Көмірсулар мен липидтер ашық сабағы 8-сынып

Ұзақ мерзімді жоспардың тарауы: Мектеп: №5 ш.о.орта мектебі

Күні: Мұғалімнің аты-жөні: Дадан Ә

Сынып: 8 «А» Қатысқандар: Қатыспағандар:

Сабақтың тақырыбы: Көмірсулар мен липидтер

Осы сабақта қол жеткізілетін оқу мақсаттары (оқу бағдарламасына сілтеме)

8.4.1.2 көмірсулар мен липидтің құрылымы мен биологиялық қызметтерін сипаттау

Сабақта мақсаты

Барлық оқушылар: Көмірсулар мен липидтердің құрылысына талдау жасау, жасушадағы маңызын үйренеді.

Оқушылардың басым бөлігі: көмірсулар және майлар туралы түсінік алады, олардың маңызына қызметіне тоқталып өтеді..

Кейбір оқушылар: көмірсулар және майлар туралы білімдерін жетілдіреді, шыгармашылық қабілеттерін дамытады

Күтілетін нәтиже

Органикалық қосылыстар көмірсулар мен липидтердің түрлеріне талдау жасайды.

Органикалық қосылыстар көмірсулар мен липидтердің қызметтерін бір – бірінен ажырата отырып, салыстырады.

Органикалық қосылыстар көмірсулар мен липидтердің жасушадағы маңызына тұжырым жасайды,пайымдайды.

Тілдік мақсаттар

Термин сөздермен жұмыс: Жасушаның органикалық қосылыстардың маңызына талдау жасау.

Негізгі сөздер мен тіркестер: көмірсулар, моносахаридтер, дисахаридтер, полисахаридтер, липидтер, қатты күйдегі липидтер, сұйық күйдегә липидтер, фосфолипидтер, липопротеидтер, гликолипидтер.

Талқылауға арналған тармақтар ( тыңдалым)

Көмірсулар мен липидтер органикалық заттарға жатады, себебі ... .

Көмірсулар организмде құрылыс материалы және энергия көзі қызметін атқарады, себебі .... .

Көмірсулар не себепті .... , ... , ..... айта аласыз ба? (айтылым)

Липидтер неліктен суда ерімейді? (айтылым)

Жазылым: Көмірсулар – жасушадағы ... ... ... .

Майлардың молекулалары үш атомды спирт - .... мен .... ..... ..... тұрады.

Құндылықтар

Құрмет, ынтымақстастық, өмір бойы оқу, азаматтық жауапкершілік, ашықтық.

Жаһандық азаматтыққа тәрбиелеу

Әр адам жеке тұлға

АКТ дағдысын қолдану

Осы сабақ барысында оқушылар Power Point бағдарламасынан тақырыпқа қатысты көрнекі құралдарды пайдаланып, интербелсенді тақтаны қолданады.

Пән аралық байланыс

Химия, математика, орыс тілі, ағылшын тілі.

Алдыңғы білім

Жасушаның химиялық құрамы ондағы органикалық және бейорганикалық қосылыстардың болуымен анықталады. Нәруыздар, майлар мен көмірсулар органикалық қосылыстар.

Майлар – суда ерімейтін органикалық қосылыстар. Майдың энергия сыйымдылығы жоғары. 1 г май ыдырағанда 38,9 кДж энергия бөлінеді.

Көмірсулар көміртек, сутек, оттектен тұрады. Көмірсулар суда оңай еритін жай және суда ерімейтін күрделі болып бөлінеді.

Сабақтың жоспарланған кезеңі

Сабақтағы жоспарланған жаттығу түрлері

Ресурстар

Сабақтың басы

2 минут

3 минут

2 минут

Ұйымдастыру бөлімі.

Ынтымақтастық атмосферасы.

«Тәтті конфеттер». / Конфет түстеріне қарай оқушылар екі топқа бөлінеді/

«Қапшықтағы фасоль» әдісі арқылы оқушыларға үй тапсырмасы бойынша сұрақтарға жауап береді.

ФБ: Фишка

-Балалар біз өткен сабағымызда «Химиялық элементтер, су жəне бейорганикалық қосылыстармен танысқан болатынбыз». Енді бүгін өтетін жаңа тақырыбымыз «Органикалық заттар: көмірсулар, липидтер, олардың құрылысы, жасушадағы рөлі.».

(Сабақтың мақсаты түсіндіріліп, жаңа сабақтың табыс критерийлері анықталады).

«Аспалы көпір» әдісі.

Кеше Бүгін

Лотерия ойыны.

Шарты: әр топ ұяшықтағы сұрақтарға жауап береді.

1.Тірілік құрамына енетін элементтердің барлығы қандай топтарға бөлінеді?

