Мәнерлеп сырғанаудың бұлшық етке әсері туралы мақала

Батыс Қазақстан инновациялық-технологиялық университеті

Жаратылыстану-ғылыми пәндер кафедрасы

Тақырыбы:Мәнерлеп сырғанаудың бұлшық етке әсері.

Орындаған: ДШжС білім беру бағдарламасының 3 курс студенті Максут Султан Жарасұлы

Тексерген: PhD,қауымдастырылған профессор Меңдіғалиева Аягөз Сәрсенбайқызы

Орал 2022

Жоспар

1. Кіріспе……………………………………………………………............3

2. Негізгі бөлім……………………………………………………………..4

2.1 .Мәнерлеп сырғанаудың шығу тарихы…………………………...5 2.2.Мәнерлеп сырғанаудың ережелер…………………………..……6-7

2.3. Мәнерлеп сырғанау Қазақстанда…………………………………..8

2.4. Мәнерлеп сырғанаудың денсаулыққа пайдасы мен әсері...........9

3. БҚО шеберлер……………………………….……………………..10-12

4.Қорытынды……………………………………………………………..13

5.Пайдаланылған әдебиеттер……..…………………………………....14

Кіріспе

Мәнерлеп сырғанау – конькимен жүгіру спорт түрі, ол күрделі координациялық спорт түріне жатады. Негізгі ой – мұзда спортшыны немесе жұп конькишілерді сырғанау бағытын өзгерте отырып жылжыту және музыка әуенімен қосымша элементтерді (айналу, секіру, қадамдар комбинациялары, көтеру және т.б.) орындау.бұлнегізі мұз үстінде әуен ырғағына сәйкес жалғыз және серіктесінің демеуі арқылы айналу, секіру, адымдарды және фигура суреттерін үйлестіре, сырғанау бағыттарын өзгерте отырып спортшының қозғалу қимылдары болып табылатын спорт түрінің бірі.Заманауи мәнерлеп сырғанаудың төрт түрі бар: жалғыз сырғанау (еркектер мен әйелдер), жұптасып сырғанау, спорт билері және синхронды сырғанау. [1]

(1-сурет) Мәнерлеп сырғанаудан спорт шебері Дениис Тен

2.Негізгі бөлім

2.1 Мәнерлеп сырғанаудың шығу тарихы

Мәнерлеп сырғанау біздің заманымызға дейін созылып жатыр. Қарапайым Мұз коньки археологиялық жазбаларда б.з.д. 3000 жылға дейін кездеседі. Жиектерді 13-14 ғасырларда голландтар қосқан. Мәнерлеп сырғанаудан халықаралық жарыстар 19 ғасырдың соңында пайда бола бастады; 1891 ж Еуропа чемпионаттары ұлықталды Гамбург, Германия, ал 1896 жылы бірінші Әлем чемпионаты өткізілді Санкт-Петербург, Ресей империясы. At 1908 жылғы жазғы Олимпиада ойындары жылы Лондон, Англия, мәнерлеп сырғанау Олимпиадаға қосылған алғашқы қысқы спорт түрі болды. мәнерлеп сырғанау біздің заманымызға дейін созылып жатыр. Қарапайым Мұз коньки археологиялық жазбаларда б.з.д. 3000 жылға дейін кездеседі. Жиектерді 13-14 ғасырларда голландтар қосқан. Мәнерлеп сырғанаудан халықаралық жарыстар 19 ғасырдың соңында пайда бола бастады; 1891 ж Еуропа чемпионаттары ұлықталды Гамбург, Германия, ал 1896 жылы бірінші Әлем чемпионаты өткізілді Санкт-Петербург, Ресей империясы. At 1908 жылғы жазғы Олимпиада ойындары жылы Лондон, Англия, мәнерлеп сырғанау Олимпиадаға қосылған алғашқы қысқы спорт түрі болды... егер Финсбери мен Морфилдтегі айлақтар тоңып қалса, Лондонның балалары ойнайды. Кейбір балалар тобықтарына сүйектерін байлап қ

(2-сурет)19 ғасырдағы коньки тебу,1862ж. Литография

2.2 Мәнерлеп сырғанаудың ережелері

Ережелер мәнерлеп сырғанау түріне байланысты: жеке әйелдер, жеке ерлер, жұптық мәнерлеп сырғанау, сондай-ақ мұзда жұптық билеу. Жеке конькимен сырғанау кезінде ерлер мен әйелдер екі бағдарламаны – қысқа және ерікті бағдарламаны қайтаруға міндетті. 2 минут 40-50 секундқа дейін созылуы мүмкін қысқа бағдарлама үшін коньки тебушілер кез-келген тәртіпте 8 міндетті элементті (екі немесе үш Аксель, үш немесе төрт секіру, бір секіру комбинациясы, бірнеше түрлі айналдыру түрлері және екі қадамдық трек) ұсынуы керек. Элементтердің біреуінің болмауы үшін айыппұл салынады. Ерікті бағдарлама қысқа бағдарламадан екі есе дерлік ұзағырақ, ол мужчинерде 4 жарым минут, әйелдерде 4 минутты алады. Коньки тебушілер өз бағдарламаларын ең күрделі элементтерге қосуға тырысады (олар үшін көп ұпай алуға болады). Жұптық мәнерлеп сырғанауда ережелер жеке адамдарға өте ұқсас, айырмашылық тек міндетті элементтерде. Сонымен, ерлі-зайыптылар үшін міндетті элементтер-қолдау (серіктес серіктесті көтереді), лақтырумен секіру (серіктес серіктесті лақтырған кезде), сондай-ақ синхронды секіру және айналдыру. Бірақ бишілердің бағдарламасы біршама ерекшеленеді. Олар міндетті, ерікті және ерекше билерді орындауы керек. Ба

(3-сурет) Мұз айдында өнер көрсетп жатқан спортшы жұп.

