Келес кесірткесі туралы 4-сыныпқа арналған ғылыми жұмыс

Тақырыбы : :

« Бауырмен жолғалаушылар .

Келес кесірткесі »

Ғылыми жоба

Б ауырымен жорғалаушылар тобына жататын елімізде кездесетін ең ірі Келес кесіртке немесе Варандар туралы кеңірек танысу .

Ж оба мақсаты :

Зерттеу әдістері

- ғылыми әдебиеттердегі анықтамалармен танысу ;

- бақылау ;

- зерттелген нәтижеге талдау жүргізу .

Кесіртке ( Saurіa ) – қабыршақтылардың бір отряд тармағы .

Қазба қалдықтары триас кезеңінен сақталған , жыландардың арғы тегі болып саналады . Кесіртке Жер шарының суық аймақтарынан басқа жерінің бәріне дерлік таралған . Бұлардың қазіргі кезде 20 тұқымдасқа , 350 туысқа бірігетін 4000-нан астам түрі бар. Қазақстанда 6 тұқымдасы 13 туысы , 30 түрі кең таралған . Кәдімгі кесіртке тұқымдасының республикамызда 2 туысы бар:

Бұлардың Қазақстанда 11 түрі кездеседі .

Кесірткелердің көптеген түрі жерде жүреді , ағашқа , бұтаға өрмелей алады , құмға батып кететін түрлері де бар (бат-бат кесіртке ). Галапагос игуанасы мұхит жиегіне жақын жердегі суда кездеседі . Денесі жалпақ , қысқа не ұзынша келеді . Денесінің тұрқы 3,5 см- ден 4 м- ге жетеді . Тері қабыршағының пішіні , құрылысы , үлкендігі әркелкі , оның түрлік жіктелімге бөлгенде үлкен мәні бар. Аяғы кейбір түрінде өте жақсы жетілген , кейбіреуінде редукцияға ұшыраған . Тісі бірқырлы кейде көпқырлы болады . Тілінің құрылысы да әр түрлі . Мысалы , жармасқы мен ешкіемерде – жалпақ , қалың етті ; кеселде – ұзын , ұшы екіге айрылған ; хамелеонда – өте ұзын , түп жағына қарай жуандайды . Көздерінің қабағы қозғалмалы , ойнақшып тұрады . Қауіп төнгенде көбі құйрығын үзіп тастап қашады , бірақ көп кешікпей жаңадан құйрық пайда болып бұрынғы қалпына келеді . Сарлан , аяғы болмағандықтан , кесірткеден гөрі жыланға көбірек ұқсайды

Келес кесіртке – бауырымен жорғалаушылар тобына жататын елімізде кездесетін 26 түрлі кесірткенің арасындағы ең ірі кесіртке . Оның денесінің ұзындығы 40-57 сантиметр, ал салмағы 3-3,5 келі.Келес кесірткесінің тұлғасы арқасынан құрсағына қарай сәл ғана жалпиған . Терісінің сыртын қаптаған ұсақ көпбұрышты қабыршақтарының пішіні біркелкі . Басы жалпақтанып тұмсығы үшкірленіп келген . Мойны ұзын , алға қарай созылған тұмсығы айқын байқалады . Танау тесіктері көлденең саңылау пішінді болып көзіне жақын орналасады , ал басқа кесірткелерде танау тесіктері тұмсығының ұшында орналасады .

Келес кесіркесі

Келес кесіртке кесірткелердің варандар тұқымдасына жататын Орта Азия мен Қазақстанда таралған ең ірі кесіртке . Оның дене тұрқының ұзындығы 150- 170-см, салмағы 2,5- 3кг жетеді . Келес кесірткесінің денесінің бұлшық еттері өте жақсы жетілген , аяқтарындағы 5 саусақтары ұзын…