Механорецепторлардың түрлері ашық сабақ 10 сынып

Мектеп: Новый ОМЛ

Кенжегалиева Г.Ж.

Күні:14.04.2020ж.

10 класс

Бөлім: 10.4 А Координация және реттеу

Сабақтың тақырыбы

Механорецепторлардың түрлері

Оқу мақсаттары

10.1.7.4 Механорецепторлардың тітіркендіргіштің жауап беру реакциясын сипаттау

Сабақтың мақсаты

- Механорецепторлар не екенін білу

- Механорецепторлардың түрлерін ажырату

- Механорецепторлардың тітіркендіргіштің өзгеруіне жауап беру реакциясын Пачини түйіршігі мысал ретінде түсіндіру.

Бағалау

критерийлері

1.Механорецепторлар не екенін біледі.

2. Механорецепторлардың түрлерімен танысады.

3. Механорецепторлардың тітіркендіргіштің өзгеруіне жауап беру реакциясын Пачини түйіршігі мысал ретінде түсіндіре алады.

Сабақ барысындағы жоспарланған іс-қимыл

Мұғалімнің қысқаша түсіндірмесі:

Қоршаған немесе ішкі ортаның өзгерістерін қабылдайтын арнайы құрылымдар рецепторлар деп аталады.

Олар 2 түрге бөлінеді:

1. Сенсорлы – сыртқы немесе ішкі ортаның

өзгерісін қабылдайтын, оларды

биопотенциалдық электр энергиясына

айналдыра алатын рецепторлар;

2. Жасушалық химиялық – химиялық заттар

молекулалары-медиаторлар, гормондар жəне т. б. арқылы ақпарат қабылдаушылар.

Сенсорлы рецепторлар түрлері:

Механорецепторлар - олардың механикалық деформациясы кезінде қозғалады(есту, тепе-теңдік, тірек-қимыл аппаратының, терінің сипап сезу рецепторлары т.б.)

Хеморецепторлар - ағзаның сыртқы және ішкі ортасының химиялық өзгерістерін қабылдайды. (дәм, иіс,қан тамырларының және ткандердің химиялық заттарды сезетін рецепторлары)

Фоторецепторлар - көз торында жарық (электромагниттік) энергиясын қабылдайды (терінің және ішкі ағзалардың, орталық жүйке жүйесінің қызу сезгіш рецепторлары)

Терморецепторлар (температураның өзгеруіне жауап береді)

Ноцицепторлар - олардың қозуы ауырсыну сезімдерімен (ауырсыну рецепторлары) жүреді. Бұл рецепторлардың тітіркендіргіштері механикалық, термиялық және химиялық факторлар болып табылады.

Механорецепторлар

Механорецепторлар – механикалық тітіркенуді анықтайтын сенсорлы жасушалар, олар вибрацияны, қысымды және ауырлық күшін сезеді. Біз оларды біздің ішкі құлағымыздан табамыз, олар сол жерде дыбысты, ауырлық күшін, қимылды сезеді, сондықтан да бізге естуге және баланс сақтауға мүмкіндік береді. Олар, сонымен қатар, теріде де болады, сол арқылы біз бір затқа тигенімізді және қысымды сезе аламыз. Олар бұлшықеттің құрамында да кездеседі, онда олар кеудені тік ұстауға, қимылдауға және баланс сақтауға көмектеседі.

Механорецепторлар классификациясы

Тактильді рецепторлар: жанасу сезімі, қысым мен вибрация. Адамда тактильді механорецепторлардың 4 түрі кездеседі: Мейснер денесі, Меркель дисктары, Руффини денесі және Краузе денешігі.