Ізгілік педагогикасы тақырыбындағы 10-сынып эссе үлгісі

Мағжан Жұмабаев

Акпанова С.К.

Осакаров ауданы Дальнее ауылы №24 ОМ

Эссе

Мағжан Жұмабаев-білікті педагог,ұлы ақын,көрнекті ағартушы,аудармашы.Өмірі мен шығармашылығы туралы нақты,ақиқатқа негізделген. Мағжан өте турашыл болған,жалғандықты,бояманы жек көрген.Өмірге құштарлық,айналасындағы адамдарға,туған табиғатқа,жер-анаға-Мағжан өлеңдерінің басты сипаттарының бірі.Ақын нені жырласа да,ерекше сүйіспеншілікпен,шышайы жүрекпен жырлайды.Сол себепті де оның өлеңдері сырлы,сазды,көркем. Педагогика ғылымын халық педагогикасымен ұштастыра отырып Мағжан ұлттық тәрбиенің ғылыми негіздерін жасады.Ол педагогика ғылымының негіздерін халық педагогикасымен және халық психологиясымен байланыстырып,баланы тәрбиелеудің,оған дүние танытудың жолдарын талдап көрсетіп берді.Мағжан Жұмабаевтың «Педагогика» атты оқулығының 1923 жылы Ташкенде қайта басылып шығуы бұл кітаптың аса құндылығын танытса керек.Қазіргі танда бұл оқулық ата-аналарға,мұғалімдерге аса бағалы еңбек.

Тәрбие төрт түрге бөлінеді:дене тәрбиесі,ақыл тәрбиесі,сұлулық тәрбиесі,құлық тәрбиесі.Егерде адам баласына осы төрт тәрбие тегіс берілсе,оның тәрбиесі түгел болғаны.Егер де ол жөпшеңді ыстық,суық,аштық,жалаңаштық сықылды тұрмыста жиі ұшырайтын көріністерді елемейтін,мықты,берік денелі болса,түзу ойлайтын,дұрыс шешетін,дәл табатын,дұрыс ақылды болса,сұлу сөз,сиқырлы үн,әдемі түрден ләззат алып,жаны толқынданарлық болса,жамандықтан жаны жиреніп,жақсылықты жаны тілеп тұратын құлықты болса,міне,осындай болғанда адам баласының дұрыс тәрбие алып,шын адам болғандығы.Балам адам болсын деген ата-ана осы төрт тәрбиені дұрыс орындасын...

Кітаптың басынан бері жан көріністерін ,яғни ақыл,ішкі сезім,қайрат туралы жазылған. Ержеткен адамға қарағанда баланың сол айтылған көріністері басқарақ түрде болатынын білдік.Мысалы,баланың әсерленуі,суреттеуі,ойлануы ержеткен адамнан әжептеуір басқаша.Баланың бұл жан көріністерінің әрқайсысын жеке-жеке алғанда басқалығы болған сықылды,бұлардың бәрін тұтас алғанда да басқалық бар.

Бірінші,баланың барлық жан істері бір-біріне берік байланған болады.Мысалы,баланың денесі мен жаны,ақылы мен сезімі,сезімі және қайраты-бәрі бірге іс қылады,бұлар бір-бірімен күресе білмейді.Бала бір нәрсеге ұмтылса,сол нәрсеге баланың денесі,жаны,ақылы,сезімі,қайраты-бәрі бірге жұмсалады.Бала шақта алынған әсердің өмір бойы естен шықпауның мәнісі сол:бала шақта алынған әсер ержеткенде адамның ақылының,ой-пікірінің мінезінің қандай дәрежеде болыуна негіз салады.Балалықта ылғи жағымды әсер алынса,адам өмір бойы көңілді болады.Балалық шақта жағымсыз әсер алынса,қорлық,жоқшылық көрілсе,адам өмір бойы қасіретке бейім болмақ.

Екінші,бала ылғи іске ұмтылады.Дені сау бала тіпті қарап отыра алмайды.Бірақ,бала не істеуге,қалай істеуге білмейді.Сондықтан,ол үлкен адамның істеген ісінен өнеге алады.Баланың еліктемпаз болуы осыдан.