Ертегі терапиясы арқылы мазасыздықты төмендету, 9-сынып мақаласы

ӘОК615.851.4

ЕРТЕГІ ТЕРАПИЯСЫН ҚОЛДАНА ОТЫРЫП,БАСТАУЫШ СЫНЫП ОҚУШЫЛАРЫНЫҢ МАЗАСЫЗДЫҚ ДЕҢГЕЙІН ТӨМЕНДЕТУ.

ӘМИТОВ Ә.Б. Жоғары педагогика мектебінің 3 курс студенті

«Педагогика және психология» білім беру бағдарламасының оқытушы-зерттеушісі

Әлкей Марғұлан атындағы Павлодар Педагогикалық университеті

Аннотация

Мақала жоғары сынып оқушыларының компьютерлік ойындарының компьютерлік ойындарға тәуелділігінің болуы мәселесіне арналған. Жұмыста осы санаттағы балалармен психологиялық жұмыстың негізгі аспектілері берілген, психолог жұмысы негізделген әдістер, тәсілдер мен принциптер сипатталған. Психологиялық тәжірибеде компьютерлік ойындарға тәуелділікті төмендетуге және алдын алуға арналған бағдарламаны қолдануына назар аударылады.

Мақалада компьютерлік ойындарға тәуелділік деңгейі жоғары оқушыларға арналған бағдарламаның оң әсерін растайтын зерттеу нәтижелері мен практикалық тәжірибе берілген. Бағдарламаны талдау және оны дұрыс қолдану балалардың компьютерлік ойындарға тәуелділігінің төмендеуіне көмектесетінін көрсетеді.

Аталған бағдарлама жоғарғы сынып оқушыларының компьютерлік ойындарға тәуелділік деңгейінен арылуға көмектесетінін және түзетудің тиімді құралы бола алатының атап өттім.

Алынған мәліметтерге сүйене отырып, мақалада осы санаттағы балалармен психолог жұмысында қолдануға арналған ұсыныстар мен бағдарлама берілген.

Кілт сөздер: компьютерлік тәуелділік, жоғарғы сынып оқушылары, тәуелділік деңгейін төмендету, бағдарлама.

Аннотация

Статья посвящена проблеме компьютерной игровой зависимости старшеклассников. В работе представлены основные аспекты психологической работы с детьми данной категории, описаны методы, приемы и принципы, на которых основывается работа психолога. В психологической практике уделяется внимание использованию программного обеспечения для снижения и профилактики зависимости от компьютерных игр.

В статье представлены результаты исследований и практический опыт, подтверждающие положительный эффект программы для студентов с высоким уровнем зависимости от компьютерных игр. Анализ программы и правильное ее использование показывают, что она помогает снизить зависимость детей от компьютерных игр.

На основе полученной информации в статье представлены рекомендации и программа для использования в работе психолога с детьми данной категории.

Ключевые слова: компьютерная зависимость, старшеклассники, снижение уровня зависимости, программа.

Annotation

The article is devoted to the problem of computer gaming addiction among high school students. The work presents the main aspects of psychological work with children of this category, describes the methods, techniques and principles on which the work of a psychologist is based. In psychological practice, attention is paid to the use of software to reduce and prevent addiction to computer games.

The article presents research results and practical experience confirming the positive effect of the program for students with a high level of addiction to computer games. Analysis of the program and its correct use show that it helps reduce children's dependence on computer games.

Based on the information received, the article presents recommendations and a program for use in the work of a psychologist with children of this category.

Key words: computer addiction, high school students, reducing the level of addiction, program.

Кіріспе

Зерттеудің өзектілігі: Әлеуметтік-экономикалық жаңарулар бізді болашақ туралы, жастар туралы ойландырады. XX ғасырдың аяғында ғылыми-техникалық прогрестің бет алуы әртүрлі технологиялар мен компьютерлердің пайда болуына түрткі болды. Содан бері компьютер адам өміріне тез енді және біздің санамызда өз орнын алды. Қазіргі технологияның дамыған уақытында әлемдегі барлық сала компьютермен жабдықталып, күнделікті тіршілігімізге енген жаңа технологиялар өздерінің жан-жақты мүмкіндіктерімен бізді бір жағынан таңдандырса, екінші жағынан тәуелді етті. Егер дұрыс пайдалана білсең ол сенің талмайтын көмекшіңе, сенімді серігіңе айналары сөзсіз. Дегенмен қазіргі кезде компьютерге тәуелділік дүниежүзілік мәселелердің бірі болып отыр.

Зерттеудің ғылыми жаңалығы: Жоғарғы сынып оқушыларының компьютерлік ойындарға тәуелділігін арнайы жасалған бағдарлама арқылы төмендетуге және алдын алуға болатыны анықталды.

Зерттеу нысаны: Компьютерлік ойындарға тәуелді жоғары сынып оқушылары.

Зерттеудің мақсаты: жоғары сынып оқушыларында компьютерлік ойындарға тәуелділіктің пайда болуының психологиялық себептерін анықтау және оның алдын алу.

