Көміртек және оның қосылыстары 9 сынып ашық сабақ

Тақырып: Көміртек және оның қосылыстары

Сабақтың мақсаты:

Білімділік: Көміртек және оның қосылыстары туралымәлімет алады

Дамытушылық: Сыни ойлау қабілеті дамиды

Тәрбиелік: Топтық жұмыс арқылы ынтымақтастыққа тәрбиеленеді.

Оқу нәтижелері:

1. Көміртектің атом құрылысы ,табиғат такездесуі, физикалық және химиялық қасиеттері, қолданылуы туралы біледі.

2. Көміртектің маңызды қосылыстары, алынуы, физикалық және химиялық қасиеттері, қолданылуы туралы біледі

3. Көміртектің маңызды қосылыстары тақырыбында есептер шығара алады.

4. Көміртектің аллотропиялық түрөзгерістерін салыстыра алады.

5. Көміртектің табиғаттағы айналымы, маңызы, физиологиялық әсері туралы жоба жасау

Уй жұмысын тексеру

Уй жұмысын сурау ушін оқушыларды екі топқа ажратамыз

Ітоп Азот

ІІтоп Фосфор

Кубиктерге жазылған минералдарды аттарын тауып пирамида жасау кім жылдам

Тапсырма беріліп, таныстырылым жасалады

1 топ. Төмендегі сұрақтарға жауап беру арқылы таныстырылым жасайды.

Көміртектің атом құрылысы ,табиғатта кездесуі, физикалық және химиялық қасиеттері, қолданылуы

2 топ. Көміртектің маңызды қосылыстары, алынуы, физикалық және химиялық қасиеттері, қолданылуы

Формативті бағалау /өзара бағалау/

(Жаңа сабақты, интерактивті тақтаны пайдаланып түсіндіремін.)

Атом құрылысы

+ 6 С )2е )4е

Көміртек атомының электрондық формуласы:

1 S 2 2S 2 2P 2

Көміртек қосылыстағы тотығу дәрежелері: -4, +2, +4

Көміртектің аллотропиялық түр өзгерістері.

Аллотропия – (грекше allos - өзге және tropos – бұрылыс, қасиет )химиялық

элементтердің бірнеше жайзаттар түрінде болуы. Қазақша ұрпаттастық деп аталады.

Табиғатта таралуы

әктас

бор

кальцит

Көміртек бос үйінде алмаз , графит , карбин деп аталатын аллотропиялық күйлерінде кездеседі. Табиғи қосылыстары карбонаттар

(СаСО 3 • MgCО 3 - доломит ,

СаСО 3 - мәрмәр ,

MgCО3 - магнезит ).

Байланысқан күйде көмірде, мұнайда, табиғигаздарда кездеседі. Бос күйінде көміртек улы емес, ал оның қосылыстары CO - иіс газы, ССl 4 - төртхлорлыкөміртек, CS 3 — күкіртті көміртек улызаттар. Аллотропиялық түр өзгерістері кристалдық торларының әртүрлілігімен сипатталады.

Физикалыққасиеті

Алмаз еңқатты зат , графит май тәрізді жылтыр сұртүсті жұмсақ зат. Графит 2000°С-да, төменгі қысымда карбинге айналады. Жаңа даналынған фуллерен деген түрі де бар, ол футбол добы сияқты құрылысты болады. Көміртектің бұлтүр өзгерістеріне аморфты көміртекті қосуға болады. Оны ағашкөмірін, таскөмірді ауа қатысынсыз құрғақ айдау арқылы алады. Сонда алынған көмірде өзбетіне газдарды, сұйықтарды сіңіретін қасиет (адсорбция) пайда болады.

Көмірдің / әсіресе ағаш көмірінің / адсорбциялық қабілеті жоғары. Адсорбция деп көмірдің немесе басқа қатты не сұйық заттардың өзбетінде газ, бу, беріген заттарды сіңіру қабілетін айтады. Беттерінде адсорбция жүретін заттарды адсорбенттер, ал сіңірілетін заттарды адсорбаттар деп атайды. Егер, мысалы, алдымен сия ерітіндісіне ұсақ ұнтақталған көмір қосып шайқап, сосын сүзсек, филтратта түссізсұйықтық су қалады. Себебі еріген сия молекулаларын көмір сіңіріпалады.

Мұнда: көмір-адсорбент, бояу-адсорбат.

Көміртектің химиялық қасиеті

Көміртек көптеген жай заттарм ен оңай әрекеттеседі.

1) Жану реакциясы :

a) 2С + О 2 = 2СО

ә) С + О 2 = CO 2