Көмірсулар мен липидтердің қасиеті мен қызметі 8 сынып

САБАҚ: § 4. Көмірсулар мен липидтер. Олардың қасиеті

мен қызметі

Мектеп:

Күні:

Мұғалімнің аты-жөні:

Сынып: 8

Қатысқандар саны:

Қатыспағандар саны:

Сабаққа

негізделген оқу мақсаттары

8.4.1.2 – көмірсулар мен липидтің құрылымы мен биологиялық қызметтерін сипаттау

Барлық оқушылар:

Мәтіннің мазмұнын толық түсінеді, көмірсулар мен майлар туралы түсінік қалыптасады.

Оқушылардың басым бөлігі:

Көмірсулар мен майларды ажырата алады, құрылысын сипаттайды, көмірсуларды топтарына байланысты жүйелейді.

Кейбір оқушылар:

Ағза үшін көмірсулар мен майдың маңызына баға береді.

Сабақтың

құндылығы

Зайырлы қоғам және жоғары руханият.

Бағалау критерийлері:

Мәтінді түсініп, нақты ақпаратты таба алады.

Көмірсулар мен майлардың құрылысын анықтайды, топтары бойынша жүйелейді.

Көмірсулар мен майлардың қасиеттерін тұжырымдайды.

Көмірсулар мен майлардың көп кездесетін өкілдерін сипаттайды.

Тілдік мақсат

Бeлгілі бір тілге тән дaғдылaрды дамыту (мысалы, қажетті мәліметті алу үшін тыңдay, түсіндіру, басқа сөзбен айту, сөздікпен жұмыс істеу дағдылары)

Негізгі сөздер мен тіркестер:

Полисахаридтер, моносахаридтер, дисахаридтер, липидтер, липоидтер,

мономерлер, органикалық заттар

Сыныптағы диалог/жазылым үшін пайдалы тілдік бірліктер:

Талқылауға арналған тармақтар:

Кейбір өсімдіктердің құрғақ массасының 90% көмірсулардан тұрады, ал жануарлардың бұлшық еттері мен бауырында көмірсулар 1-5%, осындай айырмашылық не себепті болатынын талқылаңдар.

Сіз неліктен... екенін айта аласыз ба?

Неліктен моносахарид, дисахарид, полисахарид деп аталады? Терминдермен

жұмыс жасаңдар.

Жазылым бойынша ұсыныстар:

Салыстыру кестесін дәптерге түсіру

Алдыңғы оқу

Полимерлер мономерлерден тұрады.

Жоспар

Жоспарланған

уақыт

Жоспарланған жаттығулар (төменде жоспарланған

жаттығулармен қатар, ескертпелерді жазыңыз)

Ресурстар

Басталуы

Ұйымдастыру. Психологиялық ахуал.

Топты заттар бойынша бөледі. /Әр оқушы өзінің бір затын мұғалімге тапсырады. Мысалы, дәптер, кілт, көзілдірік, қаламсабын т.б. Бұл заттар ретсіз портфельге салынып, партаға қойылады. Оқушылар өздерінің заттары тұрған партаға отырады. Сыныпты

«Көмірсулар», «Майлар» топтарына бөлу. Топ атына байланысты топ мүшелері ойларын айтады. Сабақтың тақырыбын табады.

Ынтымақтастық атмосферасын тудыру:

Өзіңізге тілегенді – басқаларға тілеңіз! Әр оқушыға 10–15 секунд уақыт аралығында ішінен өзіне бір тілек тілеу тапсырылады. Ол оқушы қарама- қарсы топтағы бір оқушының қолынан алып, жаңағы

өзіне тілеген тілекті жұбына айтады.

Ортасы

Оқулықпен жұмыс.

Мәтінді оқып болғаннан соң Блум түймедағы бойынша сұрақтарға жауап береді.

Оқулық

Жай сұрақтар.

Көмірсулар және майлар дегеніміз не?

Нақтылау сұрақтары. Көбінесе Егер мен дұрыс түсінсем....», Қателеспесем, сіз былай деп айтқан сияқты едіңіз....», Сіз айтып тұрғандай...», Шынымен, сіз осылай ойласаңыз....»

– Егер мен дұрыс түсінсем, адам қанында глюкоза мөлшері 0,12% құрайды екен. Адам үшін глюкозаның маңызы неде?

–Мәтінде көмірсулар өсімдіктерде болады делінген. Қай өсімдіктерде көмірсулар мөлшері көп болады?

