Математикалық ойлауды дамыту туралы әдістемелік мақала

Оқушылардың математикалық білім жүйесін меңгеруі мен белгілі бір математикалық білім дағдысын білуі математикалық білімнің күрделі процесі тапсырмалары болып келеді. Бірінші тапсырма сияқты маңызды тапсырма оқушылардың ойлау қабілетін дамыту болып табылады. Ертеден белгілі болғандай оқушының мектепте еске сақтауға ұмтылған фактілері ұмыт қалады, олар күнделікті өмірде қолданылмайды, оны математикалық ойлау қабілеті, математикалық дамуы қалады. Сондықтан қазіргі замандағы мектептің маңызды міндеті оқушылардың ойлау қабілетін жоғары деңгейде қамтамасыз ету деп санаймыз, оқушы мектепте тек қана ақпарат алып қоймай, ең бастысы ойлай білу керек, және де шығармашылық түрде ойлай білуі керек.

Ойлау түсінігін әртүрлі көзқараста қарастыруға болады: философиялық және психологиялық жағынан және т.б.

Философиялық жағынан ойлау - адам танымының ең жоғарғы баспалдағы, шынайылықтың көрінісі. Ойлау танымның сезім баспалдағында қабылдана алмайтын шынайы өмір нысандары мен қасиеттері туралы білім береді. Адамның ойлауы тәжірибелік іс-әрекетпен байланысты қоғамдық – тарихи табиғатқа ие. Ойлаудың заңдары мен формалары логика арқылы үйретіледі, ал жүру механизмі - психология және нейрофизиологиямен үйретіледі. Кибернетика ойлауды бірнеше ойлау операцияларын техникалық моделдеу есептерімен байланысты талдайды.

Психология тарапынан ойлау - жаңа дүниеге жаңа көзқарас, оны ашудың психикалық процесімен байланысты әлеуметтік шартты, анализ бен синтезде шынайылықтың толық көрінісі. Ойлау сезім танымының тәжірибелік әрекеті негізінде пайда болады, және басқа да жағдайларда пайда болуы мүмкін.

Психологиялық ғылым ойлаудың мына түрлерін бөліп көрсетеді:

1) Интуитивті – тез жүретін сипаты бар, төмен сезінуде, нақты кезеңдер есте болмайды.

2) Көрнекілік – әрекетті – есептер нысанның қасиеттерін көре отырып жағдайдың физикалық, шынайы көмегі арқылы сипатталады.

3) Көрнекілік – бейнелік – жағдайлар мен олардағы өзгерістерді көрсете отырып, бір затты бірнеше көзқараста қарастырумен байланысты.

4) Тәжірибелік – мақсат қою, жоспар, жоба жасау, уақыт жетпегендіктен сипаты басқаша болуы мүмкін, ол теориялық ойлаудан да күрделі болуы мүмкін.

5) Сөздік – логикалық – тіл құралдары арқылы іске асады, логикалық конструкциялар, түсініктер пайдаланылады, ойлаудың онтогенетикалық және тарихи дамуының соңғы кезеңін көрсетеді. Оның құрылымында түрлі қорытындылар жұмыс атқарады және қалыптасады.

6) Шығармашылық – жаңа субъективті өнім берумен және танымдық әрекетте жаңалықтармен сипатталады. Бұл жаңалықтар қызықтыру,мақсаттар, бағалау, мағынаға байланысты. Шығармашылық ойлау дайын білімге қарағанда ерекше, репродуктивті ойлау қасиетіне ие.

7) Теориялық – заңдылықтарды ашуға, нысан қасиеттерін ашуға арналған, ғылымдағы алғашқы зерттеумен байланысты.

Математика ойлау қабілетінің компоненті ретінде, түйсік ойлау қабілеті өзінің нақты кезеңдері жоқ болуымен ерекшеленеді. Бұл ойлау қабілетінің сипаттамасы мәселенің бүкіл тежелген түрде ақпаратты қабылауда негізделеді. Адам, процесстің өтуінің сезбей, жауаптын дұрыс әлде бұрыс болуын білмей жауабын табады. Түйсік ойлау қабілеті жалпы біліммен,…