Дзюдоның бұлшық ет жүйесіне әсері туралы ғылыми жұмыс

Батыс Қазақстан инновациялық-технологиялық университеті

Жаратылыстану-ғылыми пәндер кафедрасы

Тақырыбы: Дзюдоның бұлшық ет жүйесіне әсері.

Орындаған: ДШжС білім беру бағдарламасы

3- курс студенті Энгельсов Мэлс Жеңісұлы

Тексерген: РһD, қауымдастыры профессор Меңдіғалиева Аягөз Сәрсенбайқызы

Орал 2022

Жоспар

1. Кіріспе................................................................................ 3

Дзюдо туралы жалпы ақпарат.

2. Негізгі бөлім............................................................................................ 4

1. Шығу тарихы.

2. Ойын шарты................................................................................. 5

3. Дзюдо федерациясы.................................................................... 6

4. Қазақстандағы дзюдоның шығу тарихы.................................... 7

5. Батыс Қазақстанда дзюдо спортына қатысқан спортшылар...... 8

6. Дзюдоның бұлшық ет жүйесіне әсері.......................................... 9

3. Қорытынды................................................................................................. 10

Қолданылған әдебиеттер.................................................................... 11

Кіріспе

Дзюдо - бұл бүкіл әлем бойынша миллиондаған адамдар ойнайтын жақсы қалыптасқан олимпиадалық спорт түрі. Онжылдықтар бойы дзюдо Азияның әлемдік спортқа қосқан жалғыз үлесі болды.

Дзюдо - бұл шекті спорт емес және спорттың алғашқы даму кезеңі, 1964 жылғы Токио Олимпиадасы - бұл керемет және тоқтаусыз кеңеюдің тамаша мысалы. Дәл осы Жапония астанасында 1882 жылы Кано Джигоро негізін қалаған спорт түрінің жаһандық өсімі байқалды және дәл осы Токиода дзюдо 2019 жылы әлем кубогы үшін, ал 2021 жылы Олимпиада ойындары үшін бірінші болып оралады.

19 ғасырдың аяғында самурайлармен күрес техникасы жапон жастарының бүкіл әлемге жетпестен бұрын пайдасы үшін дене тәрбиесінің құралына айналды. Дамудың екінші кезеңі - оның Батысқа қарай жылжуы және спорттық тәжірибеге айналуы (1930 жж.), Содан кейін оны ірі халықаралық іс-шаралар шеңберіне қосу. Бұл эволюция бірнеше үлес қосудың нәтижесі болып табылады: жеке адамдар мен олар құрған институттардың үлесі, сондай-ақ қолайлы әлеуметтік, саяси және мәдени контекст.

1880 жылдан бастап бүгінгі күнге дейін жапон жауынгерлерін Олимпиада тұғырының баспалдақтарына апаратын жол ұзақ және кейде қиын болды.

Дзюдо - бұл жалпы құмарлық, Антон Гизинк айтқандай, бүкіл әлемдегі дзюдошылар өмір сүретін ортақ тіл.

Дзюдо үш ғасырды қамтитын тарихпен тығыз байланысты (ХІХ, ХХ, ХХІ). Бұл дәстүрмен тығыз байланысты. Бұл әлі де жастарға бағытталған жас спорт түрі, бірақ ол қазіргі заманғы спорт түріне айналды. Дзюдо имиджі - бұл бір елдің, бір мәдениеттің және бір дүниетанымның бейнесі: Жапония. Бірақ дзюдо спорттан гөрі, бұл тек екі адам матчты жеңуге тырысқаннан гөрі маңызды.

Дзюдо тарихы «жауды өлтіруге» арналған ескі жекпе-жек өнерінен қоғамға пайдалы құндылықтар әкелетін заманауи спорт түріне ауысумен байланысты. Бүкіл өмірін өз елінің және бүкіл әлемнің жастарын тәрбиелеуге арнаған бір адам - ​​Кано Джигоро Шихан болмаса, дзюдо болмайды. Ол өзінің әдісін баршаның игілігі үшін жеке шеберлікке құра отырып, дәстүр мен заманауиды үйлестіре білді. Дзюдо бірінші рет халықаралық аренаға шыққанға дейін ұлттық деңгейде дамыды.

