Кірме сөздерді ажырата білу 6 сынып сабақ жоспары

Қысқа мерзімді жоспар

Пән: Қазақ тіліСынып: 6Сабақтың тақырыбы: Кірме сөздерді ажырата білуУақыты: 45 минут

Ұзақ мерзімді жоспар бөлімі:

Тілдің сөздік құрамының өзгеруі: кірме сөздердің рөлі.

Сабақтың оқу мақсаттары:

Кірме сөздерді анықтау және олардың шығу тегін ажырата білу.

Араб-парсы, орыс және калька сөздерін бір-бірінен ажырату.

Кірме сөздерді қолдана отырып, қазақ тіліндегі баламаларын табу.

Сабақтың мақсаты:

Кірме сөздердің ерекшеліктерін түсінеді және оларды ажыратады.

Кірме сөздердің шығу тегін анықтап, қазақ тіліндегі баламаларын қолданады.

Берілген мәтіндер мен сөйлемдердегі кірме сөздерге талдау жасайды.

Бағалау критерийлері:

Кірме сөздерді анықтап, олардың шығу тегін ажыратады.

Кірме сөздердің орнына қазақ тіліндегі баламаларды қолдана алады.

Кірме сөздерді талдап, мәтін құрастырады.

Тілдік мақсаттар:

Негізгі терминдер:Кірме сөздер, араб-парсы сөздері, орыс сөздері, калька.Талқылау сұрақтары:

Кірме сөздер дегеніміз не?

Кірме сөздер қандай қажеттіліктерден туындайды?

Кірме сөздерді күнделікті өмірде қолданамыз ба?

Сабақтың құндылықтары:

Қазақ тілінің даму тарихын түсіну.

Тілдік байлықты бағалау және қолдану.

Сабақтың кезеңдері:

Сабақ кезеңдері

Мұғалім әрекеті

Оқушы әрекеті

Бағалау

Ресурстар

Ұйымдастыру

- Амандасу, сабаққа дайындықты тексеру. Сабақтың тақырыбы мен мақсатын түсіндіру.

- Мұғалімді тыңдайды, сабақ мақсатына назар аударады.

- Ауызша қолдау

- Интерактив тақта

Тақырыпты меңгеру

- Кірме сөздер туралы анықтама береді және олардың түрлерін түсіндіреді (араб-парсы, орыс, калька).

- Тыңдап, негізгі анықтаманы дәптерлеріне жазады.

- Презентация, мысалдар жазылған тізімдер

- Абай шығармаларынан алынған кірме сөздерге мысал келтіреді.

- Мысалдарды талқылайды, сұрақтар қояды.

Топтық жұмыс

- Әр топқа кірме сөздерді топтастыру тапсырмасын береді.

- Топ ішінде кірме сөздерді талқылап, олардың шығу тегін анықтайды.

- Топ жұмысын бағалау

- Таратпа материал

Тапсырма: Берілген сөздерден араб-парсы, орыс және калька сөздерін ажыратыңыз.

Сөздер тізімі: заң, мәслихат, самаурын, майыр, зауыт, абырой, миллион, фабрик, молда.

Жұптық жұмыс

- Жұптарға кірме сөздерді қазақ тіліндегі баламаларымен ауыстыру тапсырмасын береді.

- Жұппен талқылап, баламаларды табады және сөйлемдер құрайды.

- Қалыптастырушы бағалау

- Жұмыс парақтары

Тапсырма: Берілген сөйлемдердегі кірме сөздерді қазақша баламаларымен алмастырыңыз.

Сөйлемдер:

1. Мәслихатта жаңа заң жобасы талқыланды.

2. Самаурыннан шәй ішіп отырып, молда әңгіме айтты.

Жеке жұмыс

- Әр оқушыға кірме сөздерді қолдана отырып сөйлем құрастыру тапсырмасын береді.

- Өз бетімен сөйлемдер құрастырады және олардың қолданылуын түсіндіреді.

- Жазба жұмысын тексеру

- Жұмыс дәптері

Тапсырма:

1. Араб-парсы сөздерін қолданып, екі сөйлем құраңыз.

2. Орыс сөздерін қолданып, екі сөйлем құраңыз.

Қорытындылау

- Сабақтың негізгі сұрағын талқылайды: «Кірме сөздерді ажырату не үшін қажет?»

- Өз ойларын айтады, кірме сөздердің тілімізге тигізген әсері туралы пікір білдіреді.

- Ауызша мадақтау

Үй тапсырмасы

- Абай шығармаларынан кірме сөздер тауып, олардың шығу тегін анықтап, талдаңыз.

- Үй тапсырмасын дәптерлеріне жазады.

Жұмыс түрлеріне арналған тапсырмалар:

1. Топтық жұмыс:

Тапсырма:

Берілген сөздерді шығу тегіне қарай топтастырыңыз: араб-парсы, орыс және калька.

Әр топтан 2-3 сөздің қазақ тіліндегі баламаларын анықтап жазыңыз.

Сөздер тізімі:

Мәслихат, фабрик, самаурын, майыр, миллион, молда, заң, абырой.

2. Жұптық жұмыс:

Тапсырма:Берілген сөйлемдердегі кірме сөздерді анықтап, оларды қазақша баламаларымен алмастырыңыз.

Сөйлемдер:

Мәслихат ауыл мәселелерін талқылады.

Самаурыннан шәй ішкен ауыл қарттары әңгімені қыздырды.

Жаңа заң қабылданды, оны көпшілік талқылап жатыр.

3. Жеке жұмыс:

Тапсырма:

Араб-парсы сөздерін қолданып, екі сөйлем құраңыз.

Орыс сөздерін қолданып, екі сөйлем құраңыз.

Мысал:

Араб-парсы: «Молда мешітте дұға оқыды».

Орыс: «Электр қуаты жаңа зауытқа жеткізілді».

Бұл тапсырмалар оқушыларға кірме сөздердің ерекшеліктерін түсінуге, оларды ажыратуға, қазақ тіліндегі баламаларын қолдануға және өз ойларын нақты жеткізуге мүмкіндік береді.

Кірме сөздерді ажырата білу бойынша тапсырма түрлері

Сабақ тақырыбы: Кірме сөздерді ажырата білуСынып: 6Уақыты: 45 минут

Тапсырма түрлері:

1. Жеке жұмыс (Individual Work)

1.1. Кірме сөздерді анықтау және шығу тегін белгілеуТапсырма:Берілген сөйлемдерден кірме сөздерді тауып, олардың қай тілден енгенін анықтаңыз.

Сөйлемдер:

Мәслихатта жаңа заң жобасы талқыланды.

Самаурыннан шәй ішіп, молда әңгіме айтты.

Заң бойынша ауыл шаруалары өз құқығын қорғады.

Электр қуаты ауылға жаңадан жеткізілді.

Фабриканың жұмысы жақсы жүріп жатыр.

Жауап үлгісі:

Кірме сөз: заң → Тілі: араб-парсы