Ер есімі ел есінде тақырыбындағы эссе 10 сынып

СҚО, Ғ. Мүсірепов атындағы аудан, Пески ауылы,

«Пески орта мектебі» КММ

Жанзахов Дәурен - 10-сынып

Мұғалімі: Шаймерденова Асемгуль Мухаметалиевна – қазақ тілі мен әдебиеті мұғалімі

Эссе

«Ер есімі-ел есінде»

Менің туған жерім Қазақстанның солтүстік өңірі тарихқа бай жер.Мұнда белгілі адамдарға кесенелер, ескерткіштер қойылып, оларды ел-жұрт үнемі естеріне алып жүреді. Ұрпақтан ұрпаққа олардың ерліктері, еліне жасаған жақсылықтары жайында айтып, жеткізіп отырады.

Қазақ халқының басынан қилы-қилы замандар өтті. Халықтың тоз-тозын шығармай, мемлекет етіп сақтап қалуына үлес қосқан көптеген батырлар болды.

Менің ерекше тоқталып кеткім келетіңдер 17 ғасырда қазақ жерін шапқыншылардан қорғаған батырлар - шапырашты Қарасай мен арғын Ағынтай. Айыртау ауданында тұратын нағашыларыма қонаққа барғанда халық жадында мұқият сақталған осынау тарихи орында қос батырдың әсем күмбезді қызыл кірпіштен жасалған мемориалдік кешенін көруге жолым түсті. Композициялық кешен бейнелі түрде ежелгі түркі қағандарының ордасын елестетеді. Кешен Меккеге қарата салынған, мешіт михрабасы құбылаға қаратылған. Айналасы кірпіш дуалмен қоршалған, екі мұнаралы кесене алдындағы алаң дұға етуге және құрбандық шалуға арналған. Алаңның бұрыштарында қола жапсырмасы бар металдан жасалған найзалар айқастырыла орналасқан. Шеңбердің ортасында Солтүстік Қазақстанның эллипсоидтік сипаты бар батырларға арналған екі кесене тұр. Оның алдында төбесі конус тәрізді сүйірлене біткен мешіт салынған, ол кесенемен композициялық бірлікте көрінеді. Кесененің ортасында шағын зал-пинакотека бар, оның қабырғаларында батырлардың ерлігі туралы үш тілде мәтін жазылған.

Менің ойымша, олар ел есінде тек қана туған жерін сыртқы жаулардан қорғаушы батырлар ғана емес, сонымен бірге үзеңгілес, айнымас достықтың белгісі ретінде танылды.Осы батырлардың басына барғанымнан және үлкендердің айтуларынан түйгенім-бұл батырлардың рухтары қазір де біздерді, яғни ұрпақтарын әр жақсы бастауларда қолдау беріп, жамандықтан қорғайды.Ал, біздер ата-бабаларымызға құран бағыштап, есімізге жиі алып отыруымыз жөн. Көреген қазақ халқы «Өлі разы болмай, тірі байымайды» деп бекерден айтпаған.

Енді мен батырлардың бейіті қалай табылғаны жөнінде өзімнің ізденіп тапқан деректермен бөліскім келеді. Қарасай батырдың бейіті туралы Румянцев деген зерттеушінің жазбаларында бар. Онда батырдың мүрдесі Ақмола уезі Айыртау бауырында орналасқан деп жазылған екен. Кейбір деректер батыр сүйегі жатқан жерін Сарыарқада деп, кейбірі Ақмолада деп көрсетеді. Сонымен оны анықтау үшін арнайы ұйымдастырылған мәдени-тарихи экспедиция екі жыл бойы Қарасай батыр жүрген іздермен жүріп, оның шайқасқан жерлеріне барады. Көнекөз адамдардың айтуымен, Қарасай қарттың (Қарасай батырдың құрметіне қойылған есім) көрсетуімен батырдың…