Мектептегі баланың алғашқы күндері туралы мақала

Баланың мектептегі алғашқы күндері

Білім - әлемдегі ұлы ғажайыптардың бірі, мұхит сияқты терең, әрі тұңғиық. Білімнің көзі - кітапта. Кітап – ақылды қуаттандыратын нағыз құрал. Білім оқытушы мен оқушы арасында жүретін күрделі екі жақты процесс болғандықтан, мұғалімге де, оқушыға да қойылатын талап пен жауапкершілік бірдей. Осыған орай, Ұлы ақын Абай атамыздың мұғалімдерге арналған негізгі талаптарын атап өтсек, бірінші талабында, мораль жағынан ұстамды, таза, сыпайы мінезді, жақсы қылықты, әділетшіл, шыншыл болу, әдепсіз, алдамшы, сұрамсақ, байлаусыз, өсекші, өтірікші, арсыз, кеселді мінездерден сақ болуы қажет.

Ал, екінші талабы - тұрақтылық, «Қылам дегенін қыларлық, тұрам дегеніне тұрарлық мінезде ақылды, қайраты бар болсын»,- дейді.

Үшінші талабында - әділетшілдік.

ХІІ ғасырдың аяғы ХІІІ ғасырдың басында өмір сүрген әлемге әйгілі екінші ұстаз Әбу Насыр әл-Фараби да өз еңбектерінің бірінде мұғалімге жүктелетін талаптар мен міндеттер жайлы кең көлемде баяндаған. Ал, қазіргі біз өмір сүріп отырған ХХІ ғасыр Ғылым мен техниканың дамыған заманы болғандықтан, білімнің ғылымилылығы мен техникалық құрылғылардың сұранысының көп болуы басты назарды аударып отыр. Мектептердегі кабинеттер арнайы интерактивті тақталармен, кітапханалары компьютерлермен жабдықталған. Әрине, барлығы бірдей емес. Мәселен, шағын жинақты мектептер мен орта мектептер техникалық құралдарға зәру. Интерактивті құрылғылар бастауыш сыныптарда да аз қолданыста. Біз, оны өндірістік тәжірибелерден анық байқадық. «Баланың мектептегі алғашқы күндері» тәжірибесінде оқытушымыз Жанбибі Дүйсенбаева «Балалар ең алғаш мектеп табалдырығын аттағанда, біреуі жылап, мазасызданып, ал кейбіреулері күлімсіреп келеді. Баланы 1-ші қыркүйек пен 14-ші қыркүйек аралығында мектеп тәртібіне үйретуге мұғалім аса күш жұмсайды. Себебі, ол жастағы бала кінәмшіл, әлсіз, ерке, сенімсіз, бірбеткей, белгілі бір тәртіпке үйретілмеген ойын баласы. Баланың жас ерекшелігі 6 немесе 7 жас, тіпті қазіргі таңда 5 жастан бас

«Баланың мектептегі алғашқы күндері» оқу тәжірбиесінен балалардың ерекше болмыстары жайлы әңгіме қозғалған болатын. Осыған орай, 17.10.2019ж. №16 орта мектепке бастауыш мұғалімдерімен аталып өткен оқу тәжірибесі барысында сұхбат алмастық. Бізге бастауыш сыныптың екі мұғалімі баламен жұмыс жасаудың қызығы мен қиыншылықтарын баяндап берді.

Таниза Кайбуллаеваның пікірі бойынша, «Бала ең алғаш мектепке келгенде, оны дұрыс отыруға, мұғалім мен сыныптастарын тыңдауға бейімдейміз, сөйлеу мәдениеті мен ойлау деңгейін дамытамыз. Мектептің ішкі тәртіп ережелері мен мектептің асханасын, кітапханасын таныстырып, табиғат аясындағы құбылыстар мен ерекшеліктері жайлы сөз қозғаймыз. Бұл жастағы баланың зейіні әлсіз, сондықтан сабақтың әр 15 минутынан кейін сергіту қимыл ойындары жүргізіледі.

1-сыныптар үшін мектептің алғашқы айындағы сабақтың ұзақтығы 3 сабақтан өткізілсе, ал кейінгі айларда 4 сабақ 40 минуттан өткізіледі.

Мұғалім баланың жас ерекшелігімен қоса, қандай отбасында өмір сүріп жатқанын толықтай психологиялық тұрғыдан зерттейді. Оқушының жеке қабілеттері мен мінез – құлқына ерекше мән берілуі қажет.

Математика сабағында онға дейінгі сандарды көрсетіп, дәптерлеріне дұрыс жазуға және санауға үйретеміз. Мысалы, екі таңбалы санды бір тор көзге емес, екі тор көзге жазу керектігін айтып, жазылу үлгісін көрсетеміз. Санау барысында санағыш - көмекші құрал бола алады. Есеп шығару барысында оқушыларды ойша есептеуге дағдыландырамыз.

Сауат ашу сабағында, ең алдымен, әріптен бастап емес, әріптерді жазуға арналған таңбаларды дұрыс салуға бағыт-бағдар береміз. Әріптердің орналасу ретімен таныстырып, ауада жазғызамыз. Оқушыда тек бір жұмыс дәптері емес, көркем жазу дәптері де болады, мұндағы мақсат баланы сауатты, көркем жазуға дағдыландыру болып отыр.

Әріптерді өту барысында дыбыстардың дауысты немесе дауыссыз екенін аңғару үшін, көк және қызыл түстерді пайдаланатынымызды айтамыз және сабақ барысында қолданамыз.

Балаға сабақ барысында маңызды үйретілетін нәрселердің бірі - түстерді ажырату, атауларын толық білуге күш жұмсалынады. Аптасына бір рет сынып сағаты өткізіледі, әртүрлі тақырыптарды ойын арқылы сыныптан тыс жұмыс ретінде әсерлі етіп өткіземіз. Қазіргі жаңартылған білімге көшу үшін, оқушы даярлық тобында оқып келуі міндетті»,- деп өз жұмыстарын бізге ашық түрде, сұхбат барысында…