Конфуций және ізгілік педагогикасы туралы эссе

М.Жұмабаев атындағы

№39 гимназия» КММ Әлеуметтік педагог,

өзін-өзі тану пәнінің мұғалімі

Тусупбекова Зейнегул Алкеновна

Конфуций

(Б.з.б. 551)

Эссе

Ізгілік педагогикасының классиктерінің бірі

Конфуций - Қытай ойшылы, философ, тарихшы , мемлекет қайраткері, Қытайда тұңғыш мектеп ашып бала оқытқан ұстаз. Конфуций ілімінің ерекшелігі , ол адамгершілік мәселелерін бірінші кезекке қойған. Конфуций -алғаш рет адамның кісілік тұлғасы туралы ой қозғаған философ.Үлгі тұтуға жарайтын ер адамның адамгершілігі, үлкенді сыйлауы, әдет-ғұрып, дәстүрді құрмет тұту жоғарғы дәрежеде болуы тиіс. Адам тумысынан жаман болып тумайды, оны жаман да, жақсы да қылатын өскен ортасы деп Конфуций мемлекетті де, үлкен отбасы деп түсіндірген. Конфуций үшін ізгілік, түсінік, еріктілік жолы маңызды. Онымен пікірлескен шәкірттерінің бірі, мемлекетті басқару ісі хақында «Жолы барларға жақындату үшін жолы жоқтарды жазаласақ қалай болады», - деп сұрақ қояды. Конфуций оған:-Сіздің қолыңызда басқару тізгіні, Сізге жазалаудың қажеті не? Сіз жақсы істермен ғана айналысыңыз, сонда барша халық барлық жақсылыққа ден қояды. Қадірменді басшының жақсылығы - жел, ал, халықтың жақсылығы - шөп. Шөп желдің бағытына иіледі -деп жауап береді.

Адами құндылықтар аруақтарды, сыйлаудан, ата-текті білуден күшейе түседі.«Ата-тегін білмеу тексіздік», -деп есептелетін қазақ халқының талабы бұл жерде Конфуцийдің ойымен бірдей болып үндесіп тұр.Ұстаз «Әкесінің тірі кезінде оның іс-әрекетіне ден қойған, ал, ол өлген кезінде оның үлгісін үш жыл бойы ұстанған адамды ата-анасын сыйлай білген адам деп есептеуге болады», - дейді. Қытай халқының ұстазы Конфуцийдің осы пайымы қазақтың «Әке көрген оқ жонар, шеше көрген тон пішер» - деген ойын қайталап тұрғандай. «Конфуций айтқан пікірлер, ойлар мен идеялардан, қазақтың ұлы ойшылдарының рухани мұрасымен үндестік, сабақтастық көруге болады. Себебі, жалпыадамзаттық рухани құндылықтар ортақ, олар үшін ұлттық, мемлекеттік шекаралар жоқ. Демек, Қытай халқының данасы Конфуцийдің рухани мұрасы қазақ халқына да жат емес.

Бір күні Конфуцийден бір шәкірті: «Егер сізге әкімшілік-аумақты басқаруды тапсырса сіз ең алдымен не істер едіңіз?» деп сұрады, Конфуций: «Мен барлығының өз атауына сәйкес келуін қадағалар едім. Егер билеуші- билеуші, министр – министр, әке – әке, ұл – ұл орнында болса басқарған жақсы ,мол игілікке ие болу үшін: бүкіл халықтың жағдайы жақсы болуы керек,бүкіл халықтың жағдайы жақсы болуы үшін, отбасының жағдайы жақсы болуы керек, отбасының жағдайы жақсы болуы үшін, өзіңнің жағдайың жақсы болуы керек, өзіңнің жағдайы жақсы болуы үшін, жүрегің таза, түзелген болуы керек, сіздің асыл қазынаңыз қайда болса, сіздің жүрегіңіз де сонда болады, жүрек таза болуы үшін, шыншылдық, ой саналығы керек, ой саналығы болу үшін,…