Кескіндеме пәнінен авторлық бағдарлама, 7 сынып

ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ ҒЫЛЫМ ЖӘНЕ БІЛІМ МИНИСТРЛІГІ

АУДАНДЫҚ БІЛІМ БӨЛІМІ

«БЕКІТІЛДІ»

аудандық білім бөлімі әдістемелік кабинетінің меңгерушісі __________________

жыл « » тамыз № ________

«КЕСКІНДЕМЕ»

БАҒДАРЛАМАСЫ

Қосымша білім беру бағдарламасының тақырыбы: " Кескіндеме"

Бағдарламаны жүзеге асыратын ұйым:

Құрастырушы:

«Кескіндеме»

(бағдарламаның атауы)

әдістемелік (педагогикалық) отырысында қаралды

№ 1 Хаттама жыл

Оқу ісінің меңгерушісі _____________

(қолы)

«Кескіндеме»

(бағдарламаның атауы)

Аудандық сараптама комиссияның отырысында бекітілді

№ ___ Хаттама «_____» ________________ жыл

Сараптамалық комиссия төрағасы ____________________________________

(қолы) (Т.А.Ә.)

Бағдарламаны бекіткен

Бағдарламаны бекіткен мерзімі:

Қосымша білім беру бағдарламасының тақырыбы: "Кескіндеме " пәні бойынша сурет және қолданбалы өнер сабақтарына арналған бағдарлама

Бағдарлама бойынша білім алатын оқушылардың жасы 11-15 жас

Бағдарламаны жүзеге асыру : 7 сыныптарда өтеді

Бағдарлама авторының аты-жөні,қызметі:

Бағдарламаны жүзеге асыратын ұйым:

Оқыту жылы, бір жылдағы әр сыныптағы сағаттар саны- 34 сағат

Топтағы оқушы саны- 4-8 оқушы

Мекен жайы:

Алғы сөз

Оқу пәні – бұл білім алушылардың өзінің жас ерекшеліктеріне, физикалық және психологиялық ерекшеліктеріне сай танымдық мүмкіндіктеріне сәйкес белгілі бір білімнің, ғылым-ілімнің, мәдениет пен өндірістің, еңбектің негізін игеруге себепкер болатын практикалық жаттығулар мен машықтардың, іліми-ғылыми жүйесі болып табылады. Ал оқу жұмыс бағдарламасы – нақты оқу пәні бойынша берілетін білімнің мазмұнын, дағдылар мен ептілігін, қабілетін ашып көрсететін, ұсынылған тақырыптардың бірізділігі мен дүниетанымдық ой-пікірлердің негізін үйрететін логиканы, оқып-үйренуге кететін уақыт мерзімін мөлшерлейтін нормативтік құжат. Бағдарлама пәнді оқытудың әдістемесін, жалпы ғылыми маңыздылығы мен рухани тұтастай бағыт-бағдарын, теориялық құндылығын анықтайды. Бағдарламада оқу жылына сәйкес оқу материалдарының құрылымы көрсетіледі. Оқу үдерісінің тиімділігі мен табыстылығы білім алушылардың оқу бағдарламасын толық та жемісті меңгерумен айқындалады. Осы оқу бағдарламасын толық меңгеру білім алушылардың ептілігі мен қабілетіне, дағдыларына және оқу үдерісінің ұтымды ұйымдастырылуына тікелей байланысты.

Бұл бағдарлама жалпы өнер мектептеріне,оның ішінде ауылды жерлердегі қосымша білім беру мекемелері ішіндегі сурет бөліміндегі «кескіндеме» пәні бойынша білім мазмұнын,білімді игерудегі қажеттілікпен қатар,оқушылар-дың кескіндеме жайлы білім ауқымын кеңейтіп,шығармашылық бастауын-дағы кескіндемедегі шеберліктерін,дарынын арттырып,үйрену жолдарын айқындап,4 жыл білім алады.

