9 сыныпқа арналған генетиканың даму тарихы сабағы

Пән: Биология

Сынып: 10 «ә» . 16.02.2017 жыл.

Сабақтың тақырыбы: §42.Генетиканың даму тарихы. Белгілердің Г.Мендель ашқан тұқым қуалау заңдылықтары. №1 Практикалық жұмыс. Генетикалық есептер шығару

Сабақтың мақсаты:

А) Білімділік: Оқушыларға генетикалық ұғымдар, Мендель заңы және оның тәжірибелері жайында мағлұмат беру;

Ә) Дамытушылық: шығармашалық ойлау қабілеттерін, пәнге, тақырыпқа байланысты қызығушылықтарын дамыту

Б) Тәрбиелілік: Оқушыларды өз беттерінше жұмыс жасауға, бірін-бірі тыңдап, өз ойларын білдіре алуға, алған білімдерін іс-жүзінде қолдана білуге тәрбиелеу;

Сабақтың типі: Жаңа сабақ

Сабақтың түрі: Аралас

Сабақтың әдісі: Интербелсенді, баяндау, сұрақ-жауап, тірек-сызба, Қ. Қ. Мұхамбетжанов, Б.А.Далабаев,

Г.Ә. Өтешова «Генетика» практикалық сабақтар

Сабақтың көрнекілігі: интербелсенді тақта, электронды оқулықтар, тест, т.б. «Генетика» есептер кітабы.

Сабақтың барысы:

І. Ұйымдастыру кезеңі: Оқушылармен сәлемдесу, түгелдеу, зейіндерін сабаққа аудару.

ІІ. Үй тапсырмасын сұрау:Организмдердің эмбриондық және постэмбриондық дамуындағы қоршаған орта факторларының рөлі

Кесте толтыру.

ІІІ. Жаңа сабақ:

Генетика дегеніміз – белгілердің тұқым қуалау заңдылықтарын және олардың өзгергіштіктерін зерттейтін ғылым.

Генетиканың негізін салушы чех жаратылыс зерттеушісі Грегорь (Иоганн) Мендель деп есептеледі.

Ата-енелер формалары тек бір жұп белгілері бойынша ғана ерекшеленетін шағылыстыру моногибридті будандастыру деп аталады.

Егер екі жұп белгілерінде айырмашылық болса, бұл дигибридті будандастыру болады.

Сары түс басым түс – доминантты түс (латынша “dominans” -басымдылық), деп атап, оны А бас әріпімен белгіледі.

Жасыл түс басылыңқы – рецессивті түс (латынша “recessus” – шегіншек, басылыңқы) деп аталып, а кіші әріппен белгіленеді. Генетикада басым аллель – басылыңқы аллельдің көрінуіне басымдылық көрсететін ген жұптарының бірі. Соған сәйкес басылыңқы аллель – бұл басым аллельдің қатысында сырттай білінбейтін аллель. Генетикада будандарда бір белгілердің екіншісінен басым болуы басымдылық деп аталады, яғни тек басым белгілер ғана сырттай білінеді.

Аллельдер дегеніміз – сәйкес хромосомалардың бірдей үлескілерінде болып, баламалы белгілерінің дамуына жауап беретін дәл сол геннің әр түрлі қалпы. Мысалы: сары және жасыл.

Генотипінде тек бір іріктеме аллелі ғана болатын тіршілік иелері гомозиготалар деп аталады.

Гетерозиготалар дегеніміз – жасушаларында бір геннің екі аллелі болатын ағзалар.