Мектеп пен ата-ана ынтымақтастығын зерттеу мақаласы

Мектеп пен Ата-Ана Қарым-Қатынасы Жүйесінің

Педагогикалық шарттарын экспериментте тексеру

Токташыкова М.Қ.Ғылыми жетекшесі: Ыбрайымжанов Қ.Т.-п.ғ.д.,профессор

Тараз инновациялық-гуманитарлық университеті

Андатпа: Мұғалімдер мен ата-аналар бір-бірінің сенімінен шықпаса,баланың

білім алуына бірлесе көмектесе алмайды.

Кілтті сөздер: Отбасы, жарнама, жиналсы, қоғам, сапа.

Аннотация: Учителя и родители не могут помочь ребенку собраться вместе,

если они не доверяют друг другу.

Abstract: Teachers and parents can not help a child get together if they do not trust each other.

Key words: Family, Adversting, Meeting, Society, Quality.

Окушылардын білім сапасын арттыру мақсатында отбасы мен мектептің

бірлестігін баскару мен оның іс-әректтері бойынша экспериментік жұмыстар

жобасы жасалып, оның нәтижелерін сараптау өлшемдері белгіленді:

Ата-ана мен ұстаздардың бірлесе балаға ықпал ету тәсілдерін менгеруі. Отбасы мен мектептің баланың білім сапасын арттыруда бірлестігінің карым-қатысының сипаты.

Баланың білім алуына отбасының көмегінің табысты болуы ата-ананың не

нәрсеге, калай көмектесетінін анық білуіне және оны іске асыра алуына байланысты

Сондыктан экспериментте ұстаздың отбасында төмендегі педагогикалық

шарттардың калыптасуына назар аударуы ескерілді:

Отбасында білім берудің мақсаттылығы;

Белгіленген мақсатқа сай отбасылық үлгі-өнегенің болуы;

Отбасында білім беруге катысты ата-аналардың сауаттылығы,

Отбасында білім бергенде ұлттық тәлім-тәрбиені қолдана алуы,

Ортак іс-әрекет, міндеттерді келісе отырып дұрыс бөлісуі;

Жекелеме әрекеттерді аткарғанда мүшелердің келісуі;

Жетістіктің ортақтығы;

Міндеттерін бір мермізде,бірлесе атқаруы.

Эксперимент барысында «Отбасы мен мектептің бірлігенде баланың білім

сапасын арттыру жолында қандай жетістікке жете аламыз, отбасынын бізге берер көмегі кандай, немесе отбасы мен карым-катынас бізге не үшін керек?»,немесе

«Ата-ананы мектеп өміріне қатыстырудағы көздеген мақсатымыз не,оның пайдасы кандай?», деген сауалдар төңірегінде пікір талас, сауалнамалар, семинарлар жүйелі өткізілді. Отбасы мен мектептің бірлікте оқушының білім сапасын арттыру әрекетінде ата-ана:

Ата-ана инвестор-демеуші;

Ата-ана білім беру қызметіне тапсырыс беруші;

Ата-ана білім беру сапасының экспертшісі;

Ата-ана окушынын кызығушылын және қуқығын қорғаушы рутінде болды.Оқушынын білім сапасы осы уш тіректін бірілгінін тиімды әдістері арқылы арттуры көзделді. Ең бастысы үйдегі ата-ана мен мектептегі устаздың іс-әрекетінің тыгыз үндесіп жатуы ескерілді. Ол отбасы мен мектептің қарым-қатынасына байланысты болғандықтан баланың әке-шешесін мектептің турмыс-тіршілігімен таныстыра отырып, іс-әректеке жумылдыру мақсатында отбасы мен мектептің

Олар:

І. Мектеп пен отбасының алғашқы қарым-қатынасы.

ІІ. Оқушы мектепке қабылданғаннан кейін ата-ана мен педагогикалық ужым арасында жалғасатын қарым-қатынас.

ІІІ. Ата-анаға көмектесу негізінде жасалатын қарым-катынастар.

ІV. Интернет арқылы карым-катынас

Мектеп – отбасы қарым – катысы бойынша эксперементтік тәжірибелік жумыс төменгіше аткарылды.

І. Мектеп пен отбасының алғашқы қарым-катынасы (осы кезден бастап отбасы мен мектеп бірігіп катынас жасауы негізделе байстайды):

а) мектеп туралы жарнамалар және нықты көзқарас, пікірлемен танысады;

ә) ата-ана баласы мектепке келмес бурын меткепке келіп, көріп кайтады (дайындық);

б) баласымен бірге келеді;

в) мектептің іс-қараздармен танысады:

1) мектептін куәлігі,жарғысы,устаздар туралы мәліметтер;

2) мектептің мақсаты,міндеты,оны жүзеге асыру жолдары;

3) оқушы,муғалім,ата-ананың міндеті;

4) жеке тұлғаның даму картасы;

г) баланың мектепке кабылдануы туралы келісім шартқа отырады.

