Географияда халықаралық бағалау тапсырмаларын қолдану

География сабағында PISA тапсырмаларын пайдалану тиімділігі

Батыс Қазақстан облысы

Тасқала ауданы

Ыбырай Алтынсарин атындағы жалпы орта білім беретін мектептің педагог-зерттеуші, география пәні мұғалімі Абдрахманова Клара Сайновна

… ғылымды үйренгенде ақиқат мақсатпен білмек үшін үйренбек керек.Абай Құнанбайұлы

Бүгінгі таңда қазақстандық білім беру жүйесінің алдында білім сапасының бәсекелестігін арттыру, шынайы өмірлік кезеңдерге бейімдеу мәселелері тұр. Қазақстанда жүргізіліп жатқан білім беру жүйесін реформалау құзырлылық ұстанымына және әлемдік білім беру кеңістігіндегі оқытудың озық әдістемелері мен амал-тәсілдеріне негізделген. Осыған орай оқушылардың білімін бақылау, бағалау жүйесін, ұлттық емтихандар алынып отыр. Өйткені құзырлылық сипатындағы тесттер, тапсырмалар оқушылардың игерген білімдері мен дағдыларың сыртқы ортадағы өзгерістерге сәйкес кіріктіре алу қабілеттерін анықтайды және дамытады. . Осыған байланысты еліміздің 15 жастағы оқушылары білім жетістіктерінің деңгейін анықтау үшін PISA халықаралық зерттеуіне қатысады.

Қазақстандық білім беру модернизациясы халықаралық салыстырмалы зерттеулерге қатысуының елдегі білім сапасын арттырудағы стратегиялық маңызы зор.

PISA (Programme for International Student Assessment) – халықаралық зерттеудің мақсаты 15 жастағы оқушылардың математикалық, жаратылыстану мен оқудағы сауаттылығын бағалау болып табылады. PISA халықаралық зерттеуінің міндеті – білім беру саясатында ғылыми дәлелденген және жасампаздық шешімдерді шығару үшін білім беру саласындағы әлемдік басымдықтарды сипаттайтын зерттеу құралдарының негізінде обьективті өлшеулер арқылы алынған айқын нәтижелерді талдау болып табылады.

Халықаралық бағалау 15 жастағы білім алушылардың құзіреттілігін алты деңгей бойынша бағалауды қарастырады. Халықаралық бағалаудың «ең жоғары» деңгейі (5 және 6 деңгей) бағасын ақпаратты сыни тұрғыдан бағалай білуі, мәтінді ұғыну мен интерпретациялау, қорытындыны дәлелдеп, өзінің болжамдарын ұсына алатын, дағдыларын көрсете білетін оқушылар иелене алады. 3 - 4 деңгейге жаңа ақпаратты табу үшін білімі мен шеберліктерін қолдана алатын қабілеттері сәйкес келеді. 2 - деңгейде қарапайым күнделікті өмірде өз білімі мен дағдысын қолдана білу ептілігі бағаланады. Оқушылардың қарапайым базалық білімін көрсете білуі «Ең төменгі» 1-ші және 1-ден төмен деңгейге сәйкес

Зерттеудің негізі мектептің бағдарламасын меңгеру ғана емес, жеке тұлғаның дамуындағы білімін, дүниетанымын шыңдау, әртүрлі өмірлік жағдайларда шешім қабылдай алатын қабілеттерін дамытуға бағыттау. Ол үшін ұстаздарға жоғары білімді берумен қатар, оқушылардың ой-өрісін дамытуға, логикалық ойлануға, сыни көзқарас қалыптастыра отырып, функционалдық сауаттылыққа баулу құзіреттіліктерін қалыптастыруды міндеттейді. Жоба оқушылардың оқудағы жетістіктерін сыни бағалаудың бірегей үлгісін ұсынады. PISA бағалауы үш бағыт бойынша өткізіледі:

Оқудағы сауаттылық;

- Математикалық сауаттылық;

- Жаратылыстану ғылымдарындағы сауаттылық.

PISA бағалауы 3 жылда бір рет өткізіледі. Бағалаудың әр циклі үш бағыттың біріне баса назар аударады.Жаратылыстану сауаттылығы 15 жастағы білім алушының жаратылыстану құбылыстарын суреттей, түсіндіре және болжай білуіне, ғылыми аргументтер мен қорытындыларды интерпретациялай білуіне бағытталған. Сондай–ақ жаратылыстанудан білім беру, ғылыми-жаратылыстану сауаттылыққа түгелдей тәуелді. Сонымен оқушының логикалық ойлау қабілетін арттыруда PISA тапсырмаларының атқаратын ролі зор. Логикалық сипаттағы тесттер мен тапсырмалар оқушылардың білімді жете меңгеру мен оларды өмір жағдайларында қолдана білу қабілеттерін анықтауға арналған. География сабақтарымда PISA тапсырмаларының критерийлері мен бағалау нұсқаларын қолдана отырып, проблеманы талдау, “ойлан, жұппен жұмыс істе, бөліс», «мен-сен-біз», « 2 түрлі түсіндірмелі күнделігі», «SWOT- талдауы», « Т- кестесі» оқытудың әдіс- тәсілдерін қолданамын. Өз іс- тәжірибемде оқушының өзін-өзі дамытуға, алған теориялық білімдерін өмірмен байланыстыруға, оны қолдана білуге бағытталған тапсырмаларға көбірек көңіл бөлемін.

6 сынып Жаратылыстану . «Энергия және қозғалыс » Мазмұндық білім:

тапсырма. Ауаның негізгі салмағы жер бетінің төменгі таяу қабатына түседі. Атмосфераның бүкіл салмағының жартысы 5 км биіктікке дейінгі қалыңдығына тура келеді, сондықтан ауаның қысымы биіктік бойынша өзгереді.