Ізгілік тақырыбындағы ғылыми жұмыс 7-сыныпқа

Жамбыл облысы Сарысу ауданы

Балтабай Адамбаев тірек мектебі

«Ізгілік – қастерлі,

қадірлі өмірдің нәрі»

Жобаның авторы: Жамашева Алина,

Жобаның жетекшісі: Балахметова Индира

Саудакент ауылы

Жоспар:

І. Кіріспе

Ізгілік–қастерлі, қадірлі өмірдің нәрі

ІІ. Негізгі бөлім

Ізгілік-адам жаратылысының құдіретті күші

Менің өмірімдегі ізгіліктің мәні

Ізгілік қасиеттерінің түрлері

ІІІ.Қорытынды

Адам өмірі мен ізгілік-ажырағысыз ұғым

І. КІРІСПЕ

«Ізгілік – қастерлі, қадірлі өмірдің нәрі»

Өмірдегі ақ пен қара сияқты адамдардың да мінез-құлқы, ішкі әлемі әр түрлі болады. Біреу ақжарқын, кең пейілді, өте мейірімді, ақкөңіл, жайдары, бауырмал, кішіпейіл болып келеді. Ал біреулер тек өз пайдасын ғана ойлайтын өзімшіл, өр көкірек болып келеді. Мансап пен байлыққа , атаққа қол жеткізу үшін ондай адамдар көптеген қулық пен жаман әрекеттерге барады. Ондай адамдардың сөзі мен ісі келіспейді. Жақсы немесе жаман болу әркімнің өзіне байланысты. Қандай іске болсын адамгершілікпен қарап, өзгелерге қайырымдылық көрсете білген адамның мәртебесі қашанда биік болады.

Мақсаты:

Адам өміріндегі ізгілік ұғымының мәнділігін ұғыну, ізгі істерге жетелейтін адамгершілік қасиеттерді дамыту.

Міндеттері:

Ізгіліктің рухани-адамгершілік құндылық ретіндегі мағынасын ұғыну;

Бойымда ізгі істерге жетелейтін адамгершілік қасиеттерді дамытуға ықпал ету;

Адамгершілігі мол, ізгілікті тұлға ретінде қалыптасу;

Ізгі істерге жетелейтін адамгершілік қасиеттерді дамыта отырып, жағымсыз қылықтар мен жаман істерден сақтану;

Ізгілік

Ізгілік не? Тегі қандай? Түсі қандай?

Мінез-құлық,ісі қандай өзінің?

Ізгіліктің нышаны-

Халық үшін қайтпай құрақ ұшады.

Ізгі жүрек ізгілігін сатпайды,

Жомарт жандар құнын тілеп жатпайды.

Қайырымды жан қайырым етпес есеппен,

Есе күтсең, ұрғанмен тең кесекпен.....

Қадірсіз зат шеттеп жерде қалады,

Асыл нәрсе төрден орын алады.

Ізгі іс етсең- текті тірлік сүргенің,

Жауыздығың- жерге тірі кіргенің.

.....Ізгі ісіне опық жеген жан бар ма?

Жаманатты зауал таппай қалған ба?

Жамандықты қусаң,азап шегесің,

Жамандыққа жақсылық қыл жеңесің!

( Ж.Баласағұни)

ІІ. НЕГІЗГІ БӨЛІМ

Ізгілік (латынша Нumanitas — адам табиғаты) — адамның еркін ойлауының әр түрлі көріністерімен байланысты; оған сәйкес еркіндікті, адамның индивидуалдық дамуын уағыздайды. Қоғамдық жағдайы мен өзінің шығармашылық күштерін еркін дамытатын жеке бас құқығына тәуелсіз түрде, адамның құндылығын, адамдардың арасындағы тендік, әділеттілік, адамгершілік қатынастарды қуаттайтын көзқарастар мен идеялар жиынтығы.

Ізгілік — әдеп санаты; адамның қоғамдық және жеке өміріндегі құбылыстардың мұратқа қатысты жағымды адамгершілік мәнін бейнелейді, моральдық-қоғамдық сананың неғұрлым жалпы ұғымдарының бірі. Ізгілікке қарама-қарсы ұғым — зұлымдық. Нақ ненің бағамдалып отырғанына (жеке адамның қылығы, моральдық сапасы, адамдардың қарым-қатынастары не әлеуметтік қызметі) орай, ізгілік неғұрлым нақты ұғым нысанын алады — жақсылық, қайырымдылық, әділеттілік және т.б. Әдеттегі ұғынуда ізгілік ұғымының мазмұны моральдық құбылыстарға қоса басқа да жағымды құндылықтарды қамтиды; бұлар игілікпен теңдестіріліп, жағымдыны, пайдалыны, белгілі бір әлеуметтік топтардың мүдделеріне сай келетін мақсатқа лайықтыны білдіреді. Бірсыпыра жағдайларда жеке және жалпы мүшелерді қанағаттандыруға бағытталған іс-қимылдар арасындағы, өткінші жағдайлардың ықпалымен жасалған бағамдаулар мен жалпы адамзаттық негізі бар пайымдаулар арасындағы, субъективтік тілектерден не сол сәттегі көкейкесті қажеттіліктерден туындаған шешімдер мен мұрат жолындағы құлшыныстан туыңдаған шешімдер арасындағы шектерді дұрыс анықтау қиынға соғады. Тарихи тұрғыда ізгілік адамдар арасындағы бытыраңқылық пен жатсынуды жеңуге, өзара түсіністікті, моральд

