Мектепке дейінгі ұйымдардағы жаратылыстануды оқыту әдістері

Даулетбаева Жаннат Камбаровна

[email protected]

Ақтөбе облысы, Ақтөбе қаласы, «№38 Әлем бөбекжай-балабақшасы» Тәрбиеші

ЖАҢАРТЫЛҒАН БІЛІМ БЕРУ ЖАҒДАЙЫНДА МЕКТЕПКЕ ДЕЙІНГІ ҰЙЫМДАРДА ЖАРАТЫЛЫСТАНУ ПӘНІН ОҚЫТУ ӘДІСТЕРІ

Аннотация: Мақала қазіргі таңдағы Қазақстандағы жаңартылған білім беру бағдарламасы бойынша балалардың іс-әрекет дағдыларын қалыптастырудың оқу әдістерін қарастыруға арналған. Сонымен қатар, жаңартылған білім бағдарламасы қалай оқытылады, қандай әдістерді қолдана аламыз. Мақала тақырыбы бойынша көптеген педагогикалық əдебиеттер зерттеліп, əр түрлі ғалымдардың еңбектері пайдаланылды. Жаңартылған білім беру бағдарламасы бойынша мектепке дейінгі ұйымдарда оқыту әдістері арқылы балалар өз дағдыларын қалай қалыптастырады. Мектепке дейінгі ұйымдарда жаратылыстану мен экологияны оқытуды ұсына отырып, баланың ақыл-ойын дамытуда жаратылыстану пәнінің маңыздылығы көрсетілген. Сол арқылы табиғат заңдылықтарын меңгеріп қана қоймай, оны өзіне қызмет етуге бейімдейді, осының негізінде жаратылыстану пәнінің оқыту әдістерінен алатын ғылыми ұғымдар үнемі баланың ақыл-ойын дамытуға көмектесетіндігі жөнінде тұжырымдар жасалған. Балалар қоршаған орта туралы алған білімдерімен өз беттерінше ізденіп, ақпараттарға тталдау жаасап үйренеді, сонымен қатар қоршаған ортадағы адамның белсенді рөлі өзгеріп және жаңадан пайда болып жатқан әлемдегі адамның табиғаттағы іс-әрекеттері негізінде «Жаратылыстану» құрал

Түйін сөздер: Жаңартылған білім беру, зерттеу, іс-әрекет, оқыту әдістері, ақыл-ой, білім беру.

Мектепке дейінгі тәрбие мен оқыту, үздіксіз білім беру жүйесінің алғашқы сатысы болғандықтан, еліміздің мемлекеттік саясатында осы сатыға басымдық беріліп отырғаны белгілі. «Төртінші өнеркәсіптік революция жағдайындағы дамудың жаңа мүмкіндіктері» атты Жолдаудада балалардың үнемі өзгерістерге бейім болуы мен жаңа білімді меңгеру қабілетін дамытуда басым бағыттардың бірі ретінде айқындалды.

Тәуелсіз елдің негізгі тірегі- білімді ұрпақ. Қазіргі таңда білімдінің алға түсіп, бәйгеден озып келетін заманы. Қай елдің болмасын өсуі мен өркендеуі, дүниеде өзіндік орын алуы оның білім жүйесінің деңгейіне, даму бағытына байланысты. «Ұрпағы білімді халықтың болашағы бұлыңғыр болмайды» ендеше, жас ұрпаққа саналы тәрбие мен сапалы білім беру - біз, педагог-тәрбиешілердің басты талабы. Мектепке дейінгі ұйым тәрбиеші-педагогтерінің алдында балаларға тәрбие мен білім беруде үлкен жауапкершілік тұр. Заман талабына сай жаңартылған білім мазмұнын балаға меңгертуде тәрбиеші жаңашыл болуы керек. Тәрбие мен білімнің бастауы, болашақ ұрпақтың алғашқы баспалдағы яғни - мектепке дейінгі ұйымдар.

