Генетиканың даму тарихы бойынша биология материалы, 9-сынып

10-сынып (қоғамдық-гуманитарлық бағыты)

Барлағы 34 сағат (аптасында 1 сағат) № Сабақтың қысқаша мазмұны Сағат саны

Сынып мерзімі

Кіріспе (1 сағат) 1 Биология ғылымы. Ғылымдар жүйесіндегі биологияның орны және маңызы. Биологияның басқа ғылымдармен байланысы. Жаратылыстану ғылыми пәндер жүйесіндегі «Жалпы биология» курсының алатын орны. Курстың мақсаты мен міндеттері. Көрсетілімдер: биолог-ғалымдардың портреттері, « Биологияның басқа ғылымдармен байланысы» - сызбанұсқа

І бөлім. Цитология (7 сағат). І тарау. Заманауи цитология пәні, міндеттері және зерттеу әдістері (2 сағат) 2 Жасушаның ашылуы және зерттеу тарихы. 1 * 3 Жасуша тірі тіршілік иесі дамуының, құрылымы және қызметінің бірлігі екендігі. Прокариоттар. Эукариоттар.

2 тарау. Жасушаның химиялық құрамы (3 сағат) 4 Су және басқа бейорганикалық заттар, олардың жасуша тірішілігіндегі рөлі.

5 Органикалық заттар: Көмірсулар, нәруыздар, липидтер, нуклеин қышқылдары, АТФ,олардың құрылысы және жасушадағы рөлі.

6 Ферменттер, олардың тіршілік әрекеттерін реттеудегі рөлі.

3 тарау. Жасушаның құрылысы (2 сағат) 7 Жасушаның негізгі құрам бөліктері. Түрлі жасушалық құрылымдар мембраналарының құрылысы мен қызметінің ерекшеліктері. №1 зертханалық жұмысы. Эукариоттық (өсімдік, жануар, саңырауқұлақ) және прокариоттық (бактериялық) жасушалардың құрылысы. Цитоплазма органоидтері, құрылысы және қызметі. Ядро, оның құрылысы мен қызметі

8 Бақылау жұмысы 1 ІІ бөлім. Тіршіліктің жасушалық емес формалары (1 сағат).

4 тарау. Вирустар және фагтар (1 сағат) 9 Вирустар және фагтар. ЖИТС-тің (жүре пайда болған иммундық тапшылық синдромы) вирусы. Оның құрылысы мен тіршіліктері. Вирустық аурулардың алдын алу.

ІІІ бөлім. Жасушадағы зат және энергия алмасу. (6 сағат) 10 Жасушадағы зат және энергия алмасу. Зат алмасу реакцияларының катализдік сипаты. Пластикалық және энергиялық алмасулар.

11 Энергиялық алмасудың негізгі кезеңдері. Көрсетілім: жасушадағы метаболизм жолдарының сызбанұсқалары.

12 12.Жасушалық таныс алу процесінің айрықша ерекшеліктері. 13. Органикалық заттарды түзу әдістері: автотрофты және гетеротрофты. Фотосинтез, оның сатылары. Хемосинтез, оның биосферадағы рөлі. Көрсетілім: фотосинтез процесін бейнелейтін тәжірибелер.

13 Нәруыз биосинтезі. Генетикалық ақпараттың негізі- ген түсінігі. Генетикалық код, оның қасиеттері.

Көрсетілім: «нәруыз биосинтезінің» модель – аппликациясы 14 Нәруыз синтезіндегі матрицалық принцип. ДНҚ- лық матрицаға сәйкес а-РНҚ –ның түзілуі. Нәруыз биосинтезінің реттелуі. Көрсетілім: жасуша модульдері; ДНҚ және РНҚ-ның модульдері.

15 Бақылау жұмысы. 1 ІV бөлім. Организмдердің көбеюі және жеке дамуы (6 сағат) 5 тарау. Өсімдіктер мен жануарлардың жыныссыз көбею т.б. 16 Өзін-өзі ұдайы өндіру – тіріге тән жалпылама қасиет. Митоз жыныссыз көбеюдің және көпжасушалы организмдер өсуінің негізі, оның фазалары және биологиялық маңызы.

17 Организмдердің жыныссыз көбею формалары: вегетативтік көбею т.б.. жыныссыз көбеюдің эволюциялық маңызы.

6 тарау. Жынысты көбею (2сағат) 18 Жынысты көбею. Оның биологиялық маңызы. Сперматогенез. Овогенез. Көрсетілім: мейоздың сызбанұсқасы.

