Интеллектуалды дамыту ойындарына арналған авторлық бағдарлама

...... ҚАЛАСЫНЫҢ БІЛІМ БӨЛІМІ ММ

« ББ » КММ

ҚАРАСТЫРЫЛДЫ

Ғылыми-әдістемелік бірлестік отырысы

Хаттама № __ ____ 2024 ж.

Әдістемелік бірлестіктің жетекшісі

КЕЛІСІЛДІ

Директордың БО

бойынша. орынбасары м.а

«__» ______________ 2024 ж.

БЕКІТЕМІН

«......» КММ

директоры

Бұйрық № ___ _____ 2024 ж.

«ИНТЕЛЛЕКТУМ»

авторлық бағдарламасы

(4 сынып, 34 сағат саны)

2023-2024 оқу жылы

..... қаласы

Құрастырушылар

...... қаласы «........ ..... ЖББМ» КММ бастауыш мұғалімі

қолы

Білім беру ұйымының Ғылыми-әдістемелік кеңесімен ұсынылды

Хаттама № _____ «__» _________ 2024 жыл

Хатшысы: ...... .....

Мазмұны

1 Түсінік хат

2 Бағдарламаның мақсат-міндеті

3 Бағдарламаны меңгеру деңгейіне қойылатын талаптар

4 Бағдарламаны іске асырудан күтілетін нәтижелер

5 Күнтізбелік-тақырыптық жоспар

6 Тақырыптық жоспар мазмұны

7 Оқу деңгейін бақылау

Қорытынды

Мұғалімге ұсынылатын әдебиеттер тізімі

1. Түсінік хат

Қазіргі таңда еліміздің білім беру жүйесі, әсіресе бастауыш білім беру саласында ауқымды, концептуалды өзгерістер жүріп жатқаны бәрімізге мәлім. Жасалып жатқан өзгерістердің дені әлемдік білім беру жүйесіндегі жаңашылдықтарға бағытталып отыр. Жаһандық бәсекеде қандай да бір ел білім беруге тиімді, төте тәсілдерді басшылыққа алса, мазмұн мен іс-тәжірибенің синтезіне ие болса, сол ел озық шығады, жетістікке жетеді деген сөз.

Әрбір мемлекеттің негізгі қуат күші – адам капиталы. Ал адам капиталының ең негізгі өзегі білім беруде екені сөзсіз. Отандық білім беру жүйесінде аталған дағдыларды қалыптастыруға немесе жетілдіруге қатысты арнайы бағдарламар бар. Солардың қатарына бір кірпіш болып бізде өз бағдарламамызды қосып отырмыз.

Интеллект-бұл әлеуметтік және эмоционалды дағдыларды дамытуға бағытталған мектепке дейінгі және мектеп мекемелеріне арналған интеллектуалды дамыту ойындарының кешені, сонымен қатар мұғалімдерге арналған толық әдістемелік кешен.

💡 Ойын балаға қоршаған кеңістікті білуге, зейінді, қиял мен логикалық ойлауды дамытуға көмектеседі.

Балалар үшін ойын тек көңілді ғана емес, маңызды мәселе екенін есте ұстаған жөн. Өзгерістерді жеңуге және болашақта жоғалмауға көмектесу үшін баланың икемді дағдыларын (soft skills) дамытуға назар аудару керек деп саналады. Сіз кез-келген жаста икемді дағдыларды дамыта аласыз.

Интеллектум ойындары - баланың ой-өрісін дамытып, тез шешім қабылдауға, шапшаңдыққа баулиды, арнайы ойындар көмегімен жүргізіледі. Бүгінде әлемнің 17 елінен 32 ойын түрі таңдалған. Тәжірибе көрсеткендей, интеллектісі осылай дамыған балалар болашақта білікті стратег, табысты кәсіпкер болып шығады.

Соңғы 5 жыл көлемінде елімізде қолданылып келе жатқан Интеллектум жүйесінде 32 түрлі ойын негізге алынған.

Бағдарлама мектеп ортасында сабақ ретінде жүргізілуі үшін дайындалған бағдарлама. Бұл бағдарлама әр жас топтарынан 34 аптаға дейінгі жоспарды ұсынады. Бағдарлама халықаралық жәрмеңкелерде арнайы таңдалған, бірнеше жылдар бойы мектепте эксперимент жасалған және жаттығулары нақтыланған ойындардан тұрады.

