Функционалдық сауаттылықты арттырудағы педагог рөлі

Жаңартылған білім мазмұны бойынша функционалдық сауаттылығын арттырудағы педогогтың рөлі

Мубаракова Кундыз Сериковна

«№137 негізгі ортамектебі» КММ

г. Караганда.Октябрьский район.

Қазіргі таңда тәуелсіздік кезенде дәстүрлі тілдік саясат пен тілдер жағдайды басқаша объективті қараудың күні туды. Қоғамның жаһандану кезеңінде шет тілді оқыту адамды жаңа әлеуметтік-саяси және әлеуметтік-мәдени болмысқа жақындатады. Үш тілді меңгеру -қоғамдық келісімнің негізгі факторы. Қазақ, орыс және шет тілдерді меңгеру зайырлы қоғамда адам әрекетінің бөлінбес бір бөлігі болып саналады.

Еліміздің жетістігі – көпұлттық, көптілдік мәдениет.

Соның ішінде «Қазақ тілі» пәніне арналған бағдарлама білім берудің ұлттық жүйесін халықаралық стандарттарға негіздей отырып, еліміздің алға қойып отырған іргелі міндеттеріне сай және қоғамдағы әлеуметтік-экономикалық үдерістерді, ұлттардың бейбітшілік пен келісім өмір салтын қалыптастыру саясатын ұстану қағидаларын басшылыққа ала отырып, мемлекеттік тілді оқытудың тиімді әрі сапалы жүйелерін қалыптастыруды көздейді.

Бастауыш сынып оқушыларына қазақ тілін мәдениетаралық қарым-қатынас құралы ретінде меңгерту, оқушылардың сын тұрғысынан ойлау дағдыларын қалыптастыру, олардың тұрмыста, қоғамдық орында, мәдени орталарда тілдік шектеуді сезінбей, өзін еркін ұстауына мүмкіндік туғызу негізгі ұстаным болып табылады.

Осы нақты бағыттарда жұмыс жасaй oтыpып, біз білім беру жүйесінің жаңа мазмұнға ие болуына қол жеткізбекпіз, яғни қазіргі мектеп бәсекеге қабілетті және құзыретті тұлғаны қалыптастыру мен дамыту үшін оқу-тәрбие үдерісін ұйымдастыру ордасы болып отыр. Бір сөзбен айтқанда біз білім беру жүйесін әлемдік деңгейге көтеруіміз керек.

Білім беру мен білім алудағы жаңа тәсілдер:Білім беру мен білім алудағы жаңа тәсілдер «Диалог негізінде оқыту және оқу» және метасана немесе «Қалай оқу керектігін үйретуді» қарастырады. Білім беру әдістері ішінде ерекше орын алатыны - диалог. Диалог оқушылардың сөйлесу әрекетін, сұрақты дұрыс қоя білуде, ақпарат алмасуда, жалпы тіл үйренуде таптырмас жұмыс түрі. Әр түрлі тақырыпта диалог құрғызу мынадай нәтиже береді:сабақта белсенділік жоғарылайды;-сөздерді есте сақтау қабілеті дамиды;-дұрыс сөйлемдер құрауға дағдыланады;-оқуға қызығушылықтары артады;Оқушылардың «Қалай оқу керектігін» үйретудің қозғаушы күші метатану болып табылады. Метатану индивид қалай ойлайтынын қадағалау, бағалау, бақылау және өзгерту қабілетін түсінеміз. Білім алуды үйрету өз бетімен оқуды ойластыру және ойлау нәтижелерін сабақта қолдана алу үдерісі болып табылады. Бұл үрдісінде мұғалім оқушыға:- білім міндеті қоятын талаптарды түсінуге;- жеке ойлау үрдісін және олардың жұмыс қағидаттарын зерттеуге;- міндеттерді орындау стратегияларын әзірлеуге және ойластыруға:- нақты міндет үшін сәйкес келетін стратегияларды таңдауға көмектеседі.2. Сын тұрғысынан ойлауды дамыту технологиясы.Сыни тұрғыдан ойлау дегеніміз не

