Ішкі мүшелер жұмысының жүйкелік реттелуі, 8 сынып

Бекітемін

Пәні: Биология

Класы:

Мерзімі:

Сабақтың тақырыбы

Ішкі мүшелер жұмысының жүйкелік реттелуі

Сабақтың мақсаты

Вегетативті жүйке жүйесі, оның құрылысы мен қызметі, ішкі мүшелердің бейімделу сипаты туралы түсінік беру.

Күтілетін нәтиже

Ішкі мүшелер жұмысының жүйкелік реттелуін және вегетативті жүйке жүйесінің қызметін сипаттайды

Сабақтың типі

Жаңа сабақ

Сабақтың әдісі

Презентация, бейнематериалдар

Сабақтың формасы

Жеке

Сабақтың мазмұны

Сабақтың кезеңдері

Мұғалім әрекеті

Оқушы әрекеті

Ресурстар

Бағалау

Ұйымдастыру кезеңі

2 мин

Мағынаны тану

Жаңа сабақ. 10мин

I.Ұйымдастыру кезеңі

Амандасып, оқушыларды түгендеу.

Тренинг

Көңіл күйлерін сұрау. Оқушылардың бойындағы жағымсыз энергияны шығару.

III.Жаңа тақырыпты түсіндіру

Бүкіл жүйесі орталық (ОЖЖ) және шеткі жүйке болып бөлінеді. Атқаратын қызметі бойынша бүкіл жүйке жүйесіне тағы да екі бөлімге: сомалық және вегетативті жүйке жүйесі болып бөлінеді. Сомалық ЖЖ дене қимыл қозғалысы, яғни қаңқа бұлшық еттерін басқарады. Ол адам еркіне бағынады. Сомалық жүйке жүйесінің орталықтары үлкен ми сыңары қыртысы маңдай бөлімінде орналасқан. Бұлшық етке команда жұлын арқылы беріледі. Оның құрсақ қимыл мүйізі мен тамыршасының жалпы жүйесіне, одан бұлшық еттерге беріледі. Команда алған соң бұлшық еттер жиырылады да қозғалыс жасайды.

Вегетативті ЖЖ қаңқа бұлышқетінен басқа бүкіл ішкі мүшелерді басқарады. Яғни бауыр, асқазан, жүрек, өкпе және т.б Ол біздің еркімізге бағынбайды, сондықтан автономды. Біз асқазанымызды, жүрегіміз бен өкпемізді тез немесе баяу жұмыс істеуге мәжбүрлей алмаймыз. Вегетативті жүйке жүйесінің орталығы, негізіне, аралық мида орналасқан. Барлық вегетативті ЖЖ екі бөлімге: симпатикалық және парасимпатикалық болып бөлінеді.

Симпатикалық ЖЖ ағзаны белсенді күйге келтіреді. Ол жүрек соғуын жиілетеді, тыныс алуды, қан ағысының жылдамдығы мен қысымын арттырады. Жалпы зат алмасу белсенді болады. Көз қарашығы мен бронхиоланы ұлғайтады. Ағза симпатикалық жүйке жүйесі импульстерінің әсерінде болғанда, асқорыту мен зәр шығару жүреді. Мысалы, сілекей мен асқорыту сөлінің бөлінуі баяулайды, асқазан мен ішек бұлшық етінің жиырылуы нашарлайды.

Парасимпатикалық ЖЖ керісінше жүрек соғуы мен тыныс алуды баяулатады, қан ағысының жылдамдығы мен қысымды төмендетеді. Жалпы зат алмасу төмендейді. Бірақ ағза парасимпатикалық ЖЖ әсерінен енжар болмайды. Ол асқорту…