Бағдарлама балалармен сабақ түрінде жұмыс істеуді, балалардың мұғаліммен бірлескен жұмысын, сондай-ақ олардың тәуелсіз қызметін қамтиды. Бұл сізге негізгі дағдыларды игеруге және жетілдіруге мүмкіндік береді. Қолданылады: презентация, әңгіме, түсініктеме. Тапсырмаларды бөлу кезінде ескеріледі: жасы, олардың дайындығы, бар дағдылары мен дағдылары.

Сабақтың түрлері мен әдістері

Сабақ барысында сабақтың әртүрлі формалары қолданылады:

дәстүрлі, аралас және практикалық сабақтар.

Сондай-ақ әртүрлі әдістер:

Сабақты ұйымдастыру әдісіне негізделген әдістер:

- ауызша (ауызша баяндау, әңгіме, әңгіме және т. б.);

- көрнекі (мультимедиялық материалдарды, иллюстрацияларды көрсету, Бақылау, педагогтың көрсетуі( орындауы), үлгі бойынша жұмыс және т. б.);

- практикалық (нұсқаулық карталар, схемалар және т.б. бойынша жұмыстарды орындау).

Балалардың іс-әрекет деңгейіне негізделген әдістер:

- түсіндірме-иллюстрациялық-балалар дайын ақпаратты қабылдайды және игереді;

- репродуктивті-оқушылар алған білімдерін және игерілген іс-әрекет тәсілдерін жаңғыртады;

- ішінара-іздестіру-балалардың ұжымдық іздестіруге қатысуы, педагогпен бірлесіп қойылған міндеттерді шешу;

- зерттеу-оқушылардың өзіндік шығармашылық жұмысы.

Сабақтарда оқушылардың іс-әрекетін ұйымдастыру формасына негізделген әдістер:

- фронтальды-барлық оқушылармен бір мезгілде жұмыс;

- жеке-фронтальды-жеке және фронтальды жұмыс түрлерінің ауысуы;

- топтық-топтардағы жұмысты ұйымдастыру;

- жеке-жеке тапсырмаларды орындау, мәселелерді шешу.

«Интеллектум» үйірмесінің бағдарламасы көрнекілік, дәйектілік, мақсаттылық, қолжетімділік қағидаттарына негізделген.

Бұл технологияның жаңашылдығы - Нобель сыйлығына иеленген ойындар жүйесі болып табылады. «Интеллектум» ойыны - болашақтың білім беру үлгісі. Балалар бұл ойынды қызығушылықпен, ынтамен ойнауда.

2. Бағдарламаның мақсат-міндеті

Бағдарламаның өзектілігі. Таным, сана-сезім, мінез-құлықтар, құндылықтар күнде өзгеріп жатқан ХХІ ғасырда эмоциялық интелектке деген қажеттіліктің артары анық әрине. Бір топ ғалымдар эмоциялық интелекті дамыту мектеп жасынан басталуы керек және арнайы бағдарламалар дайындалып, жүйеге қойылуы керек деген ұсынысты алға тартады. Одан қалса эмоциялық интелектісі жоғары адам айкюі (IQ) жоғары адамдарға қарағанда мықтырақ болатыны және көбірек жетістікке жететіні де айқындалып келеді. Бұл тұрғыдан алғанда, эмоциялық интелект - адамның өзінің және өзгелердің эмоциясын түсіну және олардың эмоциялық күйіне бейімделу икемділігі болмақ. Баланың эмоциялық қабілеттерін ашуда интеллектум жүйесінің өзіндік орны бар. Тұлғалық интеллект пен бала болмысының ерекшеліктері мұнда, ең алдымен, түрлі жаттығулар арқылы эксперимент жүргізуге негізделген. Шығармашылдық ойлау қабілеті дамып, қоғамға көбірек пайдалы тұлға бола білуге көмектеседі. Әр ойын түрлі алаңда логика құруға бағыттайды. Стратегиялық ойындарда ойын құруды, өзгерген жағдайларға қарай жаңа жоспар құру және қарсыласының ойын анықтауды үйренеді. Сонымен қатар, стратегиялық ойындарда қарсылас болуға лайық деңгейде жетіледі. Жүйенің қолданылуы

Бағдарламаның мақсаты – стратегиялық ойындар арқылы қырағылықты, көрегендікті, икемділікті, табандылықты, парасаттылықты дамыту, математикалық ойлау және зейін қою, визуалды зейін дағдыларын дамыту және стратегияны әзірлеу визуалды қабылдауды, проблемаларды шешуді, үш өлшемді көру дағдыларын дамыту болып табылады.