әр сабақта жүзеге асатын үрдіс. Формативті бағалау сабақ барысындағы барлық іс - әрекет бойынша оқушының білім, білік деңгейіне қоса дербес ойлауы, түсінігі, тіпті тәртібі т. б. бағаланады. Ал, сумативті бағалау немесе жиынтық бағалау оқушының белгілі бір кезеңдегі бақылаулар, білімді тексеру тестісі кезінде көрінетін білім деңгейінің өлшемі.Жалпы, бағалаудың барлық түрлері төмендегілерді қамтиды:Бақылау;Алынған мәліметтердің интерпретациясы;Бұдан арғы іс - әрекетті анықтау үшін қолданылуы мүмкін шешімдерді қорытындылау.4. Білім беруде ақпараттық - коммуникациялық технологияларды пайдалану.Ақпараттық - коммуникациялық технологияның тиімділігі - келешек ұрпақтың жан - жақты білім алуына, іскерлігі мен шығармашылығын еркін дамытуға жол ашатын педагогикалық - психологиялық жағдай жасауында. Сондай - ақ, интерактивті тақта арқылы әр түрлі грамматикалық тапсырмаларды орындау, мәтіндермен, жаңа сөздермен түрлі жұмыстар жүргізуде, сөздерге талдау жасауға, уақытты үнемді пайдалануға, оқушылардың ынтасын арттыруға қажетті әрі пайдалы құрал. Әр түрлі тест тапсырмаларын жүргізіп, оқушылардың білім сапасын бақылауда да компьютерлік технологияның үлесі зор.

Осыдан кейінгі туындайтын мәселе ол -функционалдық сауаттылық дегеніміз не?

Білім беру жүйесі жыл сайын әр түрлі өзгерістерге ұшырап отыр. Бұл өзгерістердің басты мақсаты - өсіп келе жатқан ұрпақты жан-жақты дамыған, құзыретті азаматтар етіп тәрбиелеу. Осы мақсатқа жетуге функционалдық сауаттылық көмектеседі.

Ал сауаттылықты бастапқы білім қалыптастырады (3-12 жас аралығы). Осыған сәйкес бастапқы білім маңызды білімділік дағдыларын меңгерудің минималдық деңгейін қалыптастыру факторы ретінде түсінеміз. Алған білімі маңызды білімділік талаптарын қанағаттандыру керек. Бұл талаптар өз кезегінде тұлғаның жеке қабілеттерін дамыту, қоғамды дамытуға белсенді қатысу, өзінің өмір сүру деңгейін жақсарту, проблемаларды шешудің стандартты емес жолын таңдау және білім алуды жалғастыру қабілеттерін дамыту үшін қажет бастапқы білім алу дағдыларынан (сауаттылық, есептеу қабілеті, өз өйын ауызша айта алу, проблемалық ситуациялардан шыға алу сияқты) және бастапқы білімділік мазмұнынан (білім, құндылықтарды қоса) (базалық білімі) тұрады.

Функционалдық сауаттылықты дамытудың жалпы бағдары 2011-2020 жылдарына арналған мемлекеттік бағдарламасында айқын көрсетілген. Сондай-ақ, Елбасымыз өзінің әр Жолдауларында білім беру мәселесіне ерекше мән беріп отырады. Жалпы айтқанда, бұл бағытта көптеген шаралар іске асырылып жатыр (оның ішінде мектептерді компьютерлендіру, педагогтарды қайта даярлау және т.б.). Бұл игі шаралардың айтарлықтай нәтижелері болары анық. Әрі болашақта өзіміздің ғылыми әлеуетімізді көрсетеміз. Себебі, жасалған шаралардың дұрыс екендігі айдан анық.