Мектепке дейінгі ұйымдарда ТРИЗ технологиясын қолдану

Мектеп жасына дейінгі ұйымдарда ТРИЗ және ойын технологияларын пайдалану арқылы балалардың тілдік қорын дамыту

Қапанова Райса Рысқұлқызы

Атырау облысы, Қызылқоға ауданы,

Қаракөл орта мектебінің шағын орталық тәрбиешісі

«Кішкентай бүлдіршіндердің дамуына ықпал ететін

үздіксіз білім берудің алғашқы сатысы ретінде,

мектепке дейінгі білім беруге баса назар аударған

жөн»

Н.Ә.Назарбаев

Қазіргі таңда мектепке дейінгі орындарда инновациялық технологияны ендіруге көптеп күш жұмсалады. Сол себепті мектепке дейінгі ұйымдарда педагогтардың негізгі міндеті: әдіс тәсілдерді дұрыс таңдау,жаңаша педагогикалық технологияларды дұрыс қолдана білу,жеке тұлғаның дұрыс дамып қалыптасуы үшін ыңғайлы жағдай жасау. Мектепке дейінгі білім беру орындарында, педагогикалық технологиялар мектепке дейінгі білім беру стандартын жүзеге асыруға бағытталған.

Педагогикалық технологияда ең маңызды жағы білім беру мен тәрбие жүйесінде ересектер мен балалардың қарым-қатынасы болып табылады. Қарым-қатынас жасауда үлкендер жағынан балаға мынадай жағдай туғызу қажет: «Бала біздің болашағымыз, қоғамымыздың азаматы».[1.14-бет]Оның мақсаты: Баланы жеке тұлға етіп қалыптастыру.Қазіргі таңдағы білім беру технологиясының қатарына мыналар кіреді:-Денсаулық сақтаутехнологиясы.-Жобалы-іс шығармашылығы.-Ізденіс-шығармашылықтехнологиясы.-Қатынастық-ақпараттықтехнологиясы-Жекетұлғағабағыттаутехнологиясы.-Баламентәрбиешіпортфолиотехнологиясы.-Ойынтехнологиясы.-Триз технологиясыжәнет.б.Денсаулықсақтаутехнологиясы.Денсаулық сақтау технологиясының мақсаты: Баланың денсаулығын нығайтуға, білім дағдыларын қалыптастыруға бағытталған. Мектепке дейінгі тәрбие мен оқыту ұйымдары,баланың денсаулығы мен оның дене бітімінің қалыптасыуна үлкенүлесқосады.Қазіргі таңда адамдардың даму жағдайында оның денсаулығын қалыптастыруда реттікжүйесізмүмкінемес.Денсаулық сақтау педагогикалық технологиясын мына төмендегілермен тығыз байланыстаболады:-Мектепкедейінгімекемелермен.-Ондағыбалалардыңкүнделіктіқатынасуы.-Тәрбиешілердіңжұмысбағдарламасы.-Мектепкедейінгіұйымдардағыіс-шарал

ТРИЗ және оның принциптері тек техникалық қана емес, сонымен қатар басқа да шығармашылық тапсырмаларды шешуге қолайлы.

Қазіргі заман талабына сай шағын топтарда балалардың шығармашылық қабілетін, қиялын дамыту мақсатында ТРИЗ элементтерін пайдаланудың маңызы зор.

ТРИЗ технологиясы

1-сурет 2-сурет

«Саусақтық кескіндеме»

Бояулар саусақ және алақан арқылы жағылады. Ол үшін бояуларды жайпақ ыдысқа құйып,қасына бөлек су қояды. Бұл жердегі ереже - әр саусақпен нақты түсті таңдау керек. Сумен жуылған саусақтар бірден сүлгімен сүртілуі қажет.

«Ылғал қағаз бетіне сурет салу»

Қылқаламмен бояу алдында, қағаз беті алдын-ала таза сумен ылғалдырылады. Сонда сурет жаңбырмен шайылған немесе бұлыңғыр сияқты болып шығады. Кішкене бөлшектерді салу үшін қағаз беті сәл кепкенін күту керек немесе қылқаламмен қою бояу керек.

«Шашырату»

Бала қылқаламды бояуға малып алып, кардон үстіне ұрады. Шашыраған бояу қағаз бетіне түседі. Бояуды тіс щеткасымен немесе таяқшамен шашыратуға да болады. Шөпті суреттеуде - құс қауырсынын пайдаланған тиімді. Паролон немесе мақта таяқшаларымен сурет бояуға не болмаса уақ бөлшектерін салуға болады.

«Сия тамшысы графикасы»

Бала бояуды қағаз бетіне қылқалам арқылы тамызады. Содан соң қағазды жан-жаққа айналдырып бұрып беру арқылы бояу тамшысының қандай бейнеге, неге ұқсайтынын қарайды. Бұл тәсілдің басқа түрі бала қылқаламмен қағаз бетіне бояуды тамызып, үстінен басқа қағазбен басады. Сосын қағазды алып, пайда болған бейне затқа ұқсайтынын айтады.

«Матамен бейнелеу»

Қапшыққа керек емес қалған маталарды жинаймыз, осылардың бәрі пайдаға асады. Матадағы суреттер бір сюжетті бейнелеуге көмектеседі, әрі жеңіл. Мысалы: бір матадан гүлдер оны қиып, желіммен жапсырамыз, содан кеін сабағын құмыраға саламыз.Әдемі сюжет пайда болады.

Мектеп жасына дейінгі балалардың тілін дамытуда 3негізгі мақсат қарастырылған. 1.Ауызша сөйлеуге үйрету, сөздік қорын дамыту. Айналадағы дүниені табиғатты бақылау, таныту арқылы сөз қорын жаңа сөздермен байыту, баланың ауызша сөйлеген сөздерін тыңдап, өзіне қойылған сұраққа жауап беруге үйрету: Заттың атын (ойыншық, гүл, жапырақ т.б) заттың сынын, сапасын, түр түсін , пішінін білдіретін сөздерді меңгерту. Заттың іс -әрекетін білдіретін (жүрді,жүгірді,келді,келеді,епті т.б) сөздерді әрі қарай меңгерту. Үстеу сөздерді (қасында, үстінде,…