Бағдарламаның міндеттері:

Оқыту:

- сабақта алған білімдерін бекіту және кеңейту.

- осы ойындардың көмегімен бейнелі, кеңістіктік ойлау және өз ойын білдіру қабілетін қалыптастыру;

Түзете - дамыта оқыту:

- пробуждать құмарлығы;

- тапқырлықты, тапқырлықты және ойындарға тұрақты қызығушылықты дамыту;

- шығармашылық қабілеттерін қалыптастыру;

- проблемалық жағдайларда бағдарлай білуді дамыту;

- схемалармен, Нұсқаулық карталармен жұмыс негізінде ойлаудың аналитикалық-синтетикалық қызметін түзету және дамыту;

- саусақтардың қозғалысын, қолдың ұсақ моторикасын түзету және үйлестіруді дамыту.

Тәрбиелейтін:

- оқушылардың Еңбек және эстетикалық тәрбиесін жүзеге асыру;

- шығармашылықтың дербестік қабілетін дамыту;

- оқушыларда шыдамдылық, еңбекқорлық, шыдамдылық;

- оқушыларды практикалық дағдылармен және жұмысты сапалы орындау дағдыларымен қаруландыру;

Бағдарлама контекстінде төмендегі 4 дағды синтезді түрде қамтылып отырады. Олар:

Тілдік дағдылар. Жүйе, жекелей және топтық жұмыстарға қарай құрылды. Жаттығу барысында оқушылар өздерін тану, әлеуметтік диалогтар құру, топтық жұмыстарға белсене атсалысу, мәселені шешу және анализдеу барысында тілді тиісті орында қолдануларына жағдай жасайды. Оларға дұрыс байланыс құру жөнінен маңызды мүмкіндіктер ұсынады.

Математикалық дағдылар. Есептік санау, есептей алу, өлшеу, мөлшерлеу қабілеті, жоспарлау, мәселені шешу әдістері (мәселені тану және аланиз жасау) геометриялық дағдылар, симметрия, логикалық байланыс құру, домино, техникалық қабілеттерді иелендіреді.

Өнер дағдылары. Визуалды қабылдау, эстетикалық пішіндер құрастыру, симметриялық пішіндер жасау, жоба және пішінге анализ жасау, пішіндік доминолар құрастыру секілді шығармашылықпен ойлауға бағыттайды.

Ғылыми дағдылар. Зерттеу, нәтижені болжау, байланыстыру, статистикалық тепе-теңдік құру, физикалық және психомоторикалық қабілеттерін жетілдіреді.

Ойындарда физикалық орындаулардан бұрын немесе кейін қажет болған жаттығу кітаптары орын алады. Кітаптар әр баланың өзі орындауы керек жаттығу беттерінен тұрады. Кітап мазмұнында виуалды қабылдау алаңында; түс және пішінді ажырату, салыстыру, анализ жасау, бөлшектерден бүтінді құрастыру, пішіннің бөлшектерін қабылдау, симметрия, кестені оқу 3D пішінді қабылдау, байланыс құру қабілеттерін жетілдіреді. Ойлау қабілеттері алаңында аналитикалық ойлау, стратегиялық көзқарас, кесте құру, координация жүйесі, ықтималдық, стратегиялық ойын құрастыру, өзгерген жағдайға қатысты шешім қабылдау қабілеттерін жетілдіреді. Математикалық дағдылар алаңында реттестіру, санды қабылдау, логикалықбайланыс құру, координация жүйесі, симметрия және есптей алу қабілеттері жетіледі. Шығармашылық алаңда қиял құру, қиялын жалғастыру, жоспарлау қабілеттері жетіледі.

Интеллектуалдық дамыту ойындарын қолданғанда оның мынадай шарттарға сәйкес болуын қатаң ескеру қажет:

– ойынның балаларға беретін білімдік және тәрбиелік мәні болуы;

– баланың жан-жақты дамуына, танымдық қызметінің артуына әсер етеді;

– өтіліп отырған материалдарға қызығушылығын туғызуы;

– оқу-тәрбие үдерісінің мақсатын іске асыруда балаға қажетті білік пен дағдыны қалыптастыруға көмектесетіндей болуы тиіс;

– тілдік материалдарды салыстыра алуы және қорытынды жасай білуі;

– балалардың қоршаған ортамен таныстырудағы рөлі.