Түсініктеме хат

Бағдарламада оқу мен білім алу деңгейлеріне қарай,оқушының жас ерекшеліктері ескеріле келе,кескіндеме пәнінен көркемдік білімдерін жетілдіре келе,әлем мәдениетін танып білуге,тұлғаның әлеуметтік, мәдени және кәсіптік анықталуына,өз шығармашылығының ауқымын кеңейтуге бағытталған.Оқыту бағдарламасы «көркемсурет» бөлімдерінің негізгі оқу сыныптарына арнала отырып,баланың мәдени,рухани,өзін-өзі дамытуына және өзге елдің бейнелеу өнерімен таныса келе ұлттық өнермен ұштастыруына үлкен үлес қосады.

Кескіндеме өнерін кеңінен тани отырып,оның құрылымын,шығу тарихын ақпарат құралдарынан,ақпарат көздерінен оқып,зерттей келе, баланың өзін-өзі жан-жақты шығармашыл тұлға ретінде қалыптастыра алуға арналған бағдарлама топтық бағдарлы сурет сыныптарына,сәндік қолданбалы өнер сыныптарына арналады.

Бағдарламаның жаңашылдығы

Кескіндеме пәнін жоспарлаудағы жұмысты орындау,сурет салу тәсілдерінің сан алуандығы,әр баланың жұмыс жасау барысында,өз ойын еркін жеткізе келе,шығармашыл тұлға ретінде қалыптасуы.Әр тақырыптың ауқымының кеңдігі әрбір жас тұлғаның бойындағы қабілетін оятуға септігін тигізері сөзсіз.

Оқытушы кескіндеме өнеріне тән заңдылықтарды үйрете отырып,оны ұлттық өнермен ұштастыра келе бала бойына халқына деген патриоттық сезім ұялатады.

Бағдарламаның маңыздылығы

Кескіндеме саласында түстануға,түстерді үйлестіре білуге,айналаны қоршаған ортамен байланысын күшейтуге,сұлулықпен әсемдікті сезіне білугеүйретсе,баланың сана-сезімі ашыла түсіп,ойлау,көру қабілеті артуы хақ.

Педагогикалық өзектілігі

Кескіндемемен айналысу қарапайым адам көре білмейтін,сезе алмайтын әдемілікті бала бойындағы ішкі жан-дүниесін толық аша білуге талпындырары анық.

Оқу барысында оқушының танымдық қабілеті күшейіп,шығармашылық қабілеті артып,дербес тұлға ретінде қалыптаса алады.

Балалардың көркемдік әсері-ұлттық және этномәдени құндылықтарға ұласа келе жалпы адами тұрғыда жан-жақты жетілуіне ықпал етеді.

Уақыт пен адам талабына сай қосымша білім беру тиімділігін анықтайтын құзіреттілік тұрғыдан қарау бағдарламаның маңызды көзі болып табылады.

Мақсаты: Әр түрлі бояу түрлерімен жазықтық бетінде орналасқан көрем шығармаларды өмірдің өзіндегідей жанды етіп жазуғы бейімдеу.

Міндеттері:

«Кескіндеме» пәнінен теориялық білімін жетілдіру.

Айналаға, әлемге, сұлулыққа деген көзқарасын өзгерте отырып,өзін-өзі оқытып,шығармашылыққа ден қоюын қалыптастастыруға тәрбиелеу.

Балалардың бойындағы көру,есте сақтау,белсенділік,ұқыптылық қабі-леттерін дамыту.Қоршаған ортаға деген байқампаздық, эстетикалық көзқарастары,сүйіспеншіліктерін арттыру.

Бағдарламаның ерекшелігі:

«Кескіндеме» пәніне арналған бұл бағдарлама да әр тоқсан сайын кескінде-менің қыр-сырын,оның түстік ерекшеліктерін кеңінен танып,натюрморт са-луда түрлі-әдіс тәсілдерді пайдаланатындығымен,баланың деңгейіне қарай сурет салу қабілетін арттыратындығымен ерекшеленеді.

