Ер есімі ел есінде Қазақстан тарихынан презентация
Sheber Education24 МаусымҚаралды:102Жүктелді:0
Презентацияда Қостанай өңірінен шыққан тарихи тұлғалар, Торғай облысындағы ұлт-азаттық қозғалыс кезеңі және ел тарихындағы маңызды оқиғалар туралы мәліметтер берілген. Материал Қазақстан тарихы пәні мұғалімдеріне пайдалы.
Материал жүктеу үшін жазылым қажет
Алдын ала көру
Сатып алмас бұрын бірнеше бетін көре аласыз. Толық нұсқасы жүктегенде — жазусыз, сызықсыз.
Материалдан үзінді
ӘБДІҒАППАР ЖАНБОСЫНҰЛЫ
Әбдіғаппар Жанбосынұлы (1870; бұрынғы Торғай обл. Торғай у. Қараторғай облысы 21.11.1919) қазақ халқының 1916-1917 жылдардағы ұлт-азаттық қозғалыстың Торғай даласындағы басшысы .
Тілеулі батырдың ұрпағы . Арғы атасы Нияз би — Абылай ханның сенімді серігі , әкесі Жанбосын ( 1847-1895 ) көп жылдар болыс болған . Анасы — Алуа Ақтасқызы (1840 — 1934) ( Ақтас — Ахмет Байтұрсынұлының әкесінің ағасы ). Әбдіғаппар ауылында бастауыш мектеп ашқан . Ағаштан ою ойған шебер болған , суармалы егіншілікпен айналысқан , ақыл-парасатымен ел ағасы атанған
1916 жылдың жазында Қараторғай болысының , кейін бүкіл Торғай уезінің көтерілісшілері Әбдіғаппар маңына топтасты . Сол жылғы 21 қарашада Жалдама өз . бойында 13 болыс ел өкілдерінің құрылтайы Әбдіғаппарды хан көтеріп , Кенесары қолбасшыларының бірі Иман батырдың немересі Амангелдіні Сардарбек етіп сайлайды .
Әбдіғапар ел билігін соғыс жағдайына бейімделген дала демократиясы негізінде қайта құрды . Алдымен Әбдіғапар өзін хан деп атамай , әмір деп есептеді . Ол өзі басқарған Торғай елін бүкіл қазақтың тәуелсіз мемлекеті құрылғанға дейін метрополияның билігін мойындамайтын , жаугершілік заманда уақытша өмір сүруге құқылы автон . Аймақ деп санады . Әбдіғапар көтерілісшілерді 20 адамнан тұратын халық өкілдерінің кеңесі арқылы басқарды . Бұл кеңес әскери , әкімш ., шаруашылық мәселелерін шешетін басшы орталық болды .
Жергілікті жерлерде Әбдіғапардың жарлығымен елбегілер сайланды . Көтерілісті жақтаған болыстар өз орындарында қалдырылды . Көтерілісшілер ежелгі шығыс дәстүрімен ондық , жүздік , мыңдықтарға жіктелді . Әбдіғапар жасақтаған әскери құрылым империяның қарулы күштеріне аса тегеурінді қарсылық көрсетті . Оның қоластына Қазақстанның көптеген аймақтарынан көтерілісшілер жасақтары келіп қосылды . Сөйтіп Торғай өлкесі Қазақстандағы 1916 жылғы ұлт-азаттық қозғалыстың ең ірі орталығына айналды .
Әбдіғаппар Кеңестердің Торғай облысы І- съезіне ( Орынбор , 1918 ж. наурыз ) қатысып , кейін Кеңес өкіметінің саясатын жүргізуден бас тартты . Қызыләскерлер қолынан Зәуре қаласында қаза тапты . Ұрпақтары “хан тұқымы ” ретінде аяусыз қуғынға ұшырады
СЕЙТҚАЛИ МЕНДЕШЕВ
Сабаққа арналған ойындар
Жазылымдар
Өзіңізге ыңғайлы жазылымды таңдаңыз
