Егеменмін тәуелсізбін азатпын тәрбие сағаты 7 бет

Тақырыбы: Егеменмін, тәуелсізбін, азатпын!

Мақсаты: Тәуелсіздік жолындағы күрес шежіресін ұғындыра отырып оқушыларды отансүйгіштікке, елжандылыққа тәрбиелеу; оқушыларды тәуелсіздік алғаннан кейінгі жетістіктермен таныстыру, білімдерін кеңейту; елінің байлығын қорғауға, болашақта Отанымыз Қазақстанды өркендетуге білімді адамдар керек екенін түсіндіру.

Көрнекілігі: Тақырып жазылған плакат, сөздер, шарлар, тақырыптық слайдтар мен видеороликтер, суреттер.

Жоспар: 1-бөлім: «Ел болмысы өткен тарихтан»

2-бөлім: «Тәуелсіздіктің ұлы тұлғалары»

3-бөлім: «Сеңді бұзған - 86»

4-бөлім: «Тәуелсіздік шежіресі»

5-бөлім: «Тәуелсіздік текке бізге келмеген»

Мұғалім: Армысыздар, ұстаздар, оқушылар, қонақтар! 16 желтоқсан Қазақстан Республикасының Тәуелсіздігі күніне арналған «Егеменмін, тәуелсізбін, азатпын» атты кешімізге қош келдіңіздер!

Бабаларымыз мирас еткен, білектің күші, найзаның ұшымен біріктіріп ел еткен Қазақстан Республикамыздың Тәуелсіздік алғанына - 27 жыл. Мейрам құтты болсын! Еліміз аман, жұртымыз тыныш болсын! Ендеше, кешімізді ҚР мемлекеттік әнұранымен бастауға рұқсат етіңіздер.

Әнұран: «Менің Қазақстаным»

Мұғалім: Қазақ халқы ежелден мерекесін ән-жырмен, бимен, сал-серілерін шақырып, салт дәстүрімен, таңғалдырған халық емес пе?! Ендеше, бізде бүгінгі кеште өнерден кенде қалмайық. Ежелден еркіндік аңсаған қазақ елім, мың өліп, мың тірілген тарихы мен өркениеті бар, бүгінде дүниежүзіне танымал қазақ елінің самғау жұлдызы биік! Олай болса өткенге көз тастап, саралайық.

Кешіміздің «Ел болмысы өткен тарихтан» атты бөліміне тоқталайық.

Гүлерке: Алтайдан Атырауға дейін созылып жатқан ұланғайыр алқап- көшпенді қазақ жұртының бағзыдан бергі ірге тепкен атақонысы.

Санат: Ұланғайыр атырап, Ертіс пен Еділге дейін, Арқа мен Алатаудың арасы- қазақтың алтын бесік атажұрты.

Ербұлан: Ұшқан құстың қанаты талатын осынау кең даланы біздің ата-бабамыз ғасырлар бойы ақ білектің күшімен, ақ найзаның ұшымен қоғап келді.

Әйгерім: Түп шежіресі сонау ежелгі түркілерден бастау алатын қазақ халқы өзінің жер бетінен жойылмай, іргелі ел, жоралы жұрт, қабырғалы қалпын, салиқалы салтын сақтап қалғаны- оның еркіндіксүйгіш жігерінің, асқақ рухының арқасы.

Сұлушаш: Сонау сақтардан басталып, ғұн. Үйсін, қаңлы, қыпшақ, Ақ Орда мен Қазақ хандығының жалғасы- бүгінгі тәуелсіз Қазақстан.

Мұғалім: Бодандықтың бұғауынан босап, бостандыққа қол жеткіздік, ата-бабамыз жете алмай ғасырлар бойы армандап өткен Тәуелсіздікке ие болдық. Қазақ елінің Тәуелсіз, дербес ел болып, көк байрағын көкке көтергеніне де міне 27 жыл. Бұл далада халқым үш ғасырдай бастандық пен еркіндіктің жолында соғысты. Исатай, Махамбет, Кенесары, Сырым т.б. жан қиып аһ ұрған арманы -Тәуелсіздік. «Елім бар жұрт едім ғой, елім қайда, төрім бар жұрт едім ғой, төрім қайда?» дейтін қаһарлы ұранмен желтоқсанның үскірігіне қарамай ұл- қыздарымыз жойқын батылдығымен дүниежүзін дүр сілкіндірді.

Мұғалім: Кешіміздің екінші бөлімі «Тәуелсіздіктің ұлы тұлғалары»

Қазақтың құрсағы қашанда қайратын жиып, елдіктің туын мығым ұстаған талай ерлерді тарих сахнасына әкелді. Тарыдай шашырап, жер бетінен жойылып кетер шақта қазақтың басын біріктірген, тәуекелге бел буған Абылай хан еді. Қазақ халқының ХҮІІІ ғасырдағы тарихи арпалысқа толы, жер бетінде бар болуы не жоқ болуы деген жанкешті тынымсыз заман еді.

Дос та іздедім жау тисе болысатын,

Қыс қыстатып, жаз бірге қоныстанатын.

Еділ, Жайық, Ертісті жағаладым,

Үміт көрдім құдіретті Рсесей атын.

Гүлерке: Бірақ Ресей мемлекеті өз мақсаты үшін жерімізді отарлап, халықты аяусыз езгіге ұшыратты. Осы саясатқа көзін жұмып қарап отырған жергілікті хандар мен билерге, орыс үкіметінің озбыр саясатына қарсы Исатай мен Махамбет, Кенесары, Сырым, Есет, Нұрмұханбет бастаған және тағы басқа қаншама көтерілістер найзағайдай бұрқ етті.