Әр оқушы өзін шығармашыл тұлға ретінде қалыптастыра келе,өзінің жұмыстарын тролық зерттеп шығармашылық жоба ретінде қорғауға бағытта-латындығымен көзге түседі.

Бағдарлама бойынша оқыту-оқушының өз еркімен ізденуіне таным-білім-дерін кеңейтуге іс-тәжірибелерін айқындауға көмектеседі.Теориялық бөлімде балалар кескіндеменің орныдалу әдістәсілдерімен кеңінен танып,білсе,ал сарамандық жұмыс барысында оларды жүзеге асырып сауатты түрде орындауларына болады.

5 сыныпта

Кескіндеме жайлы түсініктерін қалыптастырып,кескіндеме өнеріне саяхат жасаса,әрмен қарай бояқтар әлемімен ұштасады.Су бояқтың құрылымы мен өзара жақын түстер,негізгі түстер,туыстас түстерді кеңінен танып,түстер әліппесін үйрене алады.

Натюрмортты бояқпен салуды үйреніп қана қоймай,оларды салудың түрлі тәсілдерін әрбір оқу жылы сайын жаңартып, ауқымын кеңейте түседі. Натюр-морттағы заттардың түс үйлесімі,орналасуы,кеңістікпен колоритті бере білуі бірінші оқу жылының негізгі талабы болып табылады.Сонымен қатар сулап салу,лессировка,фактуралы кескіндеме тәсілдерін үйренеді.

6 сыныпта

Оқушылар гуашьпен жұмыс жасауды бастайды.Оның еркшеліктерін,түс шығаруды,шығарманы бұл материалмен қалай жұмыс жазу керектігін тәжірибе жасау арқылы үйренеді. Мата бүрмелері,оларды үлгілеу,салу,жарық көлеңкені түс арқылы беру.Заттардың пішіні,көлемі,фактурасы туралы білімін кеңейте түседі.Оқу сала-сында натюрмортты құру,оның композиция-сының шешімін шығару жайлы дидактикалық ойындар қарастырылған. Алла прима,балауызбен жұмыс сияқты жаңа техникалармен шығармаларын орын-даса,интерьерді салу сатысын бастайды.Пейзаж жанрына шолу жасайды.

Әрбір оқу жылы сайын натюрморт салудың нәтижелеріне талап күшейтіле-ді.Сабақтар сайын әдістемелік нұсқаулар беріледі.

7 сыныпта

Моренизм саласында жұмыс жасаған суретшілердің жұмыстарынан көшірме жасауды үйренеді.Онда дәлдік пен көру қабілеттерін арттырады. Сонымен қатар шығармашылық жобалар жасап, ой-өрістерін дамытады.Эстетикалық талғамдарын алған білімдерімен ұштастыра отырып кеңейтеді. Ұлттық өнер-мен байланыстыра отырып, жұмыстар жасайды.

Натюрморт тақырыбында салыну жолдары техникасымен күрделене түседі. Мазок,аналитикалық кубизм әдістерін үйренсе,грунтталған қағазда пастель-мен жұмыс жасау әдістерін қамтиды.

Адам бейнесін суреттей отырып,оны салу жолдарын,пропорциясын, заңды-лықтарын қабылдайды.

8 сыныпта

Шығармашылық жобалар сәндік кескіндемемен ұштастырылады.Акрил бояғымен жұмыс жасай отырып,салған суреттерін шынайлыққа жақындасты-рады.Автопортрет салып бертін келе адам сұлбасын,қимыл қозғалысын бей-нелеуді меңгереді.

Мұғалімнің жеке іс-тәжірибесіне сүйене отырып жасалған бағдарлама бала-ларға біліммен қатар оның бойына мейірімділік,сүйіспеншілік,сыйластық қа-сиетін,өзіне деген сенімділік қабілеттерін бойына дарытары сөзсіз.

