Мультфильмдердің бала психикасына әсері туралы 3-сынып зерттеуі

ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ БІЛІМ ЖӘНЕ ҒЫЛЫМ МИНИСТРЛІГІ

«ОРАЛХАН БӨКЕЙ АТЫНДАҒЫ № 44 ЛИЦЕЙІ» КММ

Секция: психология

«МУЛЬТИПЛИКАЦИЯЛЫҚ ФИЛЬМДЕРДІҢ БАЛА ПСИХИКАСЫНА ӘСЕРІ»

Жұмысты орындаған:

3 «Б» сынып оқушысы Сәбиева Айша

Жетекшісі:

Жаныбекова Г.Б.

Өскемен, 2018 жыл.

МАЗМҰНЫ

КІРІСПЕ

1.1 Зерттеудің көкейтестілігі

1.2 Болжам

1.3 Зерттеу мақсаты

1.4 Зерттеу міндеттері

НЕГІЗГІ БӨЛІМ:

2.1 Теориялық бөлім

2.1.1 Мультфильм дегеніміз не?

2.1.2 Қандай мультфильмдер болады?

2.1.3 Мультфильмдердің бала тәрбиесіндегі орыны – психологтердің пікірлерін зерттеу

2.2 Тәжірибелік бөлім

2.2.1 Сұрақтама нәтижелерін талдау

2.2.2 Эксперимент нәтижелерін талдау

ҚОРЫТЫНДЫ

Пайдаланылған әдебиеттер тізімі

КІРІСПЕ

Тақырыптың көкейтестілігі.

Біз барлық балалар сияқты мультфильмдер көруді ұнатамыз. Біздің көрген мультфильмдердің саны шексіз

Қазіргі кезде телеарналардан, интернет желісінен көптеген мультфильмдер мен балаларға арналған хабарлар тәуліктер бойы көрсетіледі. Әлеуметтанушылардың мәліметтеріне сүйенсек, мектеп жасына дейінгі 3-6 жас аралығындағы балалар куніне 3-4 сағат уақытын теледидар алдында өткізеді екен. Ол мектеп жасындағы балалардың уақытының тығыздығына байланысты 1-2 сағат өз сүйікті мультфильмдерін көре алады, бұл оның уақытының 20-40% мөлшері. Бұл уақыт балалардың достарымен, ересектермен қарым-қатынасына жұмсайтын уақытынан әлдеқайда көп. Көпшілік ата-аналар мультфильмдерді балаларының қызықты уақыт өткізу тәсілі деп қабылдайды және баласының көріп отырған мультфильмдерінің мазмұнына мән бере бермейді. Біз де мультфильмдерге солай қарайтын едік, алайда бұл тақырыпты сыныпта талдап, осы жобаны орындағаннан кейін мынадай қорытындыға келдік: мультфильм көру барысында балада эмоциялық көңіл күйлер мен адамгершілік қасиеттер қалыптасады, себебі мультфильмдердер тәрбиеші қызметін атқарады.

1.2 Болжам. Мультфильмдер тек сауық-сайран қызметін ғана атқармайды, олар бала психикасына тікелей әсер етеді.

1.3 Зерттеу меқсаты. Мультфильмдердің баланың эмоциялық күйі мен сана-сезіміне ықпалын зерттеу.

1.4. Зерттеу міндеттері.

Мульмфильм дегеніміз не екенін және оның түрлерін анықтау.

Мультфильмдердің бала тәрбиесіндегі орынына қатысты психологтердің пікірлерін зерттеу.

Балалардың ұната көретін мультфильмдерін анықтау.

Экспетимент жүргізу: мультфильмдер баланың эмоциялық күйі мен сана-сезіміне қалай әсер етеді.

НЕГІЗГІ БӨЛІМ

2.1 Теориялық бөлім

2.1.1 Мультфильм дегеіміз не?

«Мультипликация» термині (тура аудармасы - көбею) біздің кинода «анимация» терминінің синонимі ретінде қолданылады. Латын тілінен аударғанда - «anima» түсінігі «душа» дегенді білдіреді. Олай болса, «анимация» дегеніміз «жан бітіру» немесе «тірілу» дегенді білдіреді. Мультфильмдер – кино өнерінің ерекше турі. Оны мультипликаторлар жасайды, кейіпкерлерді жасау үшін олар түрлі материалдар мен техникаларды қолданады, ал «тірілту» кадрларды жылдам алмастыру арқылы іске асырылады.

Қозғалыс иллюзиясын жасау үшін кейіпкер қозғалысының түрліне фазадарын пленкаға түсіреді. Мұндай пленканы қолымызға алып қарасақ, әрбір кадрда кейіпкер біртіндеп қимылын өзгерте бастайды, бұл пленканы экрандағыдай секундына 24 кадр жылдамдықта көрсетілгенде көрермен кейіпкердің қозғалғанын байқайды. Бұл иллюзия көз қабығы көз алдындағы бейнені келесі бейне келгенше сақтау қабілетіне негізделген.

2.1.2 Қандай мультфильмдер болады?

Мультфильмдердің орындалу тәсіліне қатысты түрлері:

Суретті мультфильмдер – осы күнге дейін ең танымал тәсіл. Бұрын мультиктердің суреті қолмен салынса, қазір компьютермен салынады.

Қайта жасау – анимацияның қарапайым түрі, мұнда кейіпкерлер бөліктерге бөлініп, әр бөлігінің қимылы жасалады. Бұл мультфильмдер де суретті мульмфильмге жатады.

