Мағжан Жұмабаев шығармашылығы ашық сабақ 8 сынып

қазақ тілі мен әдебиеті пәнінің мұғалімі

Сабақтың тақырыбы: М.Жұмабаев – қазақ лирикасыны хантәңірі

Сабақтың мақсаты: а) білімділік: М.Жұмабаевтың өмір жолы мен жазушылық қызметінен мағлұмат беру.

ә) дамытушылық: Шәкірттерді өзіндік ізденіс жұмыстарына баулу, ой-өрісін, рухани жан дүниесін байытып, сөйлеу машықтарын жетілдіру.

б) тәрбиелік: Елжандылыққа, адамгершілікке, тілімізді құрметтуге, әдебиетті сүюге тәрбиелеу.

Сабақтың әдісі: шығармашылық, зерттеу. Сабақтың түрі: ғылыми-конференция. Пән аралық байланыс: тарих, география, орыс әдебиеті, театр, өнер.

Сабақтың көрнекілігі: портрет, ақын жайлы ұлылардың сөздері, кітаптар, газет-журналдар, үнтаспа, сызба – кестелер.

Сабақтың барысы: а) Ұйымдастыру кезеңі: Мұғалімнің кіріспе сөзі. - Біздің ғылыми-конференция сабағына Мағжан ақынның көзін көрген замандастары, қаламдас достары келіп отыр. Конференцияға келген қонақтармен (11-сынып оқушыларымен) таныстырады.

Олар: 1) М.Жұмабаев бейнесіндегі оқушы. 2) Жүргізуші. 3) Әдебиетші, ғалым – М.Әуезов бейнесіндегі оқушы. 4) М.Горький – орыстың классик жазушысы. 5) С.Қожанов – қоғам қайраткері. 6) М.Жұмабаевтың зайыбы – Зылиха Жұмабаева. 7) Башқұртстанның халық ақыны – Сәйфи Құдаш. 8) Ж.Шанин атындағы театрдан келген халық әртісі. ә) Сабақтың өтілуі. Алдын ала оқушыларға М.Жұмабаевтың өмір жолы мен шығармашылық қызметі, оның замандастары мен қаламдас достары жайлы деректерді жинау секілді тапсырмалар беріледі.

1. М.Жұмабаев кім, ол қандай ақын? 2. М.Жұмабаевтың өмірі мен балалық, жастық шағы. 3. Творчествосының басталуы. 4. Ақындық жолы. 5. Қоғамдық қызметі.

Жауаптар: 1. Ақын өзінің кім екенін, ақындық қуатын, қайраткерлік қарымын «Мен кім?» атты өлеңінде аңғартып өтеді.

Арыстанмын, айбатыма кім шыдар? Жолбарыспын, маған қарсы кім тұрар? Көкте – бұлт, жерде – желмен гулеген, Жер еркесі – желдің жөнін кім сұрар?

Мен өлмеймін, менікі де өлмейді, Надан адам өлім жоғын білмейді. Өзім – патша, өзім – қазы, өзім – би, Қандай ессіз не қылдың деп тергейді? Бұл романтикалық асқақ шумақтардан ақынның өз күшіне, өз талантына өмір тағдырына кәміл сенгенін байқаймыз.

2. Мағжан Бекенұлы Жұмабаев 1893 жылдың 25 маусымында бұрынғы Ақмола губерниясы Ақмола уезіндегі Полуден болысында (қазіргі Солтүстік Қазақстан облысы Булаев ауданы Мағжан атындағы ауылда) белгілі, текті, ауқатты отба-сында дүниеге келген. Төрт жасында ауыл мұғалімінен сауат ашып, хат таниды, ал 1905 жылы Қызылжардағы медресеге оқуға түседі. Бұл медреседе араб, парсы, түрік тілдерін еркін игеріп, медресені 1910 жылы жақсы үлгеріммен бітіреді.

Бұдан кейін Уфадағы «Ғалия» медресесінде, Омбыдағы мұғалімдер семина-риясында оқиды.

3. Мағжан 1916 жылы Омбының семинариясын ойдағыдай бітіріп, туған өлкесіне оралады. Қазақ даласында «Алаш» партиясын құруға қатысады, Ақмоладағы «Бостандық туы» газетінде редактор болып қызмет атқарады. 1922 жылы Ташкентке келіп, шығармашылық жұмыспен айналысады. Онда «Шолпан», «Сана» журналдарында, «Ақжол» газетінде қызмет атқара жүріп, бірнеше шығар-маларын жарыққа шығарады.

4. 1923-27 жылдары Мағжан Мәскеудегі жоғары әдебиет – көркемөнер институтында оқиды. Осы жылдары ол орыс, батыс Еуропа әдебиетін терең зерт-теп оқиды.

1929 жылы «Алқа» деген жасырын ұйым құрды деген айыптаумен 10 жылға сотталды.

1936 жылы орыс жазушысы М.Горький және Е.Пешкованың араласуымен аз ғана уақытқа бостандық алады, бірақ 1937 жылы қайта қамауға алынып, 1938 жылы ақын ғұмыры мәңгілікке үзіледі.

5. Мағжан өлгенмен, оның жазған еңбектері бізге өшпес мұра боп қалды. Ол – көптеген өлеңдер, поэмалар, әңгімелер мен аудармалар жазған бірегей тұлға.