ПӘНАРАЛЫҚ БАЙЛАНЫСТАР

Кез-келген арнайы пән басқа пәндермен байланыста қаралады. Кескiндеме сурет және композициялықпен ажырамас байланыста, сондықтан да кез-келген тапсырмаларды орындау барысында оқушылар әртүрлі сабақтарда ұқсас тақырыптардың негізгі білімдерін меңгергеніне көз жеткізуі керек. Осы оқу бағдарламасы орта бiлiм бағдарламаларымен бiрiн-бiрi толықтырады -математика, тарих, биология және тағы басқалар пәндер бойынша бiлiмдерді кеңейтiп, тереңдетедi.

«Кескіндеме» – «Сурет»

Қағаз парағының жазықтығындағы көлемдi конструкцияның құрастырулары және көлемнiң көлеңке арқылы берiлу әдiстері туралы сызықты перспектива білімдерінің қолданылуы.

Рең, рең қатынасы, рең қарама-қарсылығы, рең тепе-теңдігі сезімін дамыту

Заттардың, адамдар мен жануарлар тепе-теңдігі (тепе-теңдік үйлесімі) қабылдауын дамыту.

Әр түрлi сурет беттерiнiң әдістерін қолдану, яғни фактураның берiлуi

«Кескіндеме» – «Станокты композиция»

Композициялық ережелер, құралдар және заңдары және композициялық құрастырулардың әдiстерi туралы бiлiмдердiң қолдануы

Оқылған түс және рең қарама-қарсылық, мақам сынды композициялық құралдардың қолданылуы

Суреттi стильдеу дағдыларын дамыту, «стиль» ұғымын қалыптастыру.

«Кескіндеме» – «Қолданбалы композиция»

Суреттiң әр түрлi сәндiк әдістерін қолдану

«Кескіндеме» – «Бейнелеу өнерінің тарихы»

Бейнелеу өнерінің көрнекті шеберлері шығармашылығын үлгіге ала отырып кескіндемені оқу.

«Кескіндеме» – «Физика»

Физиканың «Күнтартқыш» бөлiміне сүйеніп, түс туралы ғылымды оқу

«Кескіндеме» – «Әдебиет»

Әйгілі қаламгерлердің әдеби шығармалардағы суреттелген үздік суретші-кескіндемешілердің шығармашылығымен танысу.

«Кескіндеме» – «Биология»

Өсiмдiк пен жануарлар әлемі, өсімдіктер құрылысы, адам және жануарлар анатомиясы туралы алған бiлiмдерін қолдану және кеңейтілуi

«Кескіндеме» – «Геометрия»

Геометриялық пiшiн және денелермен танысу.

Кеңiстiктiң ұсыныстары мен өлшеу дағдыларын дамыту.

Жалпы оқу жылындағы күтілетін нәтиже

«Кескіндеме пәні» бойынша «сурет пәніндегідей» оқу жылында кес-кіндеменің атқаратын ролі туралы толық мәліметтер беріледі.Бастапқы оқу жылының екі сатысында оқушы өзіннің қабілетін мұғалімнің көмегі арқылы шыңдай алады.Сонымен қатар оған керекті құрал-жабдықтарды көрсетіп қа-на қоймай,қалай пайдалануы керектігі көрсетіліп,үйретіліп отырады.

Түстердің спектрі,құрылымы.Заттардың түстік құрылымы.Реңдік ерекше-ліктер,жарық пен көлеңкенің түсте берілуі.Натураның құрылымы мен түстік шешімдерін реңдік үйлестіру.

Сурет салуда жұмыстың әдістемелік жүйесін сақтай отырып,әрбір тап-сырма сайыноның алдынан қайталанатынын оқушы ұғынып отыруы керек.

Натюморттың көркем кескіндемелік бейнесін оқудың,үйренудің, жатты-ғудың негізгі түрі болып табылады.Ойластырылған,мақсаты жағынан айқын, суретте де,қойылымда да ерекше көрінетін бейнелер мен шығармаларды кес-кіндеме айқын әрі нақты жеткізуді үйретеді.