Дзюдодағы алғашқы қадамдар Каноның өмірімен және жеке басымен тығыз байланысты. Ер адам 28 жылы 1860 қазанда қазіргі Кобенің шығыс ауданы Микагеде дүниеге келген. Жапонияның бұл бөлігі қайнатумен танымал және Кано отбасы сыра қайнату әлемімен байланысты. Елдің көп бөлігі әлі қол жетімсіз болған кезде, Коби әлемге ашық жапон порттарының бірі ретінде де танымал болған. Бұл Каноның қалған әлем туралы білуге ​​дайын екендігін түсіндіре алады.

Осылайша, оның өмірінің басында батыстық ықпал Шығыс дәстүрлері мен біліміне қосылды. Оның бір атасы белгілі ақын және белгілі ғалым болған. Кано туылғанда және одан кейінгі жылдары оның әкесі Кано Джиросаку сегун үкіметінде жұмыс істеген және үкімет пен флотта көптеген қызметтер атқарған жоғары лауазымды шенеунік болған. Джиросаку әлеуметтік жауапкершілікті сезінетін туа біткен ұйымдастырушы болды.[1]

Негізгі бөлім Дзюдоның шығу тарихы

Дзюдо спортының пайда болу күні деп 1882 жылы болып есептеледі. 21 жастағы жапондық Токиодағы будда храмында (Эйзедзтта) “Кодокан” мектебін құрған. Ол жас жігіт Дзигоро Кано болды. Дзюдо сөзі “дзю-дзюцу” (jujitsu) сөзінен шыққан. Ол өз кезегінде сумо күресінің бір ағымы болып шыққан.

Дзигоро Кано Токиодағы Император университетінде оқып жүргенде “дзю-дзюцу” негіздерін түсінуге кірісті. Құзыретті бапкерлердің арқасында жас жапондық ең қысқа уақытта күресте үлкен жетістікке қол жеткізді.«Дзю-дзюцу» — «қарусыз күрес» — деген мағынаны білдіреді. Аударма бойынша «жұмсақтық өнері» дегенді білдіреді. Бұл туралы атақты аңыз бар. Ол былай болыпты:Бір күні дәрігер Сиробэй Акияма бақшаны аралап жүргенде, кешегі омбы қардың әсерінен үлкен ағаштардың бұтақтары сынғанын байқады. Тек жас талдың бұтақтары жас болғандықтан майысып жерге тиіп тұрды. Бірақ біраз уақыттан кейін қайтадан түзеліп орнына келді. Осыны көрген Сиробэй Акияма: «Берілу арқылы жеңіске жету!» деген тұжырымдамажасады.Дзю-дзюцу шеберлері өте күшті адамдар емес еді. Олар керемет, шымыр және сондай-ақ тапқыр болғандықтан, қарсыласын алдап, оған қарсы күш қолдана білді.

Дзигора Кано спорттың классикалық формуласын ойлап тапқан.« Егерде бір адамның күшін бірлікпен өлшейтін болсақ. Онда менің қарсыласымның күші 10 деп есептейік. Ал менің күш бірлігім 7 болсын. Мен әрине қарсыласымның күші көп болғандықтан құлап кетуім мүмкін. Сондықтан мен қарсыластың күшін, яғни әртүрлі тәсілдер арқылы басқа жаққа қарай бағыттасам. Онда ол өз күшін және тепе-теңдігін жоғалтады. Сол кезде уақытты пайдаланып оңай жеңіске жетуге болады »деді.

XIX ғасырдың екінші жартысында радикалды буржуазиялық реформалар жауынгерлерді жұмыссыз қалдырды. Ал дзю-дзюцу ұмытылып кету ұшырады. Бірақ бұған Дзигоро Кано жол бермеді. Әртүрлі мектептердің тәжірибесін қорытындылай отырып, ол «жұмсақ тәсіл» деп аталатын жаңа дзюдо күрес түрін жасады. Каноның айтуынша, дзюдо — «жастар үшін тек қана дене шынықтыру емес,ол жалпы білім беру, жекпе-жек, философия, күнделікті өмір өнері».

1886 жылы дзюдо мемлекеттік деңгейде танылды. 1889 жылы Еуропадағы бірінші дзюдо мектебі ашылды. 1956 жылы Токиода бірінші әлем чемпионаты өтті. Ал 1964 жылы дзюдо Олимпиада ойындарына енгізілді.

Дзюдоның дамуы Джигоро Каноның отбасы мүшелірінің қолдауымен өтті. Оның әйелі “әйелдер дзюдосын” дамыту үшін үлес қосты. Ал оның жалғыз ұлы Рисэй 1951 жылы Халықаралық дзюдо федерациясын басқарды.

