Гидраның ішкі құрылысы туралы биология материалы, 7 сынып

Күні: 01.10.2016Сыныбы: 7 «В»Тақырыбы: Гидраның Ішкі құрылысы. Денесінің қосқабаттылығы. Эктодерма және энтодерма. Жасушаларының әртүрлілігі.Мақсаты:Білімділігі: Гидраның құрылысы, жасушаларының әр түрлілігі туралы түсіндіру, оқыту, материалды меңгерту.Дамытушылығы: Суретпен жұмыс,сұрақ тапсырмаларын орындату арқылы алған білімдерін дамытуТәрбиелігі: Білімділік пен дамытушылықты бере отырып, жылдамдыққа, ұқыптылыққа, тазалыққа,үлкенді сыйлай білуге тәрбиелеу. Сабақтың түрі: дәстүрлі сабақСабақтың типі: жаңа сабақ Сабақтың әдісі:баяндау, әңгіме,пікір айту Көрнекіліктер: суреттер, оқулықтағы суреттерСабақ барысы:

І. Ұйымдастыру кезеңіОқушылармен амандасып, түгендеу. Ынта- жігерлерін сабаққа аудару.

ІІ. Үй тапсырмасын сұрау

Ішекқуыстылар типін сипаттап беріңдер.

Оларды неліктен екіқабаттылар типіне жатқызамыз?

Дене пішіндері мен мекен ететін орталары қандай?

Гидраның сыртқы пішіні қандай?

Тұщы су гидрасының қоректенуі

Зәр шығару мүшелері?

ІII. Жаңа сабақ

Гидраның денесі эктодерма және энтодерма қабатынан кұралған. Олардың арасындағы мезоглея қабаты өте жұка құрылымсыз қоймалжың заттан тұрады. Денесінің алдыңғы жағында 6-12 қармалауышпен қоршалған ауыз тесігі орналаскан. Ол, энтодермалық клеткаларымен астарланған гастральдык куысына ашылады.

Гидраның эктодерма қабаты алты түрлі клеткалардан құралған.

Олар: 1.жабынды эпителиальды клеткалары,

2. эпителиальды-бүлшықет клеткалары,

3. аралық,

4. атқыш,

5. жыныс

6. нерв клеткалары

Гидраның энтодерма клеткалары ауыз шетінен бастап гастральды қуысын түгел іштей астарлап жатады. Энтодерманың негізін үш түрлі клеткалар түзейді, олар эпителиальды-бүлшықет, талшықты және без клеткалары. Эпителиальды-бұлшықет клеткаларының құрылысы эктодерма қабатындағы эпителиальды-бұлшықет клеткаларына ұқсас, тек олардың жиырылғыш өскіншелері сақина тәрізді көлденең орналасқан, олар жиырылғанда гидраның денесі жіңішкеріп созылады. Эпителиальды- бұлшықет жасушалары гастральды қуысына бағытталып, жалған аяқтарының немесе 2-3 талшығының жәрдемімен гастраль қуысына түскен ұсак жәндіктерді ұстап, клетканың ішінде қорытады..

Ішекқуыстылардың денесінде ең көп кездесетін жасушалары тері-бұлшықет жасушалары.Олардың әрқайсысының түбінде жиырыла алатын бұлшықетті талшық болғандықтан гидра бірде табанымен ,бірде қармалауыштарымен “адымдап” және “тоңқаңдай” қозғалады.Ал еркін жүзетін медуза барлық бұлшықет жасушаларын бір мезгілде қысқартып,қайта қалпына келтіру арқыл суда еркін қозғала алады. Яғни суда еріген оттегіні бүкіл денесімен сіңіреді, қажетсіз көмірқышқыл газды сыртқа шығарады. Зәр шығаруы да бүкіл денесі арқылы жүзеге асады

Ішекқуыстылардыңденесінің сыртқы қабатында ірі ядролы ,домалақ жасу-шалар болады.Бұлар аралық жасушалар деп аталады.