Шығармашылық сұрақтар.

Өсімдіктер көмірсуы – крахмал деп аталады. Ал крахмал суда ерімейді. Сонда ол жапырақтан тамырға қалай барады?

Моносахаридтерді, полисахаридтерді жүйелеу үшін қандай қасиеттерді негізге аламыз?

Төмендегі сөздердің баламасын табыңдар:

жүзім қанты–

сүт қанты–

жануар қанты–

жеміс қанты–

ДНҚ қанты–

РНҚ қанты–

өсімдік қанты–

5. Практикалық сұрақтар.

– ХХ ғасыр басында дәрігерлер қантты ақ өлім /белая смерть/ деп атады. Дәрігерлер Д.И.Менделеевтің таблицасынан қантты алмастыратын, дәмі бойынша

айырмашылығы жоқ, диабет пен тісті бұзбайтын заттарды

тапты. Ол қандай заттар ? (Сорбит, пинакон)

Кәдімгі бақа қыста мұзбен бірге қатады, ал көктемде еріп қайтадан тіршілігін жалғастырады. Бұл құбылыстың себебі

бақаның қанында көмірсудың жоғары мөлшерде кездесуі. Ол қандай көмірсулар деп ойлайсыңдар? (Глюкоза, фруктоза, галактоза)

6. Интерпретациялық сұрақтар. Неге деген сөзден басталады. Не нәрсенің болсын себебін білуге бағытталады.

Неге шөл кемесі деп есептелетін түйе шөлге шыдамды? Түйеде май қандай қызмет атқарады?

Неге қысқы ұйқыға кететін жануарлар май қорын жинайды?

7. Бағалау сұрақтары.

Ағза үшін көмірсудың қандай маңызы бар?

Жануарларда май қай мүшелерде кездеседі? Оның қызметі қандай?

Дескрипторлар:

Көмірсулар мен майларға қандай заттар жататынын біледі.

Көмірсулар мен майлардың қасиеттерін біледі.

Көмірсулар мен майлардың қызметтеріне баға береді.

Кері байланыс: Белгі рефлексиясы:

«V» – мұғалімнің бойынша жауап бердім, бірақ жауап дұрыс болған жоқ;

«W» – мұғалімнің сұрауы бойынша жауап бердім, жауап дұрыс болды;

« | » – өз еркімен жауап бердім, бірақ жауап дұрыс болған жоқ;

«+» – өз еркімен жауап бердім, бірақ жауап дұрыс болған жоқ;

«0» – жауап берген жоқпын.

Сергіту сәті: Еркiн ұста денеңдi, Тарсылдатпай едендi. Орнымыздан тұрып ап Жүгiрейiк бiр уақ.

Бiр, екi, үш, бiр, екi, үш Аяқты алға созайық.

Тiк көтерiп, қозғайық. Тым сылбыр да болмайық. Алға қарай озбайық.

Бiр, екi, үш, бiр, екi, үш.

Аяқталуы

Салыстыру кестесі:

Дескрипторлар:

Моносахаридтер, дисахаридтер, полисахаридтерді, липид пен липоидтерді жүйелей алады, бір-бірінен ажыратады.

Құрылысын пайымдайды.

Қосымша ақпарат. Көмірсулардың құрылымы.

Көмірсулар құрамына көміртегі, сутегі және оттегі атомдары кіреді. Жасушалар құрамында күрделі органикалық қосылыстар 1% мөлшерінде болады. Көмірсулардың қарапайымы – моносахаридтер. Моносахаридге жүзім қанты – глюкоза, жеміс шырынында және балда көп мөлшерде кездесетін фруктоза, нуклеин қышқылдары мен АТФ-ның құрамына кіретін рибоза мен дезоксирибоза т. б. жатады. Моносахаридтер – суда жақсы еритін жағымды, тәтті дәмі бар түссіз заттар.

Моносахаридтердің екі молекуласының байланысуынан дисахарид түзіледі. Оған мысал ретінде қызылша қанты – сахарозаның глюкоза мен фруктозаның қосылысы екенін көруге болады.

Бірнеше моносахарид молекулаларынан полисахарид (грекше «поли» – көп) түзіледі. Ендеше, полисахаридтер полимер қатарына жатады. Олардың мономерлері – моносахаридтер. Бұлар суда ерімейтін, дәмсіз органикалық қосылыстар. Ең кең таралған полисахаридтерге крахмал,…