Дзюдоның басты мақсаты жоғары рухани қағидаттарға сәйкес адами білім беру болды. Дзюдо идеологиясын әлемнің миллиондаған тұрғындары бақылап отырады. Бүгінде дзюдо — ең танымал спорт түрі.[2]

Дзюдо спортының шарттары

Жекпе-жек өнері негізінде шығыс философиясының терең дәстүрлеріне қарамастан, бәсекеге қабілетті спорттың мақсаты жай ғана қарсыласыңызды абырой мен рақыммен жеңу. Жекпе-жекте жеңіске жету үшін ойыншы қарсыласынан көп ұпай жинауы керек, ал лақтыру немесе ұстау үшін ұпай беріледі, әр түрлі бұзушылықтар үшін айыппұлдар қолданылады.

Спортшылар матчты иппонға жету арқылы жеңеді, екі ваза-ари ұпайына (демек, иппонға) ие болады немесе жекпе-жек соңында қарсыласынан көп ұпай жинайды. Егер нәтижелер шайқас соңында сәйкес келсе, Алтын граф кезеңі басталады. Бұл қосымша кезеңде спортшы бірінші кез келген ұпай санын жинап, матчта жеңіске жетеді. Егер осы кезеңнің соңында ұпайлар тең болса, Хантай шешеді, яғни төрешілердің көпшілігі мен екі бұрыштық төрешінің шешімі.

Қарсыласу ережелері:

1.Жекпе-жектер бес минутқа созылады (халықаралық жарыстарда) және бір дзюдошы иппонмен марапатталған кезде жеңіске жетеді. Егер иппон берілмесе, жекпе-жек соңында көп ұпай жинаған ойыншы жеңімпаз деп танылады. Егер есеп теңестірілсе, матч Алтын упай кезеңімен шешіледі, содан кейін - әлі анықталмаған болса - төреші мен бұрыштама төрешілерінің шешімі бойынша.

2.Ережені шамалы (шидо) немесе ірі (хансоку) бұзғаны үшін айыппұлдар тағайындалады. Төрт шидо қарсыласқа иппон береді, бір хансоку сияқты.

3.Дзюдошылар тыйым салынған тәсілдерді, соның ішінде буындарға шабуыл жасауды (шынтағынан басқа), қарсыласын ұрып-соғуды немесе тепкілеуді, оның бетіне тигізуді немесе оны қасақана түрде кез-келген жолмен жарақаттауды қолданбауы керек.

Дзюдодағы терминдердің қысқаша сөздігі көптеген анықтамалардан тұрады. Олардың ішінде:

асивадза - аяқпен орындалатын техникалар тобы;

боцукари - қарсыласын лақтырмай жаттығу жаттығулары;

ядза - қабылдау;

гокионовадза

Кодоканда дзюдошыларды даярлауда қолданылатын бес негізгі техникалық қағида;

дан - дзюдошының шеберлік дәрежесі;

dzarei - тізерлеп амандасу;

deigohontai - негізгі қорғаныс позициясы;

джикан - төрешінің кездесуді тоқтату туралы бұйрығы;

денпокайтенукеми - форвардтық форвард;

зенпукеми - алға құлап түсу; [3]

Дзюдо федерациясы

Әр елдің өз дзюдо федерациясы бар (мысалы, Украинаның дзюдо федерациясы). Ең ықпалды және маңызды болып 1951 жылы жаздың ортасында ұйымдастырылған Халықаралық дзюдо федерациясы табылады. Қазір оның құрамына әлемнің 200-ден астам елдері, Африка, Азия, Еуропа, Океания, Панамерика кіреді.

Алдымен оның құрамына Аргентина мен Еуропаның ұлттық федерациялары кірді, ал 10 жылдан кейін оның құрамы 4 континенттің федерацияларымен толықтырылды.

1-сурет. Дзюдоның жамбас әдісі.

Дзюдо матчында спортшылар жинай алатын ұпайлардың үш түрі бар.

Иппон - жеңіске жетелейтін және спортшы қарсыласын арқасына қонатын етіп лақтыру арқылы қол жеткізе алатын мағынада ең жақсы. Иппонды қоюдың балама әдістеріне қарсыласын қолынан ұстап немесе буындырумен ұстап алу, оны қарсыласын еденде ұстап тұруға немесе ұстап тұруға мәжбүр ететін дәрежеде, кем дегенде 25 секунд ұстау жатады.