Кірме сөздер және олардың қолданылуы 6 сынып сабағы

Қысқа мерзімді жоспар

Пән: Қазақ тіліСынып: 6Сабақтың тақырыбы: Кірме сөздер және олардың қолданылуыУақыты: 45 минут

Ұзақ мерзімді жоспар бөлімі:

Тілдің сөздік құрамының өзгеруі: кірме сөздердің рөлі.

Сабақтың оқу мақсаттары:

Кірме сөздердің анықтамасын түсіну және мысалдар келтіру.

Кірме сөздердің түрлерін ажырату.

Кірме сөздерді күнделікті және көркем мәтіндерде қолданылуын талдау.

Сабақтың мақсаты:

Кірме сөздердің түрлерін және олардың ерекшеліктерін түсінеді.

Абай шығармаларындағы кірме сөздерге талдау жасайды.

Кірме сөздерді ауыстырып, қазақ тіліндегі баламаларын қолданады.

Бағалау критерийлері:

Кірме сөздердің мағынасын түсіндіреді.

Кірме сөздерді олардың шығу тегіне қарай жіктейді.

Кірме сөздердің орнына қазақ тіліндегі баламаларды қолданады.

Тілдік мақсаттар:

Негізгі терминдер:Кірме сөздер, араб-парсы сөздері, орыс сөздері, калька.Талқылау сұрақтары:

Кірме сөздер дегеніміз не?

Кірме сөздердің қандай түрлері бар?

Кірме сөздер қазақ тілінің сөздік қорына қалай әсер етеді?

Сабақтың құндылықтары:

Қазақ тілінің байлығын, сөздік қорының өзгеруін түсіну.

Абай шығармалары арқылы қазақ тілінің даму тарихын зерделеу.

Сабақтың кезеңдері:

Сабақ кезеңдері

Мұғалім әрекеті

Оқушы әрекеті

Бағалау

Ресурстар

Ұйымдастыру

- Амандасу, сабаққа дайындықты тексеру. Сабақтың тақырыбы мен мақсатын түсіндіру.

- Мұғалімді тыңдайды, сабақ мақсатына назар аударады.

- Ауызша қолдау

- Интерактив тақта

Тақырыпты меңгеру

- Кірме сөздердің анықтамасын және түрлерін түсіндіреді.

- Тыңдап, түсінгендерін дәптерлеріне жазады.

- Презентация, мысалдар жазылған тізімдер

- Абай шығармаларынан алынған кірме сөздерге мысал келтіреді.

- Мысалдарды талқылайды, сұрақтар қояды.

Топтық жұмыс

- Әр топқа кірме сөздердің шығу тегін анықтау тапсырмасын береді: араб-парсы сөздерін және орыс сөздерін топтастыру.

- Топта кірме сөздерді ажыратады, олардың қай тілден енгенін анықтайды.

- Топ жұмысын бағалау

- Таратпа материал

Тапсырма: Берілген тізімнен араб-парсы және орыс сөздерін бөліп жазыңыз.

Сөздер тізімі: заң, абырой, зайып, заңғар, майыр, самаурын, фабрик, миллион, мағрифат.

Жұптық жұмыс

- Жұптарға кірме сөздердің қазақ тіліндегі баламаларын табуды тапсырады.

- Жұппен талқылап, қазақша баламаларын жазады.

- Қалыптастырушы бағалау

- Жұмыс парақтары

Тапсырма: Берілген кірме сөздерге қазақша баламаларды табыңыз.

Кірме сөздер: электр, ноль, заң, фабрик, абырой.

Жеке жұмыс

- Кірме сөздерді қолдана отырып, сөйлемдер құрастыруды тапсырады.

- Өз бетімен сөйлемдер құрастырады және олардың қолданылуын түсіндіреді.

- Жазба жұмысын тексеру

- Жұмыс дәптері

Тапсырма:

1. Араб-парсы сөздерін қолдана отырып, сөйлем құраңыз.

2. Орыс сөздерін қолдана отырып, сөйлем құраңыз.

Қорытындылау

- Сабақтың негізгі сұрағын талқылайды: «Кірме сөздер тілімізге қалай әсер етеді?»

- Өз ойларын айтады, кірме сөздердің рөлі туралы пікір білдіреді.

- Ауызша мадақтау

Үй тапсырмасы

- Абай шығармаларынан 5 кірме сөз тауып, олардың шығу тегін анықтап жазыңыз.

- Үй тапсырмасын дәптерлеріне жазады.

Жұмыс түрлеріне арналған тапсырмалар:

1. Топтық жұмыс:

Тапсырма:

Берілген тізімнен араб-парсы және орыс сөздерін ажыратып жазыңыз.

Әр сөздің қазақ тіліндегі мағынасын түсіндіріңіз.

Сөздер тізімі: заң, абырой, зайып, майыр, самаурын, фабрик, миллион, мағрифат.

2. Жұптық жұмыс:

Тапсырма:Берілген кірме сөздердің қазақ тіліндегі баламаларын табыңыз және оларды сөйлемде қолданыңыз.

Кірме сөздер: электр, ноль, заң, фабрик, абырой.

3. Жеке жұмыс:

Тапсырма:

Араб-парсы сөздерін қолдана отырып, сөйлем құраңыз.

Орыс сөздерін қолдана отырып, сөйлем құраңыз.

Мысал:

Араб-парсы сөздері: «Амал жоқ, бұл істі шешу үшін әділ заң қажет».

Орыс сөздері: «Электр қуаты ауылға жаңа зауыт арқылы жеткізілді».

Бұл жұмыс түрлері оқушыларға кірме сөздердің шығу тегін түсінуге, оларды дұрыс қолдануға және қазақ тіліндегі баламаларын табуға көмектеседі.