Мұхтар Әуезов әңгімелеріндегі тартыс таныстырылымы

Көтібар батыр атындағы негізгі орта мектебі

Тақырыбы : М .Әуезовтің әңгімелеріндегі тартыс

Орындаған: Абдраманов Қанат Қайратұлы

Сыныбы: 6-сынып

Жетекшісі: Табынбаева Гүлназ Артурқызы - Қазақ тілі мен әдебиеті пәнінің мұғалімі

Аннотация Бұл жобада қазақтың көркемсөз зергері, классик жазушы, ХХ ғасырда зор қоғамдық құбылысқа айналған біртуар қайраткер Мұхтар Омарханұлы Әуезовтің шығармалары, әңгімелеріндегі тартыс жайында сөз қозғалады.

М.Әуезовтің шығармаларының табиғатын тану, талдап-таразылау ұдайы жүргізіліп, оның көркем шығармалары негізінде сан алуан ғылыми ізденістер нәтижесінде бағалы зерттеулер туды. Жазушы шығармашылығы тақырыптық, жанрлық деңгейде қарастырылып, тарихи деректерді көркем шындық дәрежесіне жеткізіп бейнелеудегі шеберлік іздері талданды

Әңгіме жанры – прозаның шағын түрі . Онда оқиға , кейіпкердің іс-әрекеті қысқа болып , уақыт жағынан да аз мерзімді қамтиды . Әңгіме жанрының осы қасиеті тыңдаушылардың оны тез игеріп , түсінуіне жағдай жасайды . Алайда , бұл әңгімені жеңіл деп , үстірт оқыту дегендік емес . Керісінше , оқушылар әңгіме жанрынан бастап , көлемді прозамен танысады . Ендеше , әңгімені мұқият меңгерген оқушы повесть, роман жанрларын талдауды тез игереді .

Негізінен Мұхтар Әуезов әңгімелері трагедияға құрылған . Шығарма тақырыбы , оқиға барысы , сюжеттік желісі , кейіпкерлер арасындағы тартыста қарама-қайшылықтар кездесіп отырады . Аталмыш әңгімелерінде зұлымдық , жауыздық , озбырлық үстемдікке шығады . Бас қаһармандар қайғылы халге ұшырап , оқиға трагедиямен аяқталады .

М.Әуезовтің әңгімелері : « Көксерек », « Оқыған азамат », « Кінәмшіл бойжеткен », « Қаралы сұлу »,. « Ескілік көлеңкесінде », « Шатқалаңда », « Бүркітші », « Білекке-білек », « Іздер », « Жетім », « Барымта », « Қорғансыздың күні », « Жуандық », т.б .

Мұхтар Әуезов әңгімелеріндегі тартыс

« Жетім » әңгімесінде жетімдік тауқыметін тартқан он үш жасар Қасым , өгейлік тепкісінен қашып , әке-шешесінің зиратына келіп қаза табады . Қараңғы түндегі табиғат құбылысы үрейі ұшқан баланың ішкі сезімімен тұтасып , өте әсерлі бейнеленген . Жетім балаға рахымсыздық жасаған тас бауыр жандардан…