Химиялық реакциялар типтері бойынша элективті курс

ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ ОҚУ-АҒАРТУ МИНИСТРЛІГІ

«ӚРЛЕУ» БІЛІКТІЛІКТІ АРТТЫРУ ҦЛТТЫҚ ОРТАЛЫҒЫ»

АКЦИОНЕРЛІК ҚОҒАМЫНЫҢ ФИЛИАЛЫ ТҤРКІСТАН ОБЛЫСЫ ЖӘНЕ ШЫМКЕНТ ҚАЛАСЫ БОЙЫНША КӘСІБИ

ДАМУ ИНСТИТУТЫ

Г.Кадишова, Р.Жуманова

«ХИМИЯЛЫҚ РЕАКЦИЯЛАР ТИПТЕРІ»

(авторлық бағдарлама)

Шымкент 2025

«Ӛpлeу» бiлiктiлiктi аpттыpу ұлттық оpталығы» акционepлiк қоғамының филиалы Түpкicтан облыcы мeн Шымкeнт қалаcы бойынша кәciби даму инcтитуты, «Жаратылыстану және гуманитарлық пәндерді оқыту әдістемесі» кафeдpаcының 20.12.2024 жылы ӛткiзiлгeн отыpыcының № 10 хаттамаcымeн баcпаға ұcынылды. УДК 371.214 ББК 74.202

Х45 Пікір жазғандар: Шитыбаев Серикбек Алтынбекович

«Оңтүстік Қазақстан мемлекеттік педагогикалық университеті, химия кафедрасының аға оқытушысы, х.ғ.к., доцент Тугелбаева Эльмира Базарбаевна

«Ӛрлеу» БАҰО АҚФ Түркістан облысы мен Шымкент қаласы бойынша КДИ, «Психология, инклюзивті білім беру және кәсіби даму» кафедрасының аға оқытушысы Қҧрастырғандар:

Кадишова Гүлмира Бейсенбайқызы

Тӛлеби ауданы, Қайнар ЖББМ химия пәні мұғалімі Жуманова Райхан Муратовна «Ӛрлеу» БАҰО АҚФ Түркістан облысы мен Шымкент қаласы бойынша КДИ, Түркістан ӛкілдігі, «Жаратылыстану және гуманитарлық пәндерді оқыту әдістемесі» кафедрасының аға оқытушысы «Химиялық реакциялар типтері» /құраст.: Г.Кадишова, Р.Жуманова - Шымкент.-2024–72 б. ISBN 978-601-373-153-7 Авторлық бағдарлама 10 сынып оқушылары үшін арнайы дайындалған «Химиялық реакциялар типтері» тақырыбы бойынша 34 сағаттық элективті курс. Бұл курс химия пәні бойынша білімдерін тереңдетуге және мол тәжірибе жинақтауға мүмкіндік береді. Бағдарламаның мақсаты – оқушыларды химиялық реакциялардың әртүрлі типтерімен таныстырып, олардың теңдеулерін жазу, сипаттамаларын білу, химиялық реакциялардың ӛту шарттары мен механизмдерін түсіндіру. Бағдарламада теориялық білімдермен қатар тәжірибелік зертханалық жұмыстар да қарастырылған.

Бағдарлама 34 сағатқа арналған және әртүрлі химиялық реакциялар типтерін жүйелі түрде зерттеуге бағытталған. Әрбір тақырыптың соңында оқушылардың білімдерін тексеруге арналған тапсырмалар мен бақылау жұмыстарын орындау жоспарланған. Оқушыларға тек теориялық емес, сонымен қатар зертханалық жұмыстарды жүргізу арқылы тәжірибе жинақтау мүмкіндігі беріледі.

БАҒДАРЛАМАҒА ТҤСІНІК ХАТ

Бұл авторлық бағдарлама 10-сынып оқушыларына арналған химия пәні бойынша «Химиялық реакциялар типтері» тақырыбына арналған. Бағдарламаның мақсаты – оқушыларды химиялық реакциялардың әртүрлі типтерімен таныстырып, олардың теңдеулерін жазу, сипаттамаларын білу, химиялық реакциялардың ӛту шарттары мен механизмдерін түсіндіру. Бағдарламада теориялық білімдермен қатар тәжірибелік зертханалық жұмыстар да қарастырылған.

Бағдарламаның негізгі мақсаты:

 Химиялық реакциялардың әртүрлі типтерін оқыту және олардың

классификациясын түсіндіру.

 Оқушылардың химиялық теңдеулерді дұрыс жазу, оларды теңестіру

дағдыларын дамыту.

 Әрбір реакция типінің ерекшеліктерін, мысалдарын, және оның

маңызын қарастыру.

 Оқушыларды химиялық реакциялардың механизмдері мен энергия

ӛзгерістерімен таныстыру.

 Практикалық жұмыстар арқылы реакциялардың ӛту шарттарын және

қасиеттерін зерттеу.

Бағдарламаның міндеттері:

1. Теориялық білім беру: Оқушыларға химиялық реакциялардың

типтерін, олардың жалпы сипаттамасын, теңдеулерін жазу және теңестіру әдістерін үйрету. 2. Практикалық дағдыларды қалыптастыру: Химиялық реакцияларды

зертханалық жұмыстар арқылы бақылап, тәжірибе жасау дағдыларын дамыту. 3. Қҧзыреттерді арттыру: Оқушылардың химия саласындағы

практикалық құзыреттерін жетілдіру, олардың химиялық реакцияларды түсініп, дұрыс шешім қабылдауға қабілеттілігін арттыру.