19 Ұрықтану. Гүлді өсімдіктердегі ұрықтанудың ерекшеліктері. Ұрықтанудың биолдогиялық маңызы.

7 тарау. Жеке даму (онтогенез) (1 сағат) 20 Организмдердің жеке дамуы (онтогенез) түсінігі. Бөліну, өсу, жасушалардың жіктелуі, органогенез, көбею,картаю, организмнің өлуі. Э.Мюллер және Э. Геккельдің биогенетикалық заңы. Көрсетілім: жыныссыз және жынысты көбеюдің түрлерін бейнелейтін кестелер, жоғары сатыдағы өсімдіктердің эмбриондық және постэмбриондық дамуын, омыртқалы жануарлар ұрықтарының ұқсастығының кестелері.

8 тарау. Организмнің дамуы және қоршаған орта (1 сағат) 21 Организмнің эмбриондық және постэмбриондық дамуындағы қоршаған орта факторларының рөлі. Токсиндік заттардың эмбриондық және постэмбриондық кезеңдер барысына әсері (туа біткен кемтарлықтар).

V бөлім. Генетика негіздері (7 сағат) 9 тарау. Тұқымқуалаушылықтың негізгі заңдылықтары (4 сағат) 22 22,Генетиканың даму тарихы. Белгілердің Г.ИМендель ашқан тұқым қуалау заңдылықтары. Гибридологиялық әдіс. Моногибридтік шағылыстыру. Доминанттылық және ажырау заңдары. 23. Толық және толық емес доминаттылық. Гаметалар тазалығының заңы. Көптік аллельдер. Талдаушы шағылыстыру. Дигибридтік және полигибридтік шағылыстыру. Тәуелсіз үйлесімдік заңы. Фенотип және генотип.

23 Жыныстың генетикалық анықталуы. Жыныс хромосомаларының генетикалық құрылымы. Гомогамететалы және гетерогаметалы жыныс. Жыныспен тіркес тұқым қуалайтын белгілер.

24 Тұқымқуалаушылықтың хромосомалық теориясы. Белгілердің тіркес тұқым қуалауы. Т. Морган заңы. Гендердің толық және толық емес тіркесулері. Хромосомалардың генетикалық картасы.

Көрсетілім: тұқымқуалаушылық заңдарын, хромосомалардың айқасуын бейнелейтін модель – аппликациялар. 25 Бақылау жұмысы 1 10 тарау. Өзгергіштіктің негізгі заңдылықтары (3 сағат) 26 Өзгергіштіктің негізгі формалары. Генотиптік өзгергіштік. Мутациялар: гендік, хромосомалық және геномдық. Мутациялардың себептері мен жиілігі, мутагендік факторлар. Мутациялардың эволюциялық рөлі. Көрсетілім: қоршаған орта жағдайларының организм өзгергіштігіне әсерін көрсететін тәжірибе нәтижелері; кеппешөп материалдары, будандық, полиплоидтық өсімдіктердің жинақтамалары, нақпішіндері. Практикалық жұмыс. 1 қарапайым генетикалық есептер шығару.

27 Үйлесімдік өзгергіштік, оның генетикалық алуантүліліктің қалыптасуындағы рөлі, эволюциялық маңызы. Тұқым қуалайтын өзгергіштіктегі гомологтық қатарлар заңы.

28 Фенотиптік немесе модификациялық өзгергіштік. Белгілер мен қасиеттердің дамуы және жарыққа шығаруында сыртқы орта жағдайларының рөлі. Модификациялық өзгергіштіктің статистикалық заңдылықтары. №2 зертханалық жұмыс. Өсімдіктердің фенотиптерін зерттеу.

V І бөлім. Адам генетикасы (2 сағат) 29 Адам тұқым қуалаушылығын зерттеу әдісітері. Адамның генетикалық әртүрлілігі. Адамның шығу тегі және адам нәсілдері туралы генетикалық мәліметтер. Адам белгілерінің тұқым қуалау сипаты. Көрсетілім: адамның хромосомалық аурулары және олардың фенотиптік көрініс беруі. №3 зертханалық жұмыс. Шежіре құру.

30 Адамның генетикалық денсаулығына ортаның әсері. Генетикалық аурулар. Популяция генофонды. Генетиканың әлеуметтік проблемалары. Гендік инженерияның этикалық проблемалары. Генетикалық болжам және медициналық – генетикалық кеңес беру.