Адам қолымен жасалған игі істің бәрі- оның ақыл-ойымен жүрек жылуының көрінісі. Жанында жүрген жандардың қуанышын бөлісіп, қиындығына ортақтаса алатын адамның іс-әрекетінде ізгіліктің негізі жатады. Жақсылық жасай білген адамның ішкі жан дүниесі таза, сезімі сергек болады. Ондай адамдар әр істе көрегендік таныта біледі. Рақым, қанағат, әділдік және қайырымдылықпен жасаған жақсылығының жемісін ,рахатын көреді. Тілегі мен жүрегі үндестікте болған адамның руханилық қуаты арта түседі. Туған-туыстар, достар, жора-жолдастар, көрші таныстармен сыйластықта, татулықта, жақсы қарым-қатынаста болу да ізгілікті білдіреді.

Адам ізгілік туралы сөздерді жалаң айтпай, оны іс жүзінде көрсете білуі тиіс. Жақсылық істеуден жалықпа, істеген жақсылығыңа өкінбе. Ізгі ниет, ақ көңілмен жасаған әр ісінде ізгіліктің ісі бар екенін есте сақтау. Ізгілік пайда үшін емес адамдардың қуанышы үшін жасалады. Адамға қалайда болса көмек келтіретін ой мен іс-ізгілік деп аталады. Ізгілікке ұмтылу адамның жаратылысының өзінде бар нәрсе .

Адам өмірі үш кезеңнен тұрады: кеше, бүгін және ертең . Кешегі күн өтеді де кетеді. Оның орнын қайта толтыра алмайсың. Ертеңгі күн өте жақын. Сол үшін бүгіннен, қазірден бастап үлкен құштарлықпен, жалын атқан жүрекпен іске кірісу керек. Көңілің қалаған істің нәтижесін көріп, шығармашылық шаттығына бөлену үшін қиялыңа қанат байлап, шабыттана түсу керек. Бұл адамның уақытты дұрыс пайдалануды талап етеді. Уақыттың қадірін білген адам жастық шақ пен есейген кезді бос өткізбеуді ойластырады. Бүгінгі істі ертеңге қалдыру-ақымақ, жалқау адамның ісі. Уақытты бағалай білген адам еңбегінің жемісін тереді. Өмірін мәнді де сәнді өткізеді.

«Адамның тізгінді басшысы-ақыл , жетекшісі-қатаң талап, шолушысы-машық ой, жолдасы-жасампаз кәсіп, қорғаны-сабыр, қорғаушысы-салмақты мінез, сынаушысы-халық» деген сөздердің астарында қаншама ой, биік парасат, нағыз өмірлік тәлім-тәрбие бар.

Қамшы сабында өте қысқа ғұмырда жасампаз істерді тындыру, ұлағатты із қалдыру-ең керемет қасиеттер. Адам биік мұратқа жету жолында өзіне-өзі: «Мен өмірге не үшін, қандай із қалдыру үшін келдім? Бүгін неге қол жетті? Неге жете алмадым?» деген сауалдарды қою арқылы тәулік бойында іс-әркеттерді шолудан өткізіп, іскерлікті шыңдап отыруды өзіне –өзі қатаң талап етуі керек. Демек, адам біткен іске емес, керісінше, бітпеген іске, жоспарланған мақсат үшін жанын қияр болуы шарт. Ол үшін бар мүмкіндік пен ерекшеліктерді, уақытты ұтымды пайдалана біл. Жас адам өмірді бос өткізуге, алтын уақытты ысырап етуге тиіс емес. Адам үшін бәрінен де уақыт қымбат. Ол өз заманы, өз дәуірінің мәдениетті, білімді және алдыңғы қатарлы зиялы, текті азаматы болудың ұтқыр жолын ойластыруы керек . Ол үшін жас күнінен-ақ өзіңді-өзің биік кісілікке баулы, көп оқып, көп істі үйрен. Уақыт талабына сай кез-келген іске, еңбекке , оқуға, білімге құлшына кіріссең, сөз жоқ, зор жеңіске, асқақ абырой мен беделге міндетті түрде жетесіңдер. Қол жеткен жетістік пен табысқа мақтану, масаттану тиімді қасиет емес. Өйткені бүгінгі табыстан гөрі келер таңдағы көкейкесті міндеттер ерекше үлкен әрі аса маңызды. Сол келелі де өзекті

Терең білімді, білікті іскер болу, қайраткер, ұлттық тұлғаға айналу көп оқып, көп ізденуді ғана емес, уақытты дұрыс пайдаланып, ерінбей еңбек етуді де қажет етеді. Демек, адам…