Мектеп пен отбасының алғашқы байланысы мектеп туралы жарнамалар және нақты көзқарас,пікірлермен тынасудан немесе баланы мектепке қабылдаудан басталады. Ата-аналардың пікіріне сүйене отырып,олардын мектеп туралы алғашқы мәліметті қабылдағанына қарай мектеп туралы түсінігі, қөзөарасы қалыптасатынын байқаладық.

Мектептің психологиялық ахуалына да ата-аналар көңіл болді. Ұжымдағы адамдардың көңіл күйі, ауыз бірлігі дұрыс ұйымдаспаған жағдайдың ұстаз бен оқушының денсаулығына әсері тиеді,ұжымның пікірмен санаса үйымдастарылад. Өзара түсінік қалыптаусы үшін мектеп пен отбасының келісім шартынла қарым-катыныс (отбасы мен мектептің бірлікте атқаратын іс-көсетілді.

ІІ. Оқушы мектепке қабылданғаннан кейін ата-ана мен педагогикалық ұжым арасында жалғасатын қарым-қатынас (отбасы мен мектептің бірлікте атқаратын ісәрекеттері баталады) :

баланың жетістіктері жөнінде ата-анасымен жоспарланбаған кездесулер өткізу ;

ата-анамың баласының сабағына көмектесуі ;

күнделікті ата-ананың баланы мектепке әкелгендегі байланысы ;

атаөананың баласының үлгерімін, тәртібін, сабаққа қатысуын қадағалауы, болмаса мектепегі тәлем-тәрбиелік жұмыстарымен танысу мақсатымен келген күндері ;

ата-ана баласы туралы жазбаша мәліметтермен танысуы;

(педагогикалық, психологиялық картасымен) ;

дәрігермен кеңесуге шақыру ;

электронды пошта арқылы баласы туралы жазбаша мәлеметтермен танысуы, ата-анаға арналған бұрыш, хабарландыру тақтасы.

Ата-ана мен педагогикалық ұжым арасында жалғасатын байланыс баланың біліміне және тәлемөтәрбиесінің деңгейін ескеріп түзіледі. Оқу жылының басында баланың білім деңгейі анықталып, жеке тұлғаның даму картасына жазылды, әрі қарай мүмкіндік деңгейлері жетілдіріліп отырды. отырды. Ол үнемі ата-анасына уақытында таныстырылды. Осы картада жазылған мәліметтер бойынша жұмыс жүргізілді. Ата-аналармен мұғалімдер айына бір кездесіп, баланың білімінің даму деңгейін талдап, ата-ананың баласының сабағына көмектесу мүмкіндігін, т.б. келешекте істелінетін жұмыстар анықталды. Жұма күндері ата-аналарды әкімшілік мүшелері қабылдайды. Тәлім-тәрбиелік жұмыстар өткізуде отбасының қолдауы ұйымдастырылды. Мерекелік шараларға ата-аналар үнемі шақырылып отырды. Ата-аналарға арналған кеңес, ескертулер т.б. ата-анаға арналған бұрышта хабарландыру тақтасында жазылды. Әр ата-ананың электонды почтасына жіберілді.

Ары қарай жалғасатын «мектеп ата-ана оқушы» жүйесінің жеке тұлғаны қалыптастырушылық қызметінде - педагогикалық дентологияның қолданысын қамтамасыз ету ойластырылды. Яғни отбасы мен мектептің қарым-қатынасында адамдардың іс-әректіндегі құқықтық ережелердің сақталуы қадағаланды. Оның негізін ата-ана, ұстаз, оқушының міндеті, оның орындалуының бір деңгейлігі құрайды. Ол талаптар әлеуметтік заңдардың талаптары, соның ішінде жеке адамның қажетіліктер өнегелік (құлықтылық) міндеттену тұрғысынан құрылады. Сол міндеттенудің түрлерін және олардың ара қатынасын, іс-әрекетің бір нормалар жүйесі тұрғысынан сипатталуын «деонтикалық», - деп атайды.

