сауалнама жүргізу;

- сауалнама нәтижелерін тіркеу (компьютерде жұмыс: диаграммаларды құру);

- эксперименттің нәтижелерін талдау;

Зерттеудің жаңалығы: Әртүрлі дыбыстарды тыңдата отырып, жазба жұмысын орындаған оқушылардың жазу үлгілерін салыстырып, дыбыстар жайлы сауалнамалар алып, сипаттама беру.

Өзектілігі: Барлық жерлерде дыбыстар кездеседі, кезінде біздің ата-бабаларымыз бала кезінде таза табиғаттағы дыбыстарды (құстардың сайрауы, жапырақтардың сыбдыры, жаңбырдың дыбыстары) тыңдап өскен, ал қазіргі заманғы өмірде біз өндірістік және көлік шулары басымырақ дыбыстарды естиміз. Дыбыстар денемізге әсер етеді ме? Бізге осы дыбыстардан қарсы қорғаныс қажет пе? деген мәселеге назар аударуымыздың қажеттілігі туындайды.

Міндеттері:

-дыбыс және оның негізгі сипаттамаларын зерттеу;

- дыбыстың адам ағзасына және психологиясына әсері;

- мектептегі оқушылар арасында әлеуметтік сауалнама жүргізу;

-Зерттеу нысаны - адамның денсаулығы мен психологиясы.

Болжам:

Әр түрлі дыбыстар адамның физикалық және психикалық денсаулығын жақсартады және нашарлатады.

Жұмыстың нәтижесі:

Жұмыста дыбыстың адам ағзасына әсері анықталады. Оның негізінде дыбыстардың ағзаға жағымсыз әсерін азайту бойынша ұсыныстар берілді.

Жасөспірім балаларға физикалық құбылыс туралы түсіндіру, оның толқын түрлері мен өлшемдері болатындығын ұғындыру, дыбыстардың қоршаған ортада өзгеріске ұшырайтындығына мән беру.

Дыбыстар туралы ғылым акустика деп аталады және бұл сала ғимараттарды жобалауда, теледидар, су құбырларынан бастап машина, пойыз және ұшақтарға дейінгі тауарларды жобалауда пайдаланылады.

Дыбыс ауа, су және қатты денелер арқылы көзге көрінбейтін толқындар түрінде енеді. Дыбыс жөніндегі физикалық ұғым адам құлағына естілетін, естілмейтін дыбыстардың барлығын қамтиды.

Кіріспе бөлімі

Дыбыс жайлы ақпарат.

Халқымызда мынадай бір нақыл сөз бар. «Жүз рет естігенше, бір рет көргенің артық». Бұған біздердің толық келіспейтініміз, дыбыстың алуан түрлерін есту арқылы қоршаған ортаның өзіне тән ерекшелігін білеміз. Табиғат көптеген дыбыстардан тұрады. Адамдардың даусы, кұстардың сайраған әні, желдің гуілі, сағаттың соғуы, көліктердің дыбысы және басқа толып жатқан дыбыстар болады. Болып жатқан оқиғаларды анықтап - білудің негізгі хабаршысы дыбыс. Дыбыс дегеніміз не? Неге біз оны естиміз және ол қайдан шығады? Оның көзі денелердің немесе оның бір бөлігінің тербелу, үйкелу, сығылу және т. б. жағдайлар арқылы дыбысты шығаруы. Тербелу арқылы қоңырау соғылады. Үйкелістен желдің, адамның жүргендігін анықтаймыз. Мысалға, домбыраның дауысы пернелерді жоғары - төмен шертудің нәтижесінде шығады. Кез келген денені қозғалысқа түсіру арқылы оның дыбысын естуге болады. Құлақты сіріңкемен және тағы басқа үшкір нәрселермен тазалауға болмайды. Ол үшін дүкендерде арнайы ұшына мақта оратылған пласт¬масса таяқшалармен не болмаса сіріңкеге мақта орап, құлақтың ішіндегі жұқа пердені тесіп алмай тазалау қажет. Сонымен бірге қатты айқай - шудан сақтану керек (магнитофон, теледидар, қала және зауыт - фабрикалардың

Адам денесіндегі дыбыстың әсері

Адамдар белгілі бір дыбыстардың адам мен оның денесіне әсерін байқай бастады. Бірте-бірте бұл білім жиналды және жүйеленді. Олардың көпшілігі әлі де жоқ, бірақ дыбыстық терапия үшін медицинада жеке бағыт ретінде қарастыру жеткілікті, бірақ ол көп зерттелмеген.

Музыканы ойнату кезінде адамның көзіне көрінбейтін жиіліктік тербелістер пайда болады. Алынған діріл адамның ішкі мүшелеріне ерекше әсер етеді және жоғары жүйке белсенділігінің барлық тетіктерін жұмыс істеуге мәжбүр етеді. Дыбыспен туындаған реакциялар адам денсаулығына жағымды әсер етеді, нәтижесінде ол әлдеқайда тез қалпына…