Экономикадан ақша және банк жүйесі ашық сабағы

Орал қаласы, Құрманғазы атындағы саз колледжіТарих, құқық және экономика негіздері пәндер оқытушысыКуанышева Мендыгуль Муратовна

Сабақтың тақырыбы: Ақша ұғымы және банктік жүйе түсінігі.

Сабақта қарастырылатын мәселелер:

1. Ақша ұғымы, ақшаның шығу және даму тарихы2. Ақшаның түрлері және атқаратын қызметтері3. Банктік жүйе мәні және банктердің атқаратын қызметтері4. Қазақстан Республикасының банктік жүйесі

Сабақтың мақсаты

Білімділік: Білім алушыларға ақшаның шығу және даму тарихы, ақшаның мәні және мазмұны, атқаратын қызметтері мен түрлері, банктер мен қаржылық мекемелердің негізгі түсініктерімен таныстыру.

Дамытушылық: Білім алушыларға ақшаның негізгі түсініктерімен таныстыру арқылы олардың нарықтық экономикадағы ақшаны қолдану, оның ішінде дұрыс арналымдарға жұмсау, жинау және орнымен пайдалана отырып, ел экономикасындағы ақша және банктік жүйенің маңыздылығын ұғындыру.

Тәрбиелік: Нарықтық экономика жағдайында әлемдік ақша жүйесінің және ұлттық валютаның тұрақтылығын сақтай отырып, білім алушылардың өз елінің валютасын, ақшасын және жалпы экономикасын құрметтей білетін патриот етіп тәрбиелеу.

Пәнаралық байланыс: Нарықтық экономика негіздері, ақша, қаржы және несие.

Сабақтың түрі: Дәріс.

Сабақтың типі: Жаңа тақырыпты меңгерту сабағы.

Сабақтың өткізілу әдісі: Баяндау, сатылай талдау, сұрақ-жауап әдісін қолдану.

Сабақтың көрнекіліктері мен құралдары: Презентация, плакаттар, бейнеролик, таблицалар, суреттер.

Ұйымдастыру кезеңі: Білім алушылармен амандасып, оқушылардың сабаққа қатысуын түгендеу, үй тапсырмасын тексеру.

Мұғалімнің кіріспе сөзі: Әр экономика сабағын өткізерде сіздерге үнемі Елбасымыз Н.Ә.Назарбаевтың "Ең алдымен - экономика, содан кейін - саясат!" деген сөзінен бастаушы едік. Соның ішінде біздің Қазақстанның нарықтық экономика жағдайындағы барлық қоғамдық, экономикалық-әлеуметтік қатынастарды әр азамат дұрыс түсініп, тұжырымдай білгені дұрыс. Ал нарықтық экономика дегеніміз - еркін өнім өндірісі мен тауар айналысына негізделген экономика. Соған сәйкес өткен сабағымызда біз тауар және оның қасиеттері туралы қарастырған болатынбыз. Өткен тақырып бойынша қайталап өтейік.

Үй тапсырмасын тексеруге арналған сұрақтар:

1. Тауар дегеніміз не? 2. Натуралды шаруашылықтың тауарлы өндірістен айырмашылығы қандай?3. Нарық типтеріне байланысты тауар өндірісінің ерекше үлгілерін атаңыз?4. Карл Маркстың теориясы бойынша тауар дегеніміз не?5. Тауардың материалдық және материалдық емес сипаттарын қалай түсінесіз?6. Пайдалану мерзімі бойынша тауарлар қалай жіктеледі?7. Түпкі тұтынылуына байланысты тауарлар қалай жіктеледі?8 Тұтыну тауарлары дегеніміз не және оның қандай түрлері бар?9. Берілген суреттердегі тауарлардың типін ажыратыңыз (суреттер көрсетіледі)

Ситуациялық сұрақ (жаңа тақырыпқа кіріспе ретінде):

Сіздің жеке жинағыңызда 1 000 000 теңге ақша бар деп есептейік. Осы ақшаны қалай пайдаланар едіңіз?

1. Ақша ұғымы, ақшаның шығу және даму тарихы. Ақша (ағыл.: money; cash; нем.: Geldn, Geldmittelpi) - айырбас құралы ретінде барлық адамдармен қабылданатын және басқа тауарларды (қызметтерді) бағалауға қызмет ететін жалпыға бірдей эквивалент ретіндегі ерекше тауар. Әр уақыттарда және дүниенің түрлі бөліктерінде адамдар ақша ретінде әр түрлі тауарларды – астық, мал, қымбат тастар және металдарды пайдаланды. Ұзақ уақыттар бойы ақша есебінде алтын және күміс жүрді. Қымбат металдардың физикалық қасиеттері (біртектілігі, мықтылығы, құндылығы) ақша атқаруға тиісті талаптарды толық ақтады. Сондай-ақ металл ақшалардың маңызды қасиеттерінің бірі – оларды бөлуге болытын еді. Қымбат металдар, көлемі қандай болса да, өзінің пайдалы қасиеттері мен құндылығын жоғалтпайды. Құнды металдың белгілі бір көлемінің сақталуына мемлекеттік кепілдік ететін алтын және күміс теңгелер пайда болды. Соңғы ғасырларда алтын және күміс теңгелердің орнына қағаз ақшалар жүре бастады. Қағаз ақшаның құны алтынмен кепілденді және олар алтынға еркін айырбасталды.Ал барлық тауар өндірушілер, сатушылар, тұтынушылар арасындағы экономикалық байланысты қаматамасыз етеді. Ақша тауар өндірісі мен тауар айырбасының тарихи дамуы

2. Ақшаның түрлері және атқаратын қызметтері. Ақша өзінің дамуы барысында екі түрге бөлінеді:

1) Толық құнды ақшалар (нағыз ақшалар);2) Толық құнсыз ақшалар (құндық белгілері).

Толық құнды ақшалар (нағыз ақшалар) — номиналдық құны оны дайындауға кеткен нақты құнымен сәйкес келетін ақшалар. Металл ақшаларға: мыстан, күмістен және алтыннан жасалғандары жатады. Металл ақшалар әр түрлі нысанда болған. Монета түріндегі нысаны — бұл олардың соңғы нысаны. Монетаның бет жағы — аверс, артқы жағы —…