Бағдарламаның қҧрылымы:

Бағдарлама 34 сағатқа арналған және әртүрлі химиялық реакциялар типтерін жүйелі түрде зерттеуге бағытталған. Әрбір тақырыптың соңында оқушылардың білімдерін тексеруге арналған тапсырмалар мен бақылау жұмыстарын орындау жоспарланған. Оқушыларға тек теориялық емес, сонымен қатар зертханалық жұмыстарды жүргізу арқылы тәжірибе жинақтау мүмкіндігі беріледі.

Зертханалық жҧмыстар:

Әр тақырып бойынша оқушыларға химиялық реакциялардың типтерін нақты мысалдармен кӛрсету үшін зертханалық жұмыстар енгізілген. Мысалы, синтез және ыдырау реакциялары, орын басу және қосылу реакцияларының тәжірибелері арқылы оқушылар теориялық білімдерін іс жүзінде қолдануды үйренеді.

Бұл бағдарлама 10-сынып оқушыларына химия пәні бойынша химиялық реакциялар типтерін толық түсіндіріп, олардың теориялық білімдері мен практикалық дағдыларын дамытуға бағытталған. Бағдарлама оқушылардың химия пәніне қызығушылығын арттырып, олардың болашақта ғылым мен техника салаларында терең білім алуларына негіз қалайды.

Бағдарламаның ерекшеліктері:

 Интерактивті оқыту: Теория мен практиканың ұштасуы.

 Қолданбалы аспектілер: Химиялық реакциялардың практикалық

маңызды тұстары қарастырылады.

 Қызықты тапсырмалар: Оқушылардың шығармашылық қабілеттерін

дамытуға арналған тапсырмалар мен зертханалық жұмыстар.

Бұл бағдарлама химия пәнін терең түсінуге, әрі химиялық реакциялардың

табиғаты мен олардың маңыздылығын ұғынуға мүмкіндік береді.

Оқушылардың химия пәні бойынша дайындық деңгейіне қойылатын

талаптар білім сапасын арттыру және олардың пәнді толық түсінуіне ықпал

ету мақсатында келесі талаптарға негізделуі тиіс.

ОҚУШЫЛАРДЫҢ ХИМИЯ БОЙЫНША ДАЙЫНДЫҚ ДЕҢГЕЙІНЕ

ҚОЙЫЛАТЫН ТАЛАПТАР: 1. Негізгі ҧғымдарды меңгеру:  Химияның негізгі ұғымдарын, терминдерін және химиялық реакциялардың типтерін жақсы меңгеру.  Химиялық элементтердің қасиеттері, периодтық жүйе, химиялық

байланыс түрлері туралы түсінік болуы қажет. 2. Химиялық реакцияларды тҥсіну және қолдану:  Әр түрлі химиялық реакциялардың типтерін анықтап, оларды ӛз

бетінше сипаттау.  Тотығу-тотықсыздану, синтез, ыдырау, қосылу және алмасу реакцияларын нақты мысалдармен түсіндіре білу.  Химиялық теңдеулерді дұрыс құру және оларды теңестіру. 3. Химиялық есептерді шешу:  Химиялық есептерді (молекулалық масса, реакцияның ӛнімдері мен

шығымы) шешуде дағдылардың болуы.  Стехиометриялық есептерді шешу, реакцияның заңдары мен пропорцияларын қолдану. 4. Химия мен экология арасындағы байланыс:  Химиялық заттардың қоршаған ортаға әсерін түсіну, экологиялық таза

технологиялар мен жасыл химияның мәнін білу.  Химиялық реакциялардың қоршаған ортаға ықпалын және зиянды

заттардың алмастырылу әдістерін меңгеру. 5. Зертханалық дағдылар:  Химиялық заттармен жұмыс істегенде қауіпсіздік ережелерін сақтау.  Химиялық зертханалық жұмыстарды орындау (реакцияларды бақылау,

нәтижелерді талдау, тәжірибелерді тіркеу). Жаңа мәліметтер мен тұжырымдамаларды зерттеу және оларды практикада қолдану. 6. Жобалық жҧмыстар мен зерттеулер:  Қоршаған ортаға зиянды химиялық заттарды алмастыру немесе

қалдықтарды ӛңдеу бойынша жобалар жасау.  Химиялық реакцияларды экологиялық тұрғыдан талдау және олардың

тиімділігі туралы ұсыныстар жасау. Зерттеу жұмыстарын жүргізу, жинақталған мәліметтерді дұрыс талдау және ғылыми тұжырымдар жасау. 7. Кейстік және практикалық тапсырмаларды орындау:  Химиялық процестерді нақты жағдайларда қолдану (мысалы, ауаның

ластануын тӛмендету үшін химиялық әдістерді қолдану) 8. Теориялық білім мен практикалық дағдылардың ҥйлесімі:  Оқушылар теориялық білімдерін іс жүзінде қолдана алуы тиіс.  Химиялық реакциялар мен элементтер қасиеттері туралы білімдерін

күнделікті ӛмірде, экологиялық және ӛнеркәсіптік мәселелерді шешуде пайдалану.