Бүгінде әлемдегі барлық елдер жоғары сапалы білім беру жүйесіне ұмтылуда. Өйткені қазіргі заманда елдің бәсекеге қабілеттілігі экономиканың дамуына қатысты болса, ал оның дамуы мемлекет азаматтарының білімділігі мен біліктілігіне байланысты. Сондықтан жаңартылған білім беру жүйесін болашақтың талабына сәйкес дамыту тиіс. Еліміздің білім беру үдерісіне енген жаңартылған білім беру бағдарламасы заман талабына сай болашақ ұрпақтың сұранысын қанағаттандыртын тың бағдарлама болды. Бұл бағдарламада оқытудың парадигмасы өзгеріп, білім берудің мазмұны жаңарып, жаңаша көзқарас пайда болды. Міне, осыған байланысты тәрбиешілер алдында оқытудың әдіс-тәсілдерін үнемі жаңартып отыру және озық технологияларды меңгеру, оны тиімді қолдана білу міндеті тұр. Білім беру бағдарламасының негізгі мақсаты - білім мазмұнының жаңаруы.

Жаңартылған білім берудің маңыздылығы - балаға үйлесімді, қолайлы білім беру ортасын құра отырып сыни тұрғыдан ойлау, зерттеу жұмыстарын жүргізу, тәжірибе жасау, бақылау,саралау, АКТ-ны қолдану, баламен жеке, топтық, ұжымдық жұмыс жасай білу. Жаңартылған білім беру бағдарламасының ерекшелігі спиралді қағидатпен берілуі. Тәрбиеші заман көшінен қалмай өз біліктілігін арттыру мақсатында оқудағы жаңа әдіс - тәсілдерді меңгеру арқылы балалармен өткізетін ұйымдастырылған оқу қызметін қызықты етіп ұйымдастыра білуі тиіс.

Дәстүрлі оқу қызметінде бала тыныш отырып, тәрбиешінің түсіндіргенін қабылдап жұмыс жасады. Балалар бағалау жүйесіне қатыспайтын. Ал, қазіргі таңда осы жаңартылған білім беру үдерісінің көптеген жаңалыққа толы екендігінің куәсі болып отырмыз. Балалар өзін-өзі бағалауды және қасындағы құрдастарын бағалауды үйренді, оқу қызметті меңгерген, меңгермегінін кері байланыс арқылы біледі. Оқу қызметінің соңында рефлексия жасауды меңгерді.

Мектепке дейінгі білім беру процесін Мектепке дейінгі тәрбие мен оқытудың жалпыға міндетті стандартына, Мектепке дейінгі тәрбие мен оқытудың үлгілік жоспарына және Мектепке дейінгі тәрбие мен оқытудың үлгілік оқу бағдарламасына сәйкес ұйымдастырады.

Метепке дейінгі тәрбие мен оқытудың жаңартылған мазмұны:

- өтпелі тақырыптарды қолдану арқылы перспективалық жоспар;

- апталық циклограмма;

- балалардың біліктері мен дағдыларының даму деңгейін бақылау үшін индикаторлар жүйесін енгізу арқылы жүзеге асады.

Білім беру процесінде қолданылатын әдістер:

- сөздік – әңгімелеу , түсіндіру, әңгімелесу және т.б;

- көрнекілік – АКТ -ны қолдану, бақылау, суреттер, иллюстрациялар, ойыншықтар мен заттар;

- практикалық – тәжірибе, экскурсиялар, эксперимент жүргізу, жаттығулар, моделдеу;

- ойын -қимылды , театрланған, сюжетті-рөлдік, дидактикалық және т.б.

Үлгілік оқу жоспарында ұйымдастырылған оқу қызметінің сағаттар саны мен көрсетілген инварианттық және вариативтік бөлімдер берілген.

Вариативтік білім беру - Қазақстандағы қазіргі білім беру жүйесін дамытудың негізігі ұстанымдары мен бағыттарының бірі, сонымен бірге мектепке дейінгі ұйымдардың тақырыптық бағыты бойынша жұмысы, дарынды баламен жұмысы, педагогтың шығармашылық жұмысы, ұйымдастырылған оқу қызметтерінен тыс балалардың қызығушылығы және шет тілдерін үйрету бойынша жұмысы болып табылады.

Вариативтік бағдарлама білім беру процесінің сапасын қамтамасыз етеді және мектеп жасына дейінгі балалардың дене және психикалық саулығын ескеріп, олардың әлеуметтік-тұлғалық дамуы үшін қолайлы жағдайларды жасайды, мектепке оқуға, қоршаған әлеуметке бейімделуге психологиялық - педагогикалық дайындықты іске асыру үшін дамудың жеке шығармашылық траекторясын құрады.