Косметикалық заттардың жасөспірімдер ағзасына әсері

Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрлігі

Жамбыл облысы Т.Рысқұлов ауданы

«Айтқұл Шынасилов атындағы шағын орталықты орта мектебі» КММ

Жұмыстың тақырыбы:

«Косметикалық заттардың жасөспірімдер ағзасына әсері»

Бағыты: Таза табиғи орта –Қазақстан -2050 стратегиясын іске асырудың негізі

Секциясы: Химия

Авторы : Абдраманова Мерей Қуатқызы

10-сынып оқушысы

Жетекшісі: Құлдыбаева Зайра

химия пәнінің мұғалімі

Жарлысу ауылы

2019жыл

Аннотация

Зерттеу жұмысының мақсаты: Әртүрлі косметикалық заттардың құрамын анықтау. Теріде аллергиялық реакция шығаратын компоненттерді анықтап,қораптағы жазулары не білдіретінін және косметикалық заттарды дұрыс таңдауға кеңес беру.

Міндеттері:

адамға зиян және қауіпті болатын компоненттерді анықтау және жеке-жеке қарастыру.

қораптағы жазулардың не білдіретінін анықтау.

косметикалық заттарды дұрыс таңдауға кеңес беру.

теріде аллергиялық реакция шақыратын компоненттерді анықтау.

Болжамы: Қазақстанда косметика өнімдері жеткілікті дәрежеде дамымаған.

Зерттеу мәселесі:

Зерттеу нысанын анықтау.

Зерттеу әдістерімен танысу.

Косметиканың әсері мен химиялық құрамын анықтау.

Зиянды қосылыстар болатынын анықтау.

Зерттеу әдістері:

- ғылыми еңбектерден,зерттеу жұмыстарынан,интернет жүйесінен

ақпараттар іздеу,ақпарат жинау,топтастыру.

- жиналған материалдармен салыстыру.

- алынған материалдар негізінде қорытынды жасау.

Зерттеу жаңалығы мен қажеттілігі:

Косметикалар құрамындағы химиялық заттардың жасөспірімдер ағзасына әсері осы күнгі актуальды дұрыс жолға қойылмаған.

Зерттеу нәтижесі мен қорытындысы:

Косметикалар туралы қажетті тарихи және ғылыми сипаттағы деректерді енгізе отырып,жасөспірім ағзасына әсері туралы зерттеу жүргізілді. Күнделікті өмірде жасөспірім өмірінде ерекше орын алатын косметикалық өнімдер мен олардың құрамында адам ағзасына зиянды қосылыстар болатынын анықтау.

Кіріспе

Химия өнімдері біздің өміріміздің барлық салаларына,күнделікті тұрмысымызға кеңінен еніп отыр.Бізді қоршаған орта химия саласымен тығыз байланысты.Сондықтан химия күннен –күнге,жылдан-жылға тез қарқынмен дамуда,үнемі химиямен байланысты жаңа косметикалық заттар пайда болуда.Жедел қарқынмен дамып келе жатқан салалардың бірі-күнделікті өмірде қолданылып жүрген – сатылымдағы косметикалық заттар.

Косметика сөзі «космос» грек сөзінен шыққан,әдемілік,тепе-теңдік деген мағынаны білдіреді. Косметика түрлері және олардың құрамы. Косметиканың толық қасиеттері мен көптеген ерекшеліктері қатаң құпияда сақталған.Мысалы қолдағы білезік немесе ерекше сурет жастық шақты ұзартатын деп есептелетін,ал ерекше көздегі бояу адамға өмір сүйгіштік пен энергия қайтарған және махаббат алаңында сәттілік берген.Кейбір суреттер немесе гүлдердің үйлесімділігі,майлар мен иістер аурудан жазған,құдайлардың қолдауын алуға,сәттілікті алуға көмектескен.Рим адамдары Ежелгі Египет адамдары косметиканың қауіпті қасиеттерін түсінбей –ақ құрамында қорғасыны бар косметиканы қолданған. Нағыз Американдықтардың кейбір тайпалары өздерінің беттерін соғыс алдында бояған.І Дүниежүзілік соғыстан кейін «эмансипе» түрі модаға бірінші рет кірген ,онымен бірге осындай косметика түрі келген: қарамен көз бояу,қызыл далаппен ерін бояу,қызылмен тырнақ бояу және Коко шанельдің арқасында модада тұрақталған күнге күю.Индияда б.э.б 3000 ж.тырнақтарын гумиарабикамен,желатинмен,воскпен және жұмыртқамен бояй бастаған.Японияда гейшалар сафлораның үгітілген жапырақтарынан жасалған далапты қолданған,сонымен қатар көз қиығын және қастары

