Оқушылардың каллиграфиялық сауаттылығын арттырудағы графикалық жаттығулардың рөлі

Қасымбекова Әсел Есенбекқызы

«Д.Қонаев атындағы орта мектебі»

бастауыш сынып мұғалімі

Ұйғыр ауданы Алматы облысы

Оқушылардың каллиграфиялық сауаттылығын арттырудағы графикалық жаттығулардың рөлі

Қазіргі цифрлық технологиялар заманында компьютер мен гаджеттер қолмен жазуды ығыстырып бара жатқандай көрінгенімен, каллиграфия (көркем жазу) бастауыш сынып оқушысының зияткерлік дамуында стратегиялық маңызға ие. Көркем жазу – бұл жай ғана әріптерді әдемі тізу емес, бұл ұсақ қол моторикасының, зейіннің, төзімділіктің және эстетикалық талғамның синтезі.

Каллиграфияның маңызы қандай? Неліктен бұл маңызды?

Баланың көркем жазуы оның миының дамуымен тікелей байланысты. Зерттеулерге сүйенсек, қолмен жазу кезінде мидың сөйлеу, есте сақтауы мен логикалық ойлауға жауапты бөліктері белсенді жұмыс істейді.

Ұсақ моториканы дамыту: Саусақ ұштарындағы жүйке талшықтары мидың қыртыстарымен байланысқан.

Психологиялық тұрақтылық: Әріптерді мұқият жазу баланы жинақылыққа, тәртіпке және бастаған істі соңына дейін жеткізуге үйретеді.

Сауаттылық: Әріптің элементтерін дұрыс жазатын бала оның дыбыстық бейнесін де жақсы есте сақтайды, бұл дислексия мен дисграфияның алдын алады.

Көркем жазу оқушының мектеп табалдырығын аттаған күнінен басталады. Негізгі мақсаты - дұрыс, анық, тез жазуды және оқушының каллиграфиялық қабілетін қалыптастыру. Мектептегі оқыту үрдісі әліппеден басталатыны белгілі. Әліппе кітабының басты мақсаты - балаға әріп таныту, яғни оқушыға жазу мен оқуды үйрету. Әдемі жазу – аса жауапты да, күрделі жұмыс. Өйткені әліппе оқу барысында оқушылар дыбысты әріппен таңбалай білуге үйреніп қана қоймай, сонымен бірге каллиграфиялық талапқа сай жазуға дағдылануы тиіс. Демек, мұғалімнің алдында әріпті жаза білуге үйрету емес, оның әрбір элементін дұрыс сақтауға, дәптерге қалай болса солай жазбай, оңға қарай, біркелкі көлбеу, таза, анық жазуға машықтандыру міндеті тұр. Осы талаптарды орындау негізінде оқушының көркем жазу дағдысы (каллиграфия) қалыптасады.

Әдемі жаза білудің әр оқушы үшін маңызы өте зор. Әдемі жазу – бұл мәдениеттіліктің белгісі, әрі сол жазуды оқитын адамға қарым – қатынасы, құрметі. Әдемі жазу – өнер. Таза, анық, әдемі жазуды оқу да жеңіл, ондай жазумен берілген ойды түсіну де оңай. Әріп таңбаларын әдемі, көркем етіп салуға жаттықтыру мақсатында жүргізілетін жұмыстардың оқушы бойында жақсы қасиеттердің қалыптасуына ықпалы бар. Мектепке алғаш келгеннен бастап баланың жазуына жете көңіл бөлмеу көп жағдайда оның өз ісіне салдыр – салақ қарауына, жауапкершілікті сезінбеуіне әкеп соғады. Таза, әдемі жазуды талап ету оқушының әсемдік сезімін оятып, мінез – құлқын тәрбиелеп, жауапкершілікке, тыңғылықтылыққа, ұқыптылыққа үйретеді. Әдемі, анық жазуға үйрету арқылы мұғалім оқушыны еңбексүйгіштікке, ұқыптылыққа, әдемілікке тәрбиелейді. Жазу процесінде оқушы дұрыс отыруы керек, қаламды дұрыс ұстауы, дәптерді партаға орналастыруы – осының бәрі баланың көзіне, жазуына, жұмыс қабілетіне әсерін тигізеді.

Көркем жазу сабағына қойылатын талаптар:

Отыру мәдениеті