Көшпелілердің материалдық мәдениеті презентациясы 5 сынып

ұзатылатын қыздардың қымбат бас киімі .

әжелердің тек беті ашық , басын , иығын жауып тұратын бас киімі .

қыздардың үкілеген , әсем зергерлік бұйымдар тағылған бас киімі

тізеден төмен түсетін қалың сырт киім .

жиегіне аң терісін салған , төбесіне үкі қадалған , сырты әшекейленген , ерлер де, қыздар мен жас келіншектер де киетін бас киім .

аң , мал терісінен жасалған қыстық бас киім .

байпақ салып киетін қысқы етік

Қасқыр , түлкі , күзен , қоянның терілерінен тігілген , қыста киетін сәнді киім

Ұлттық киімдердің орнын тап

Ойлан, тап

Оқу мақсаты:

5.2.2.3 – ежелгі тайпалардың қолданбалы өнер ерекшеліктерін сипаттау ;

5.2.2.6 – көшпелілердің әлемдік өркениетке қосқан үлесін түсіну

Зерттеу сұрағы:

Көшпелілер баспанасының ерекшелігі неде?

Сабақ тақырыбы: Ежелгі көшпелілердің материалдық мәдениеті

Киіз үй- қазақ халқының ертеден келе жатқан баспанасы. Ол көшіп-қонғанда тез жиюға және бұзуға ыңғайлы. Жазда ауасы таза әрі салқын. Қыста қазақтар киіз үйдің сыртқы киіздерін қабаттап жауып, қыстап шыға берген. Киіз үй қатты боран соққанда жығылмайды, жаңбыр жауса суды өткізбейді. Қатты нөсер жауғанда киіз үйдің ішіне өтпейді. Киіз үйді шетелде жер сілкінісі кезенде де пайдаланады .

Киіз үйдің сүйегі бірнеше керегеден , оған бекітілген уықтан , күмбезді шаңырақтан және есіктен тұрады.

Киіз үйдің сүйегі бір-бірімен бау-басқұрлар арқылы біріктіріледі. Оның сыртынан ши тұтылады, киіздермен жабылады

Кереге киіз үйдің негізін құрайды. «Кереге кең болсын!» деген тілек осыдан шыққан .

Уық кереге мен шанырақ ортасын қосатын негізгі бөліктің бірі.

Шаңырақ киіз үйдің күмбез еңсесі құрап, үй сүйегін тұтастырып тұрады. «Шаңырақ биік болсын!» деген батаның ең үлкені .

Есік -киіз үйге кіріп-шығу үшін

Мәтінмен жұмыс

Киіз үйдің макетін құрыңыз.

Дескриптор:

А) Киіз үй құрылысының әрбір бөліктерін ретімен атайды.

Б) Киіз үйдің әрбір бөлігінің маңыздылығын анықтайды.

Мәтінді оқи отыра, суретке қарап киіз үйді құрастыр және сипаттаңыз

1.Киіз үй құрылысы неше бөліктен тұрады және құрылуын ретімен айтыңыз.

2.Киіз үйдің ерекшеліктері