Қуыршақ анимациясы — ауқымды мультипликация әдісі. Мұны жасауда сахна макеті және әртіс қуыршақтар қолданылады.

Ермексаз мультфильмдері – бұл да қуыршақ анимациясына жатады. Барлық фигуралар әрбір қимылда ерекше ермексаздан жапсырылады. Ерекше ермексаз лампа астында ерімейді.

Шарнирлі анимация – мұндағы кейіпкерлер жалпақ фигуралар, олардың қозғалмалы бөліктері шарнирге бекітілген.

Сұлбалы анимация – көлеңкелер мультфильмі, мұнда жарық астынан түсіріледі.

Құмды анимация – құм, кофе немесе дәндермен сурет салу.

Компьютерлік анимация - бұл бүгінгі күнгі ең танымал бағыт, әсіресе 3D мультфильмдері. Олар бейнелерді көлемді етеді.

Сонымен қатар мультфильдерді көрерменіне қатысты бөледі:

ересектерге және балаларға арналған

кеңестік және заманауи

отандық және шетелдік

дамытушы және білім беруші

2.1.3 Мультфильмдердің бала тәрбиесіндегі орыны – психологтер пікірлерін талдау

Мультипликациялық фильмдерді әр жастағы балалар текке ұнатпайды. Балаларға арналған мультфильмдер ғажайыптар әлемі, айшық түстер мен әсерлер мекені. Мультфильмдер өзінің дамытушылық және тәрбиелік мүмкіндіктері жағынан ертегілерге, ойынға, адамдармен ашық қарым-қатынасқа жуық, олар баланың орта, достық, махаббат, жақсы мен жаман туралы көзқарастарын қалыптастырады. Мультфильмдердегі оқиғалар баланың жалпы дүниетанымын дамытып, ойлауы мен қиялын дамытады.

Көптеген психологтердің пікірінше, мультфильмдегі сүйікті кейіпкер –дамытудың күшті тәсілі. Олар балаға қоршаған ортамен қарым-қатынас пен әрекеттестіктің көп түрлілігін көрсетіп, жақсы-жаман қылықтардың эталонын құрайды. Балалар көбінесе, ересектердің әрекет-қылықтарын қайталаған тәрізді, оз сүйікті кейіпкерлерінің әрекеттері мен мәнерлерін қайталайды.

Мультфильм неғұлым айшық, фондары ауыспалы, жарқылды болған сайын соғұрлым баланың зейіні экрандағы әрекеттерге шоғырланып, соғұрлым қабылауы да күшті болады. Кеңес үкіметі кезеңдерде мейірімге толы, достықты, өзара көмек көрсету, адамгершілік, тазалық сақтауды, эдептілікті насихаттаушы мультфильмдер көп еді. Сонда дұрыс дүниетанымға толы, жаман әрекеттер сыналып, жақсылық марапатталатып, төбелес пен кісі өлтіруге орын жоқ ғажайып әлем құрылушы еді. Қазіргі мультипликация әлемі баланы көп дүниеге үйретіп, құрылғылармен жұмыс, заттар құрамы жайлы, адам ағзасының құрылымы туралы пайдалы білім береді.

Өкінішке орай, бүгінгі көптеген мультфильмдер, әсіресе шетелде жасалғандар психологиялық және педагогикалық тұрғыда сауатсыз жасалған және бала дамуы үшін қауіпті десек те болады. Оларда біреудің ауырғаны күлкілі, қатігездік мейірімділікті жеңіп жатады, біреуге жанашырлық таныту – тиімсіз. Мұндай мультиктер мақсатты түрде қатігездік қалыптастырып, бала психикасын бұзуға бағытталған тәрізді.

Ғалымдар мен балалар психологтерінің пікірлеріне сүйенсек, Д.В. Андрющенко, Н.Е. Маркова, И.Я. Медведева, «зиянды мультфильмдердің» бірқатар көрсеткіштерін атауға болады, ондай мультфильмдерді көруден баланы құтқару қажет.

Мультфильмнің басты кейіпкерлері қатігез, қоршаған айналасына зиян келтіргісі келеді, оларды ұрады, өлтіреді, әсіресе қатігездік әрекеттері бүге-шүгесіне дейін толық сипатталады. Мұндай фильмдерді көргеннен кейін балада қорқыныш, невроз, басқа адамдардың қайғысына енжарлық, қатігездік таныта бастауы, жан ашырлықтың болмауы, агрессивтілік таныта бастайды. ХХ ғасырдың 60-шы жылдары А. Бандураның зерттеулеріне сүйенсек, баланың теледидардан көрген зорлы-зомбылық көріністері агрессивтілікті арттырып, жағымсыз сапаларды қалыптастырады. Сонымен қатар, 8 жасар балалардың агрессивті арналарды көруі олардың 30 жас шамасына қарай жасаған қылмыстық әрекеттерінің алғышарты болады.

Мультфильм кейіпкерлерінің девиантты мінез-құлқы ешкіммен жазаланбайды. Нәтижесінде балада мұндай ауытқыған әрекеттерді жасауға болатындығы туралы ой қалыптаса бастайды.

Бала өмірі үшін қауіпті мінез-құлықтың көрсетілуі. Кейіпкерлер бірін-бірі өлтіріп, терезеден құлайды, достарын ұрады, балағаттайды, тонаумен айналысады... бұл әрекеттер балаларды күлдіруге бағытталған. Мұндай мысалдарды көрген баланың қауіпке деген сезгіштік табалдырығы төмендеп, жарақаттануы ықтимал.