Интеллектуалдық дамыту ойындарына қойылатын талаптар:

Ойынға берілген уақыт баланы жалықтырмайтындай болуы;

Тақырып аясынан ауытқымай, оның ережесі қатаң сақталуы;

Ойынға қажетті материалдар алдын ала даярлануы;

Ойынның балаға беретін білімдік және тәрбиелік мәні;

Баланың жан-жақты дамуына, танымдық қызметінің артуына әсер етуі керек.

Интеллектум бағдарламасы жүзеге асырылу тұрғысынан да тиімді: ол зертханалық жұмыс ретінде немесе үйірме не жеке дәріс ретінде де жүргізіледі.

3. Бағдарламаны меңгеру деңгейіне қойылатын талаптар

"Интеллектум" үйірмесінде жұмыс істеу кезінде білімге, шеберлікке және дағдыларға қойылатын талаптар.

Түсінуге тиіс:

- жалпы жобалық қызмет және оның негізгі кезеңдері туралы;

- құрылыс (қарапайым және күрделі, бір детальды және көп детальды), эскиз, технология, дизайн ұғымдары туралы.

Білуге тиіс:

- ТБ ережелері;

- қарым-қатынас ережелері;

- оқушылар өз жұмысында пайдаланатын материалдардың атаулары мен қасиеттері;

- бөлшек деген не (бұйымның құрамдас бөлігі);

- мұндай құрылымы және бұйым конструкциясының болады однодетальными және многодетальными;

Игеруге тиіс:

- бақылау, салыстыру, қарапайым жалпылау жасау;

- материалдарды мақсаты бойынша ажырату;

- күрделі емес бұйымдардың бір детальды және көп детальды конструкцияларын ажырату;

- қарапайым сызбаны оқу (эскиз);

- зерттелген операцияларды сапалы орындау;

- қоғамдық орындарда мәдени тәртіп ережелерін сақтау;

- жұмыстың дұрыс орындалуын бақылау.

Жалпы іскерліктер:

Өздігінен:

- ұсынылған оқу тапсырмасын талдау;

- әзірленген жобаға сәйкес жұмыс орнын ұйымдастыру, қажетті материалдарды, құралдар мен құрылғыларды таңдау;

- өзінің практикалық жұмысын оның барлық кезеңдерінде үнемді, ұтымды және шығармашылықпен құру;

- конструкцияны таңдауды және оқу тапсырмасын пайдалылық, беріктік, эстетика талаптарының бірлігінде орындауды негіздеу;

- сызбаға (эскизге), сызбаға сүйене отырып, Қолжетімді практикалық тапсырмаларды орындау.

Мұғалімнің көмегімен:

- практикалық жұмыстарға арналған тақырыптарды таңдау;

- мәселені тұжырымдау, мұғалім ұсынған немесе жұмыс барысында туындайтын оқу мәселелерін ұжымдық талқылау;

- оларды шешудің мүмкін жолдарын ұсыну.

4. Бағдарламаны іске асырудан күтілетін нәтижелер

Интеллектуалдық дамыту ойындарының ерекшелігі – оның әрекеттік сипатында. Мұнда балалар ойын шығарушылар, ойынды жасаушылар болып табылады. Олар ойында өздеріне мәлім өмір құбылыстары мен оқиғалары туралы білімдерін бейнелейді, оларға өзінің қатынасын білдіреді.

Балалардың ең сүйікті ойын ортасында оларды мотивация беруде өзін тануларына көмекші болады. Сонымен қоса, телевизор, компьютер секілді зиян әдеттердің әсерінен алыстауға бағыттайды.

Интеллектум жүйесінде қолданылатын ойындар, оқушылардың сабақтағы үлгерімін жақсартуда: тың ойлау, мәселені шешу, топ құра алу және шығармашылықпен ойлауды мақсат етеді. Балаларға мотивация беретіндей жаттығулар жасау баланың мектептегі жетістіктерінің жоғары деңгейге көтерілуіне көмектеседі. Сонымен қатар, оларға өмір сүруге қажетті қарым-қатынасты меңгеруге бағыттайды. Мотивацияға толы оқушылар…