Қысқа мерзімде салынған суреттер баланың жылдамдығын, ой-ұшқырлы-ғын, көру, есте сақтау шыңдай түседі.

Бояқпен жұмыс жасау оқушылардың қызығушылығын арттырады.

Кескіндемедегі әдіс тәсілдердің сан-алуандығы, материалдың сан алуандығы баланың ой орісін дамытып қана қоймай, әдемілікпен сұлулықты сезінуге үлкен септігін тигізеді.

Дербес қабілеттіліктерге сәйкес,бағдарламалық тапсырмалардан басқа оқу-шылар үйде өзіндік қысқа мерзімді долбарлар, нобайлар салып қолдарын жаттықтырып отырады.

Әр оқу жылында тапсырмалар мен оқушының салған жұмысы да күрделене түседі.Оған сәйкес талап та күшейтіледі.Әрбір жыл сайын кескіндеменің түрлі жанрларымен танысып қана қоймай,оларды шығармашылықта пайдалану көзделеді.

Адам портреттері, адам сұлбаларырын салуда олардың әрбіріне сәйкес пропорцияларды сақтай отырып жұмыс жасауда бала қабілеті күннен күнге арта түседі.

Біліктілік түріндегі І оқу жылдық «Кескіндеме» пәні бойынша күтілетін нәтижелер

Оқушылар оқу жылының аяғында төмендегі құзіреттілікке ие болуы керек

«Кескіндеме» пәні спецификасы, бейнелеу өнерінің кескіндеме түрінің әр алуандығы, оның адам өміріндегі, шығармашылық қызыметіндегі алатын орны мен атқаратын рөлі.

Натюрморт туралы бейнелеу өнерінің жанры ретінде өз түсінігі болады.

Натурадан сурет салуды.

Қағазда дұрыс үйлестіруді.

Түс спектрімен жұмыс жасауды.

Түстерді бір-бірімен байланыстыруды,

Гризаиль әдісінде натурадан сурет салуды.

Заттарға тән ерекшеліктердіжәне кеңістіктің тереңдігін көрсете білуді.

Көңіл-күйде және бейнеленген заттарды жағдайын бояқпен жеткізу

Көлемді заттарды бейнелеудің негізгі тәсілдерін меңгеру (формасы бойынша түстерді үйлестіре отырып,жарықты, көлеңкені,жартылай көлеңкені)көрсете білу.

Кескіндемеде түрлі әдіс-тәсілдермен сурет салуды үйрену

Біліктілік түріндегі оқу жылдық «Кескіндеме» пәні бойынша күтілетін нәтижелер

Оқушылар оқу жылының аяғында төмендегі құзіреттілікке ие болуы керек

Кескіндемеде қолданылатын әдіс-тәсілдердің (алла прима,лессировка,

балауызбен жұмыс,мазокпен жұмыс,кубизм саласы)сан алуандығымен олардың орындалу ерекшеліктерін білуді.

Бояқтардың алуан түрі олармен жұмыс жасауды

Заттардың пішіні мен көлемін І оқу жылындағыдан да айшықтап көрсете алуды

Маталардың бүрмелеріндегі жарық көлеңкені беруді

Оқу саласындағы натюрморттардың ерекшеліктері мен қолданылуын көрсете білуді, түсіндруді

Балауызбен жұмыс жасауды

Пейзаж,табиғат әлемімен таныса отырып,оның әсемдігін бояқпен жеткізе білуді

Өз бетімен шығармашылық жоба жасауды

Композицияның біртұтастығын көрсете білуді

Бейнелеудегі шағылысуларды бояқ арқылы айқын көрсетуді

Натюрморттағы кеңістікті көрсете білуді

Колорит түсінік қабылдай отырып сурет салуды

Моренизм, теңіздегі су келбеті,теңіз суретшілерінен көшірме жасауды

Дәлдік пен көре білу қабілетін арттыруды

Заттарды стилизациялауды

Интерьер туралы түсінік қалыптастыру.Оны бейнелеудегі ерекшеліктерді білуді