2.Жасуша дегеніміз не? (Тірі ағзалардың ең кіші бөлшегі)

3.Табиғаттағы элементтердің құрылысын, құрамын анықтап, белгілі бір жүйеге келтірген ғалым кім? (Д.И. Менделеев)

4. Д.И.Менделеев периодтық жүйені ашқан уақытта қанша элемент белгілі еді? (63)

5. Ион түрінде кездесетін элементтер: (K, Ca, Mg, Na.)

6.Биоэлементтерді ата? P,S, O, H, C,N.

7. Неліктен O,H,C,N элементтерін макроэлементтер деп атайды? (Жасушада 98%)

8.Тірі жасушаның құрамындағы эелменттер санын ата? (80-ге жуық )

3. Жұмбақтарды шешіп, қазақ, орыс, латын тілінде атаңдар.

1.Қара меллургия жанымын,

Адам, машина, трактордың қанымын

YIII қосымша топшада болсамда,

Металл атаулының ең көп қолданатын санымын (Темір-Железо-Феррум )

2. Өзім газбын, менімен демаласың,

Жоқ болса ауа жетпей қиналасың (Оттегі- кислород-Оксигениум)

3.Ең жеңіл элемент саналады,

Периодтық жүйе осыдан басталады. (Сутегі- Водород- Гидрогениум)

4.Өзі ауыр металға жатады,

Балалар осы металл құйған сақамен атады. (Қорғасын-Свинец- Плюмбум)

5. Аспандағы айды осы элементпен теңестіреді,

Салмақты адамды мақтаумен келістіреді. (Күміс-Серебро- Аргентум)

Фишка

YouTube сайтынан алынған видео.

Интербелсенді тақта

Сабақтың ортасы

5 минут

3 минут

2 минут

8 минут

4 минут

1 минут

3 минут

1 минут

«Ойлан – жұптас - бөліс» әдісі.

«Коктейл таяқшасы» арқылы топта оқыған тақырыптары бойынша талдау жүргізеді.

М: Қосымша мәліметер айтылады.

«Маршруттық карта». Жеке жұмыс.

Маршруттық карта.

Оқушының аты – жөні:

Сыныбы: 9

Пәні: биология

Топ: І

Сабақтың тақырыбы: Көмірсулар мен липидтер.

Орындалу уақыты: 5 минут

Тапсырманы мұқият қарап, кезең-кезеңімен орында.

Тапсырманы орындауда шартты белгілердің көмегіне сүйен.

-уақытты үнемді пайдалан.

-Сабаққа қажетті оқу-құралдар(оқулық, дәптер, қалам)

-Достарыңның көмегіне жүгін

-Мұғалімнен көмек сұра.

Ұраны: «Ізденген жетер мұратқа».

1 – аялдама. Жасуша құрамына кіретін органикалық заттарды жаз

/ 1 ұпай/.

Органикалық заттар: ______________________________________________ .

2 – аялдама: Көмірсулардың түрлерін ажыратып жаз / 4 ұпай/.

Көмірсу- барлық тірі ағзалар жасушаларының құрамында болатын органикалық зат. Олар жасыл өсімдіктердің жасушаларындағы фотосинтез үдерісінде түзіледі.Көмірсулар малекуласы көміртегі, сутегі, оттегінің атомдарынан түзіледі.

Көмірсулардың жалпы формуласы Cn (H2 O)n

С3H6O3

С4H8O4

С5H10O5

С6H12O6

Көмірсулар қарапайым және күрделі болып екі топқа бөлінеді. Қарапайым көмірсуларды моносахаридтер деп атайды. Оларға глюкоза, фруктоза, галактоза, рибоза, дезоксирибозалар, т.б.жатады. Өсімдіктер мен жануарлар жасушаларында глюкозамөлшері 0,12% -ға жуық. Рибоза және дезоксирибоза нуклеин қышқылдарының құрамына еніп, хромосомалар мен АТФ молекулаларын түзеді. Қарапайым көмірсулар суда жақсы ериді.

Кейбір көмірсу молекулалары моносахаридтердің екі молекуласынан түзілген. Оларды дисахаридтер деп атайды.

Сахароза- қант қызылшасы

Лактоза- сүт қанты

Мальтоза- солодь қанты

Күрделі көмірсулар- полисахаридтер деп атайды. Оларға крахмал,целлюлоза, гликоген, хитин жатады. Өсімдік жасушасының құрғақ массасында (крахмал- картоп түйнегінде) 90%-ына дейін жетеді, ал жануарларда 5%-дан көп болмайды. Мақта талшығында 98 % целлюлоза бар. Күрделі көмірсулар іс жүзінде еримейді.

Көмірсулардың қасиеттері және атқаратын қызметтері.

Көмірсулардың құрылымдық қызметі. Өсімдік жасушасының қабығы тығыз болады. Оның беріктігін жасунық, яғни целлюлоза қамтамасыз етеді. Барлық буынаяқтылардың сыртқы қаңқасының негізі хитиннен құралады. Сондай –ақ саңырауқұлақтардың жасуша қабаты да сыртқы қаңқадан жасуша қабырғасын түзіп, беріктігін арттырады.