V ІІ бөлім. Селекция және биотехнология негіздері (4 сағат) 31 Селекцияның міндеттері және әдістері. Генетикалық – организмдер селекциясының ғылымы негізі. Будандастыру – селекциялық әдіс екендігі. Көрсетілім: селекциялық жұмыстардың нәтижелерін бейнелейтін тірі өсімдіктер, кеппешөптер, нақпішіндер, кестелер, суреттер мен сызбанұсқалар. Белгілі ғалым селекционерлердің фотосуреттерін, өсімдіктердің жаңа іріктемелерін және жануарлардың жаңа қолтұқымдарын алу әдістерін бейнелейтін сызбанұсқаларды,микробиологиялық өндірістің, микробиологиялық синтез өнімдерінің сызбанұсқалары

32 Шағылыстыру типтері. Өсімдіктер селекциясындағы полиплоидия. Заманауи

селекцияның жетістіктері. Өсімдіктер және жануарлар селекциясы. Селекция үшін бастапқы материал. Селекциядағы қолдан сұрыптау. 33 Бақылау жұмысы 1 34 Микроорганизмдер, саңырауқұлақтар, прокариоттар- биотехнологиялық нысандар. Микроорганизмдер селекциясы және оның микробиологиялық өнеркәсіп үшін маңызы. Тамақ өнімдерін, дәрумендерді, ферменттер мен дәрілерді микробиологиялық өндіру.

Мерзімі : ___________2014ж Уақыт: _____________ Сыныбы: ___________ оқушыларымен Пән атауы: Биология Сабақ тақырыбы: : Кіріспе Сабақ мақсаты: 6-7-8-9 сыныптарына шолу және биология саласының маңызы туралы білімін дамыту. Сабақ міндеті:  оқушылар өз ағзаларындағы күнделікті болып жатқан құбылыстар туралы білімдерін дамытуға ықпал ету  оқушылардың жеке тұлға ретінде қалыптасуы үшін өз ойларын топта және көпшілік ортада жеткізе алуға үйрету;  топпен жұмыс істеу барысында оқушыларды бір-бірінің ойын құрметтеуге және тыңдауға үйрету,  алған білімдерін өмірде қолдана алуға үйрету Қолданатын модульдер :

 Оқыту мен окудағы жаңа әдіс- тәсілдер.  Оқыту үшін бағалау және оқуды бағалау.  Оқушылардың жас ерекшеліктеріне сәйкес оқыту және оқу.

 Оқытуды басқару және көшбасшылық Стратегиялық іс-әрекет:

1. Психологиялық дайындық, «ДЖИГСО» әдіс, , «Веер» әдіс,

Рефлекция Күтілетін нәтиже: Биология саласынын ерекшеліңктері мен ХХІ ғасыр – «биология ғасыры» деп аталуы туралы түсінік және білім қалыптасты Саба қ кезе ңдер і

Мұғалім іс- әрекеті

Оқушының іс-әрекеті Әдіс- тәсіл дер

Дерек көздер

Бағала у

Кіріс пе 10 мин

Білу 1.Оқушылармен сәлемдеседі. 2.Психологиялы қ дайындық 3 Топқа бөлемін. Әр топ парталарына өз атауларын қоямын

Мұғаліммен сәлемдеседі. Бір, екі, үш және төрт сөзін қайталау нәтижесінде 4 топ құралады.

А4 қағазд ар

Жаң а саба қтың таны сты рыл ымы 10 мин

Түсіну «Мағынаны ажырату» Жаңа тақырыпты «ДЖИГСО» әдісі арқылы мағынасын ашылуына мүмкіндік бер

Әр топ тақырыпты өзара бөлісіп алып, оқып шығып, сағат тілімен топ ішіндегі бірлер бір топ болып, екілер бір топ болып және солай бесінші топқа дейін бөлініп олар өз білген оқығандарын топтастарына айтып түсіндіріп береді.және қайта өз топтарына келіп қайта жанағы естіген, білгенін, үйренгенін топқа айтып, түсіндіреді.

«ДЖ ИГС О» әдісі

Топтар өзара бір- бірін бағала йды.

Жаң а саба қты қолд ану

Талдау «Веер» әдісі арқылы тексереді 5.А4 парағынан таратып беру

А4 парағын, гармошкалап оған тақырыптың негізгі түйінінен оқушылар сұрақ түзеді және бір –біріне алмасып

«Вее р» әдісі

Сүра қ-

Түрлі- түсті жетон дар. Стике рлер

Өзара топтар бағала йды.