F.М.Кертаева еңбегінде көрсетілгендей: «Деонтология – парыздың, моральдык, талаптар мен нормативтердің және әлеуметтік қажеттілігі адамгершілікке тән білінуі түрі ретінде жалпы міндеттенудің мәселелерін қарастыратын этикалық теорияның бөлігі», - деп қарастыруға болады. Сонымен педагогикалық дентологияны ұстаздық парыз туралы ғылым деген түсінікке жақын ұғым деп қабылдаймыз. Бұл ұстаздың іс-әрекетінің саналылық, адамгершілік құзіреттілік жүйеге түскен көрінісі. «Педагогикалық деонтологияға мұғалімнің парызына адалдығы мен кәсібіне сәйкес саналы - әдеп және құқықтық ұстанымдар мен ережелер кешені жатады»,-деп Ғ.М.Кертаева тұжырымдайды [1, 11 б.].

Сондықтан біз эксперимент кезінде мұғалімнің әлеуметтік, психологиялық және мамандыққа сай қарым-қатынас аясына байланысты оқушы мен мұғалім, ата-ана мен мұғалім, мұғалім және педагогикалық ұжым, сынып жетекші т.б. деонтологиясының сақталуына ерекше назар аудардық. Оның «оқушы-ата-ана-мұғалім» жүйесіндегі қарым-қатынастың кәсіптік сапасын жақсартуға, әдеп жүйелерін сұранысқа сәйкес құрылуына ықпалы болды, Сондықтан деонтологияның теориясына сүйеніп ата-анамен бірлесе атқарылатын жұмыста мыналар ерекше ескерілді:

ата-аналарға оалага білім бергенде пікірдің ортақтығын, маңыздылығын сскерту, керекті мәліметтердің, өзекті мәселенің жан-жақты жақтарын ашып, ата- ананы ынталандыру;

ата-аналарды отбасының тәрбиесінің тәжірибесін алмастыруға, олардың мінез-құлықындағы кемшіліктерді өздері талдауына мүмкіндік жасау; әрбір көмек сүраған ата-анаға баласының білім сапасын жақсарту мәселесін шешуге жәрдемдесу;

алғашқы күннен балалардың мүмкіндігін, білім деңгейін анықтап баланың білімін дамыту мақсатында ата-ананың көмегімен жекелеме жұмыс жасау; ата-аналармен сыйласымдықта бірлесе отырып, баланы білім сапасын

арттыру іс-әрекетіне тарту;

ата-аналармен бірлесіп жүргізілетін жұмыстың арнайы жоспарын жасау; ата-ананың мектеп өміріне қатысуын, білім процесіне үлес қосуын ұсыну; ата-аналармен бірлесе мерекелерді, көрме, сайыс т.б ұйымдастыру; дәрігермен кеңесуге шақыру.

Мұғалімдер мен ата-аналар бір-бірінің сенімінен шықпаса, баланың білім алуына бірлесе көмектесе алмайды. Отбасы мен мектептің бірлестігіндегі субъектілердің құқықтық арақатынасының теңдей сақталуына септік ететін шарттарды анықтадық:

- бірінші: ұстаз бен ата-ананың тең құқылығын білу және оны сақтау;

- екіншісі: ұстаз бен ата-ананың оқтың-оқтың өз міндеттерімен алмасып отыруы (ата-ана мұғалімнің орнында бола білсе, мұғалім баланы ата-анасындай қабылдап, түсінсе). Олардың бір-біріне сенуі түсіністікке әкеледі, тіпті олардың арасындағы өз ара сыйластықты арттырады. Ата-ананың мұғалімге көмектесу кезіндегі қарым-қатынасында (отбасы мен мектептің бірлікте баланың білім сапасын арттыруға ұмтылуы) мынандай бағыттарды ұстандық:

оқушылардың танымдық қызығушылығын, оқуға деген мотивін дамыту; оқу материалдарын игеруде және оқу іс-әрекетінде жете ұғынуға

талпындыру;

қоғамдық жұмыстарда ұйымдастырушы немесе қамқор болуы; тәрбие, ойын т.б. шараларында ұстаздың жұмысын бөлісуі; оқушыға арналған ережелердің орындалуына көмектесуі, бақылауы; мектептен тыс жұмыстарға қатысуы; білім бергенде балаға педагогикалық ықпалының төмендегідей болуы:

a) баланың оқу үлгерімін үнемі бақылауы;

ә) сабаққа қажетті материалдарды тауып беруі;

б) түсінбегенін түсіндіруге тырысуы;

b) сабақта тәртіптің сақталуын талап етуі;

г) сабаққа баланың қатысуын қадағалауы;

д) баланың өзіндік дамуына көмектесуі;

e) үй тапсырмасын орындатуға көмектесуі, ептілік, дағдыны игеру жүйесін

жетілдіру т.б.

Ата-ананың мұғалімге көмектесу кезіндегі байланысының түрлері көп. Олардың ішінде жиі қолданылатыны - қоғамдық жұмыстарда ұйымдастырушы немесе қамқор болуы. Көбіне біз отбасының көмегін тәрбие, ойын т.б.…