Қазіргі «Оrganic» және «Віо»жазуын барлық косметикалық заттарда көруге болады.Органикалық косметиканың белгілері:

арнайы қапшық;

ақ немесе түссіз косметиканың құрамы;

көбінесе жағымсыз дәріханалық немесе шөпті иіс;

тазартқыш заттарда көбік аз,себебі көбік тәрізді химиялық заттар жоқ;

органикалық косметиканың сыртында толық тізім компоненттері және сертификат көрсетілген.

Негізгі бөлім

2.1. Косметика тарихы.

Өзін-өзі әдемілеу көне заманнан келе жатқан өнердің бір түрі. Археологиялық және этнографиялық зерттеулердің нәтижесінде б.з.б 2000 жыл бұрын Мысырда косметика қолданыста болғаны дәлелденді. Мысырда косметикалық заттармен бетін әдемілеу мен қатар денесін күтіп, сол кезеңдегі сән үлгісімен жүріп, өзгерудің табиғи жолында жүрді: ерінді үлкейту, көзді үлкейту және т.б. Еріндерін бояп үлкейту үшін далап қолданды, шаштарына әртүрлі пайдалы майлар (бальзам) жақты. Осындай жолдармен заманауи косметология – өзінің бастамасын ежелгі Мысыр мәдениентінен алады. Ол жекелеген нақты заттардың көмегімен адамның беті мен денесін сау әрі әдемі етіп күтудегі өнер мен ғылым болып табылады. Сол өткен замандарда косметикамен бақсы, ғылым жолындағы адамдар, шамандар айналысты. Олар косметикалық заттарды барлық мүмкіндіктерінше жасай алатын өнерлері болды. Негізінен олар сәндік косметикалар болды, олардың көмегімен беттің және дененің жетіспеушіліктерімен ақауларын барынша жасырып әдеміледі. Ол бояулы қоспалар мен далаптарды арнайы нақышты әшекейлі плиткаларда дайындаған. Шаш бояуының бір түрі ерте көне заманның XVIII-ші династикасының (шамамен 1580 жыл б.з.б) Мысыр фараонының жұбайына тиесілі болды. Көн

берген. Әр түрлі косметикалық заттардың бар болғандығын «Одиссее», «Гомера» атты ежелгі грек ескерткіштері еске түсіреді. Медицина атасы Гиппократ: « әйел сұлу болуға лайықты» – деп айтқан. Грецияда дене бітімінің сымбаттылығы және бет терісінің сұлулығын арттыру дағдыға айналған, сол себептен оларда күтінуге ерекше көңіл бөлген. «Косметика» сөзі грек тілінен «әдемілеу өнері» деген мағынаны білдіреді. Көне Римде күңдер әйелдердің беті мен денесін әдемілеумен айналысқан. Оларды «косметиками» деп атаған.Көне косметиканың гүлденуі Римде жетістікке жетті. Ол бүкіл дененің гигиенасымен тығыз байланыта болды. Римдік моншалар мен күнге қыздыруға арналған (солярий) алаңдары орасан зор кең тараған атақтары болды.[2] Ланолин косметикалық рецептердің негізгі құрамын құрады. Ол өзінің пайдалығымен ерекшеленеді.Атақты римдік дәрігер Гален косметикаларға шынайы әсері бар заттарды қолданған дұрыс деп санады. Римдік мемлекет күлдірегеннен кейін косметикада ұмыт бола бастады.Орта ғасырдағы косметика жайлы азда болса айтуға болады. Шіркеу адам денесін күнәлі және оны күту кінәрат деп санады. Соныен қатар соғыс кезінде дене күтімін орта топтағы адамдардың өзі кейінгі жоспарға қалдырды. Косметика деп