Кәсіби мәнерлеп сырғанау конькилері Қалың, берік былғарыдан жасалған, ұзын шілтерлі және үлкен тілді. Кәсіби коньки тебушілер үшін коньки жеке жасалады. Пышақтар көміртекті болаттан жасалған және екі бөліктен тұрады. Мұзда жақсы сырғанау үшін ойыс сақал. Бағдарламаның кейбір элементтерін және кейбір элементтерін орындау үшін тістері бар мұрын бөлігі. Мәнерлеп сырғанау костюмі жеңіл және серпімді материалдардан жасалуы керек, әдетте бұл созылатын маталар. Конькимен сырғанаушының костюмі бағдарламаның орындалу стилі мен музыкасын көрсетеді. [4]

(4-сурет) Мәнірлеп сырғанауға арналған коньки түрі

Төрелік

Бас төреші-жарыстың ұйымдастырушылық компонентіне жауап береді

Коньки тебушілерді мұзға шақырады, радио торабына сигнал береді, уақытты бақылайды.

Көмекшісі бар техник-элементтерді, құлауды бекітіңіз.

Техникалық бақылаушы-техникалық бригаданың жұмысын бақылайды.

9 төреші-орындау сапасын бағалайды.

2.3 Мәнерлеп сырғанау Қазақстанда

Қазақстанда конькиді мәнерлеп сырғанау, өзінің бастауын 1947 жылдан алады. Республиканың алғашқы чемпионаты 1953 ж.өтті. 1970 ж. Алматыда, 1975 ж. Өскеменде алғашқы жасанды мұз айдындары ашылды. Жыл бойы үздіксіз жаттығуға мүмкіншілік туғаннан кейін к.м.с-шылардың шеберліктері күрт өсті. Мәнерлеп сырғанаудың көзге түскен алғашқы шеберлері өсті. Мәнерлеп сырғанаудың көзге түскен алғашқы шеберлері өздерінің мүмкіндіктерін арттыру үшін көптеген шет мемлекеттерде әсіресе АҚШ -та болып біріккен жаттығулар өткізді. 1996 жылдан бастап еліміздің конькиді мәнерлеп сырғанаушылары Ә.ч-тарына, Азия ойындарына қатысып келеді. Аздаған жылдардың арасында республикада Д. Казарлыга, А. Крюков, А. Құанышева, Қ. Тілепалдина, М. Халтурина, Р. Тен сияқты талантты спортшылар дайындалды. [5]

2.4 Мәнерлеп сырғанаудың денсаулыққа пайдасы мен әсері

Суық қысқы күндері жоғары дене белсенділігіне қол жеткізу және суық тиюден аулақ болу оңай емес, өйткені қозғалу жетіспеушілігі ағзаның барлық органдары мен жүйелерінің қызметін төмендетеді. Осы мәселелерді шешу үшін ең жақсы құралдардың бірі, сондай– ақ ресейліктердің ең сүйікті қысқы ойын-сауық орындарының бірі-Конькимен сырғанау. Денсаулықты нығайтуға ықпал ететін спорт түрі. Конькимен сырғанау жеңілдікті, ептілікті және қозғалыстарды үйлестіруді дамытады, хореография, би, музыка элементтерімен ашық ауада көп қырлы қозғалыс белсенділігін ұштастырады. Конькимен сырғанауға денсаулық жағдайы бойынша шектеулері жоқ барлық тілек білдірушілер жіберіледі.

Сырғанау тамаша отбасылық дәстүрге айналуы мүмкін. Отбасының барлық мүшелері кішкентай балалардан бастап, әжелер мен аталарды аяқтай отырып, өзінің бос уақытын мұз айдынында өткізе алады. Конькимен сырғанауды кез келген жаста үйренуге болады. Мысалы, атақты математик Софья Ковалевская ересек адам бола тұрып, мұзға алғаш рет шыққан болатын және бұл сабақ оны сонша қызықтырды, бірнеше жылдан кейін ол нағыз сырғанау шебері болып саналды. Тіпті атақты жазушылар мен ақындар осы спорт түрінің сұлулығын шын мәнінде бағалады. Және мұнда бірінші неміс ақыны Вольфганг Гете болды. Өзінің әңгімелері кезінде Вольфганг Гете заманауи поэзияның қадір-қасиетін ғана емес, мәнерлеп сырғанаудың байлығын да талқылады,ал Вальтер…