Зерттеу міндеттері:

1.Осы проблеманың әлуметтік психологиялық әдебиеттерде жете тексерілуінің дәрежесін зерделеу.

2. Жоғары сынып оқушыларында компьютерлік ойындарға тәуелділіктің пайда болуының психологиялық себертерін анықтау.

3. Жоғары сынып оқушыларында компьютерлік ойындарға тәуелділіктің алдын алу бойынша психокорекциялық бағдарлама құру және оны эксперименттік тұрғыдан тексеру.

Негігі бөлім

Жоғарғы сынып оқушыларындағы компьютерлік ойындарға тәуелділік мәселесі салыстырмалы түрде шетелде ерте өзекті мәселе бола бастағандығына байланысты зерттеу жұмысында оны осы уақытқа дейін зертеген шетел ғалымдарының еңбектеріне жан-жақты талдау жасалды. Оларға М.Шоттон, К.Янг, И.Голдберг, Ш.Тёкл, Е.А.Щепилин, Ю.В.Фомичев, И.Хейзинг және т.б. жатады. Интернет, компьютерлік ойындар ТМД елдеріне қарағанда Батыс Еуропада және АҚШ-та әлдеқайда жоғары дамығандықтан, ол елдерде аталған мәселе бойынша, басқа елдерде үлгі боларлықтай үлкен тәжірбие бар. Ал қазіргі кезде «Компьютерлік ойындарға тәуелділік» проблемасы әлем деңгейінде ауқымды пікірталастарға түсіп, қарқынды зерттелуде. Дүниежүзілік Денсаулық Сақтау Ұйымы компьютерлік ойындарын психиканың бұзылуына әкеліп соқтыратын, адам ағзасына қауіпті ойындардың қатарына енгізді. Мамандар «ғасыр дерті» деп бағалап отырған бұл сырқатпен күрес жалпы әлемдік іске айналуы тиіс. Қазір интернет желісінде программалар мен ойындар өте көп шығуда, сонымен қатар оларды қолданатын балалар мен жасөспірімдер саны да көбею үстінде және компьтерлік ойындар да дамуда. Компьтерлік ойындардың ең дамыған мемлекеттері-АҚШ, Жапония, Қытай болып табылады. Стати

Компьютерлік тәуелділік құбылыстарын психологиялық зерделеудің негізін салушылар екі америкалық ғалымдар: клиникалық психолог К.Янг және психиатр И.Голдберг [3]. 1994 жылы Янг веб-сайтта арнайы сұрақнама жасап, 500 жауап алды, ал оның 400-і, таңдап алынған критерийлерлерге сәйкес, тәуелділер болып шықты. 1995 жылы Голдберг компьютерлік тәуелділікті анықтауға арналған, құмар ойындарға (гемблинг) дерттік құштарлық белгілері негізінде құрылған диагностикалық критерийлерлер жинағын ұсынды. 1998-1999 жылдары К.Янг, Д.Гринфильд және К.Суратт осы тақырыпта бірінші рет монографиялар жариялады. 1998 жылдың аяғына қарай К.Суррат айтқандай, интернет-аддикция сөзі жай ғана клиникалық бағыт ретінде емес, зерттеу және адамдарға іс жүзінде психологиялық көмек көрсету саласы болып, қызмет көлемінің ұлғайғаны белгілі болды [4, 5]. Компьютерлік ойындарға тәуелділік дерті сипатына қарай маскүнемдік немесе нашақорлық сияқты тәуелділік түрлерімен теңеседі. Оның ерекшелігі, ол - химилық тәуелділік емес, яғни ол ағзаның бүлінуіне әкелмейді, дегенмен оның ағзаға әсері құмар ойындар салдарынан пайда болатын зиянмен шамалас. Бұл ауруға шалдығудың уақыт ұзақтығы, басқаларына қарағанда әлдеқайда шапшаң. К.Янг

Жаңа таныстықты, көптеген қызық ақпараттарды алу, виртуалды әлемде түн бойы отыруға әсерін тигізеді. 1994 жылы американдық профессор психологтар Питербург униветситетінің Брэтфорде Кимберли Янг web- сайтында арнайы өнделіп жасалған сауалнамасын енгізді. Зерттеудің нәтижесі бойынша, 600 зерттелушілердің 12 жастан - 47 жас аралығында ер адам мен әйел адамның 78℅ компьютерді тек жұмыс бағытымен қолданса, 22 ℅ демалу мен көңіл-көтеру үшін қолданады [8].

Ресей психологтарының мәліметтері бойынша компьютерлік ойын ойнайтындардың 10-14% оған тәуелді болады екен. Бұл тәуелділік кез-келген щақта пайда болуы мүмкін және жасөспірімдер оған әлдеқайда бейімірек болып табылады[9]. Себебі жасөспірімдер дара ерекшеліктеріне сәйкес кез-келген жағдайға бейімделгіш болып келеді. Бірақ олар қандайда бір жағдайға түрткі арқылы барады, яғни оның белгілі бір іс-әрекетке баруына өзіндік мотив әсер етеді.