Тек орта ғасырдың соңына қарай косметика қайта пайда болуына құқылы болды, яғни қолданыста еркін жүре бастады. Дәл осы уақытта итальяндық Фарини әтірдің дайындалу әдісін ашты. Кең тараған косметика қайта өрлеу дәуіріне жатты. Косметика Мысыр арқылы және басқа шығыс елдерінің өнері арқылы Францияға, содан қалған европалық елдерді, сонымен қатар Ресейге де енді. Жоғарыда айтып өткендей бұл косметикалар сәндік (декоративная косметика) болды. Олар өзінің мақсатымен беттің кемшілігін жасыру үшін ( Мысалы: кең тараған дақтарды, сол уақыттағы шешек іздерін жабу үшін қолданған.)Косметика өнері XVII ғасырда Францияда өзінің гүлденуіне жетеді. Хош иісті майларды әйелдер мен ерлерде кеңінен қолдана бастады. Мәліметтер бойынша XIV ғасырда қолбасшы Людовик хош иісті эссенция мен косметикалық таңғыштарды өзімен бірге жорықтарға алып шығып жүрген

екен. Сонымен жасанды шаш қою уақыты келе бастады. Бұл мәдени сұлулыққа францияның буржуазиялық революциясы шек қойды. Кейінгі сән үлгілері өзгере бастады, қарапайымдылыққа жету негізгі үлкен мақсат болды. Әйелдердің шынайы сұлулығының уақытты келді, ол шынайы сұлулық пен денсаулық кепілі болды.Өткен жүз жылдықтың 60 жылдары косметика мықты негізін қалап, гигиеналық талаптарға сай, ғылыми тұрғыда дами бастады. XIX ғасырда Ресейде парфюмерлік өндірістер негіздері қалана бастады, кейіннен косметикалық кабинеттер мен институттар және косметикалық емханалар ашылабастады. Косметика өнері өте ертеден басталған.Египеттік мумияларды ашқанда,олардың тырнақтары боялған.Египет пирамидаларынан табиғи бояу лар мен косметикалық құралдар,сақтауға арналған мазьдар мен майлар табылған.Папирус Эберстің жазбаша документтерінен косметикалық ережелер мен рецептер табылған. Ескі қолжазбаларда шығыс әйелдері мыңдаған жыл бұрын қабақтарын табиғи материал-сүрмемен бояғандығы жазылған.

2.2.Химия және косметика

Косметика сөзі сәндік өнер дегенді білдіреді.Косметика сөзімен парфюмерия сөзі байланысты.[3]

1.Косметикалық декоротивті пудралар.Химиктердің көзқарасы бойынша жаздың ыстық күндері жағылған пудра зиянды,ол беттің барлық тесіктерін жауып тастайды.

Пудраның екінші функциясы-қорғаныштық.Бет терісі мен мойынды атмосферадағы қышқылдық оксидтерден қорғайды.Пудраның құрамында тальк,каолин,мырыш пен титанның оксидтері,крахмал,стеарин қышқылының мырыш және магний тұздары,органикалық және бейорганикалық пигменттер,темір(ІІІ) оксидінің бөлшектері бар.

Тальк құрғатады.Ол жетіспесе тері майлы жылтыр болады.Тальк пудраның құрамында 50-60% болу керек.Каолин теріден артық май бөлінуін тежейді.Мырыш оксидінің антисептикалық қасиеті бар және дезенфикциялаушы роль атқарады.Крахмал теріге әдемілік береді,ал мырыш пен магний стеараттары пудраны теріде жақсы ұстайды.

2.Тырнаққа арналған лак.Лак құрамында органикалық еріткіштерде ерітілген нитроцеллюлозаның ерітіндісі бар.Еріткіш ретінде сірке қышқылының амил эфирі,ацетон,әр түрлі спирттер қолданылады.Лакқа пластификаторлар- кастор майы қосылады. 3.Иістендіргіштер. Мамандар әтірлердің иісін үш стадияға бөледі. Бастапқы иіс қақпағын ашқанда сезілетін иіс.Ол иіс 3-5 минут сақталады.Негізгі хош иіс 20-25 сағат сақталады. Әтірдің басым бөлігінде болады. Қалдық хош иістің сақталу ұзақтығы 10-15сағат.Бұл уақытта әтірдің қалған бөлігі тотығады.3.Шаш бояулары.5 топқа бөлінеді.-ағартатын бояғыштар.-химиялық бояғыштар,шаштың кератинімен реакцияға түседі.Оларды тотықтырғыштар дейді,олар шашты сутек пероксидімен тотықтырғаннан кейін бояйды.-физикалық бояғыштар,кератинмен химиялық реакцияға түспейақ шашқа әсер етеді.-табиғи бояғыштар-хна,басма.-металы бар бояғыштар (қолданылмайды).