Санат: Енді бұрыңғыдай атқа мініп, зеңбірекке қарсы шауып, қанға бөккеннен мән шықпайтын заман орнады. Ендігі жол- қараңғы қазақ халқының санасына сәуле шашып, өнер- білім арқылы ұлттық санасын оятуды ойлаған қазақ зиялыларының жолы. Олардығ ізашары- ұлы Абай.

Ербұлан: ХХ ғасырда ұлттың ұлт ретінде өзін тануы үшін «Ұлттың болашағы не болады?» деген сұраққа жауап іздеген ұлт зиялылары тарих сахнасына көтерілді. Олар Ахмет Байтұрсынов, Міржақып Дулатов, Сұлтанмахмұт Торайғыров т.б. еді.

Әйгерім: Қазан төңкерісінен кейін ұлт зиялылары «Алдымен мемлекетімізді құрып алайық, қалғанының бәрі содан соң болады» деп Қазақ Автономиясын жариялады. Бұл ұлы қадамның көшбасшылары Әлихан Бөкейхан, Мұстафа Шоқай еді. Алайда бұл қуаныш ұзаққа бармады. Қазақтың еркіндігінен қорыққан Қызыл империя көсемдері Алаш туының астына біріккендердің бәрін құртты.

Сұлушаш: 1930-1933 жылдардың ашаршылығы. 1936-1938 жылдардың репрессиясы. 1941-1945 жылғы соғыста ең көп қырылған қазақ еді. 1949 жылдан бастап Қазақстан атом полигонының сынақ алаңына айналды. 1954-56 жылдары қазақ жеріне өзге ұлттарды топырлатты.

Ән: Жаса, қазағым.

Орындайтындар: Елубай Сұлушаш, Ғалымгереев Санат

Мұғалім: 1986 жылы қазақтың рухын мүлде құртпақшы болды. Жанартаудай бұғып жатқан ұттың ыза-кегі сыртына бұрқ етіп, қазақ жастарының көтерілісі басталды. Үшінші бөлім «Сеңді бұзған - 86».

Тәуелсіздіктің дабылындай болып кеңестік жүйені дүр сілкіндіріп, халықтың қалғыған санасын оятқан 1986 жылғы 17-18 желтоқсан оқиғасы. 1986 жылы 18 минутқа созылған Қазақстан Орталық Комитетінің V пленумі. Ширек ғасыр басқарған Дінмұхамет Ахметұлы Қонаевтың орнына Қазақстанға үш қайнаса сорпасы қосылмайтын Колбиннің сайлануы халық ызасын тудырды. Пленум шешіміне қарсы шығып ұлт намысын ту етіп көтерген қазақтың өрімдей зыздары мен ұлдарының наразылығын «балалық», «жүгенсіздік», «ұлтшылдық», «нашақорлық пен маскүнемдік» деп әдейі бұрмалап түсіндірді. Бұл жылдар бойы қалғып жатқан намысты оятты.

Көрініс: «Қайраттың хаты»

Бірінші көрініс.

Талғат: Апа, апа, Қайрат көкемнен хат келді.

Анасы: Рас па? Құлынымның хаты ма? Әкелші, өзін көрмесем де, хатын оқып мауқымды басайын.

Қайраттың хаты: Амансыздар ма, анам, туған-туыстарым!

Менің нақақтан абақтығы отырғаныма сіздер сенеді деп ойлаймын. Жасақшыны ұрды, өлтірді деген жалаға сене көрмеңіздер. Алаңда, жатақхана жанында ұсқыны суық жасақшылардың жиналған қазақ жастарын ұрып-соғып, бейкүнә қыздарды шашынан сүйреп, қорлағандарын көріп шыдамадым. «Еруліге қарулы» деп мен де топ ішіне кіріп, көмектесуге ұмтылдым.

Менің де, сол күнгі алаңға шыққан қазақ жастарының да еш күнәсі жоқ. Алаңға барғанымыз – азаттық іздеп барғанымыз.

Біз ұлтшылдықтың үлгісі емес, «ұлтжандылықтың» үлгісін көрсеттік. Қазақтың бостандық алар күні алыс емес! Аман болыңдар!

Ана: Ұлым менің! Сен әлі жиырма бірдесің. Аман болсаң, бір жерден шығатын алмастай өткір жігіт боларсың деп үміт күтеді сорлы анашың…

Екінші көрініс.

Әскер киімін киген адамҚайратты камераға әкеліп тастайды. Қайрат қолына қалам мен қағазды алып хат жаза бастайды.

Күнәдан таза басым бар,

21-де жасым бар,

Қасқалдақтай қаным бар,

Бозторғайдай жаным бар.

Алам десең алыңдар!

Қайрат деген атым бар,

Қазақ деген затым бар.

«Еркек тоқты құрбандық»

Атам десең атыңдар!

Сол кезде жасақшылыр Қайратты сүйрей жөнеледі.

Сахна сыртынан:

Үкім: Қазақ КСР Жоғарғы сотының сот мәжілісі залындағы ашық сот отырысында 1987 жылдың 25 мамырынан 16 маусымына дейін Қайрат Ноғайбайұлы Рысқұлбековтің айыптау ісін қарай келіп, Қазақ КСР Қылмыстық істер жүргізу кодексінің 287,299 және 301 баптарына сәйкес сот алқасы Үкім етеді»: Қайрат Ноғайбайұлы Рысқұлбеков кінәлі деп танылып мынадай қылмыстық жазаға тартылсын:

Қазақ КСР Қылмыстық кодексінің 60 бабы бойынша 3 жылға бас бостандығынан, 65 бабы бойынша 15 жылға бас бостандығынан айыруға, Қазақ КСР Қылмыстық…