4.Ерін далабының құрамына қосылатын ара балауызының құрамына мирицил спиртінің пальмитин қышқылымен күрделі эфирі –мирицилпалмитат кіреді.

СН3 (СН2)14 – СО – О – (СН2)29 СН3

Егер сіз ерінді ылғалдандыратын жақсы бір гигиеналық далап алмақ

болсаңыз, оның құрамына назар аударыңыз. Мұндай далаптардың басты компоненті табиғи канделиллалық,балара немесе карнауботтық балауыздар болып табылады. Олардың барлығы ерінді жақсы қорғайды және ылғалды сақталуын қамтамасыз етеді.

Ескерту:

1.Шаш жуу ерекше назар аударуды қажет етеді.Кір сабынмен шаш жууға болмайды,шаш құрылысына әсер етеді.Егер су сабын жоқ болса,балалар сабынын пайдалану қажет!2.Судың әсерінен кератин молекулаларында сутектік және иондық байланыстардың бұзылуы болады.Сондықтан ылғал шашты тарау зиянды.3.Шашты химиялық бояғыштармен бояғанда тотығу процесінің маңызы зор. Сондықтан бояу кезінде шашқа ауаның жақсы келіп тұруы үшін үнемі тарау керек.

4.Дезодоранттар.Олардың құрамында бактериялардың бөлінуін тежейтін және микроорганизмдерді жоятын бактерицидті заттар болады.Препарат құрамындағы заттар тер компоненттерімен әректтесіп,ерімейтін қосылыстар түзеді,тер бездерінің түтікшелерін жауып,тер бөлінуді азайтады.

Ескерту:

Аэрозольдардың құрамында жанғыш газдар болғандықтан,қолдану кезінде өте сақ болу керек:-жанып тұрған отқа жақындатпау. -балалардың қолы жетпейтін жерде сақтау.

Толық табиғи косметиканы жасау техникасы табиғи қоспалардан ғана тұратын косметиканы жасаудан күрделірек.Мысалы: силиконсыз, май қышқылдарынсыз тек табиғи майлар негізінде эмульсия жасауға болады. Алайда, ол өте майлы болғандықтан теріге сіңбейді және оны қышқылданудан сақтауға тура келеді. Косметиканы тұтынушылар үшін әрі сапалы, әрі ұнамды, қауіпсіз әрі табиғи етіп жасау мүмкін емес. Практикада табиғи және синтетикалық қоспаларға заманауи химияның жетістіктерін пайдалана отырып, табиғи шикізаттардан алынған ингредиенттерді қосып өнім алуға тура келеді.

Табиғи косметиканың анықтамасына қайта оралсақ, біреулер табиғи косметика ретінде тек қана табиғи қоспалардан жасалған косметиканы ғана емес сонымен бірге терімен биосәйкестік қасиетін де қарастырады. Ал кейбіреулер тек қана табиғи шикізаттан алынған ингредиенттерді табиғи косметикаға жатқызады. Эмульгатор, қоюландырғыш тәрізді табиғаттан алынған техникалық қоспалар синтетикалық қоспаларға қарағанда зияны азырақ. Екінші бір жағынан табиғи косметиканың өзі құрамындағы микроорганизмдер және өсімдік экстракттарында кездесетін ауыр металдар, аллергендер адамға зиян келтіруі мүмкін. Табиғи ингредиенттердің артықшылығы олардың биологиялық белсенді заттар болып табылуында. [4] Сыртында «табиғи» деген жазуы бар косметиканың

барлығы дерлік қауіпсіз және басқаларынан жақсырақ деген ой тұжырым дұрыс емес. Өйткені барлық синтетикалық заттардың зиянды бола бермейтіні сияқты табиғи заттардың да барлығы бірдей пайдалы емес. Демек, косметиканы тек «табиғи » деген белгісі бойынша таңдау дұрыс емес

2.3. Косметиканың құрамындағы зиянды заттар .